Кіріспе

Бағалы қағазды анықтаушы

Халықаралық бағалы қағаздарды идентификациялау нөмірі (ISIN) – сауда-саттықтарды клирингтеу, есеп беру және түйіндесуді жеңілдету үшін бағалы қағазды әлемдік деңгейде бірегей анықтайтын код. Оның құрылымы ISO 6166 стандартында белгіленеді. ISIN коды – 12 таңбалы әріп-сандық код, ол бағалы қағазды сауда және түйіндесу кезінде берілген Ұлттық нөмірді біркелкілендіру арқылы бірыңғай анықтауға қызмет етеді.

Тарих

ISIN-дер алғаш рет 1981 жылы қолданысқа енгізілді, бірақ G30 елдері қабылдауды ұсынған 1989 жылға дейін кеңінен таралмады. ISIN бір жыл өткен соң ISO 6166 стандартымен мақұлданды. Бастапқыда ақпарат CD-ROM дискілер арқылы таратылды, бірақ кейіннен интернет арқылы таратуға ауыстырылды.

Пайдалану және қабылдау

1989 жылдан бері олар әлемдік масштабта кеңінен қолданыла бастады. ISIN әлемдік деңгейде енгізіліп, ең танымал жаһандық бағалы қағаздар идентификаторы болды. Көптеген елдердегі сауда, клиринг және есеп-айырысу жүйелері ISIN-ді бағалы қағаздарды анықтаудың қосымша құралы ретінде қабылдады. Кейбір елдер, әсіресе Еуропада, бағалы қағаздарды анықтаудың негізгі құралы ретінде ISIN-ді пайдалануға көшті. Бұған қоса, 2009 жылғы Solvency II директивасы сияқты еуропалық регламенттер ISIN туралы мәліметтерді беруді талап етеді.

Есеп берудің кіріспесі

2004 жылы Еуропалық Одақ өз нормативтік есептілігінің бір бөлігінде құрал идентификаторларын қолдануды міндеттеді, онда ISIN жарамды идентификаторлардың бірі ретінде қарастырылды.

Коммерциялық үлгі

ISIN әдетте қаржылық деректерді сатушылар мен делдалдар ұсынатын қызметтерге қосылады. Мұндай қызметтер көбінесе ақылы болады, себебі ақпаратпен бірге қосымша құнды деректер де ұсынылады. Әдетте, бағалы қағазды шығарушы ISIN-ді шығарылым құжаттарына немесе басқа да анықтамалық құжаттамаға идентификация үшін қосады.

Дау

2009 жылы Standard & Poor's Еуропалық комиссия (ЕК) АҚШ-тың бағалы қағаздарына арналған халықаралық бағалы қағаздарды идентификациялау кодтарын лицензиялаудағы өз позициясын теріс пайдаланғаны үшін айыпталды. ЕК Еуропалық қаржы компаниялары мен деректерді сатушылардан олардың пайдалануы үшін лицензиялық төлем алуды талап еткенін мәлімдеді. "Бұл әрекет әділетсіз баға белгілеу болып табылады", - делінген ЕК-нің қарсылық білдіру хабарламасында, бұл S&P-ге қарсы қолайсыз шешім шығаруға негіз салады. "(Нөмірлер) қаржы институттары жүзеге асыратын көптеген операциялар үшін маңызды, мысалы, мемлекеттік органдарға есеп беру немесе клиринг және есеп айырысу сияқты, және оларды басқа нәрсемен алмастыру мүмкін емес". 2011 жылы Standard and Poor's Еуропалық комиссияға жағдайды түзету үшін алты міндеттеме берді. Келісім Еуропалық экономикалық аймақтағы барлық компанияларға қолданылады. Олардың мерзімі 2016 жылдың соңында бітті.

Мысалдар

Төмендегі мысалдар Luhn алгоритмін екі түрлі ISIN-ге қолданудың бір жолын сипаттайды. Екі мысалдың арасындағы айырмашылық әріптерді сандарға аударғаннан кейін цифрлардың саны жұп немесе тақ болуына байланысты. NSIN элементі кез келген әріп-сан тізбегі (9 таңба) бола алатындықтан, әріптердің тақ саны цифрлардың жұп санын, ал әріптердің жұп саны цифрлардың тақ санын береді. Цифрлардың тақ саны болған жағдайда, бірінші мысалдағы тәсіл қолданылады. Цифрлардың жұп саны болған жағдайда, екінші мысалдағы тәсіл қолданылады. Luhn алгоритмін осы екі типке де немесе ұзындыққа да бірдей қолдануға болады (цифрлар тізбегін 1 және 2-ге кезекпен көбейту, тізбектің соңынан бастап), бұл оны көбірек бейімдейді.