Кіріспе

Гонконгтағы бизнес-парк Киберпорт – Гонконгтың Оңтүстік ауданында орналасқан, төрт кеңсе ғимараты, қонақ үй және сауда-ойын-сауық кешенінен тұратын бизнес-парк. Ол өзін 1800-нен астам (800 орында және 1000 ортада) цифрлық және технологиялық компанияны біріктіретін цифрлық технологиялар қауымдастығы деп сипаттайды. Киберпорт жобасы бастапқыда үкіметтің ашық тендер процедурасын сақтамай, жобаны жылжымайтын мүлік әзірлеуші Ричард Ли Цзар Кайға беруі және "қосалқы тұрғын үй" есебінен түсетін кіріске тәуелді болуы салдарынан дау тудырды. Соңғы жылдары Киберпорт Гонконгтағы цифрлық технологиялардың жетекші орталығына және кәсіпкерлікке қолдау көрсетуші маңызды инкубаторға айналды.

Цифрлық технологиялар қауымдастығы

Cyberport-тың алты стартап-компаниясы – GOGOX, KLOOK, WeLab, TNG, Animoca Brands және ZA International – финтех, смарт өмір, цифрлық ойын-сауық және киберспорт салаларын қамтитын «бір мүйізді аттар» ретінде танылды. Cyberport компаниясын толыққанды Гонконг Әкімшілігіне тиесілі Hong Kong Cyberport Management Company Limited басқарады. 2004 жылдан бері қызмет етіп келе жатқан Cyberport финтех, смарт өмір, цифрлық ойын-сауық және киберспорт, жасанды интеллект және үлкен деректер, блокчейн және киберқауіпсіздік саласына баса назар аударады. Қазіргі уақытта Cyberport Гонконгтағы ең ірі финтех қауымдастығына ие, онда 400-ге жуық финтех компаниясы орналасқан. Cyberport қауымдастығының мүшесі Bowtie компаниясына Гонконгтың Сақтандыру Басқармасы 2018 жылдың қараша айында Fast Track жүйесі арқылы Гонконгтың алғашқы виртуалды сақтандырушысы болуға рұқсат берді. Cyberport мүшелері Zhong An және WeLab виртуалды банк лицензиясын алған алғашқы сегіз қаржы институты мен фирманың қатарында болды. Гонконгта киберспортты дамыту мақсатында Cyberport 2019 жылдың 16 шілдесінде Гонконгтың ең ірі кәсіби деңгейдегі киберспорт алаңын ашты, ол Cyberport Arcade-та орналасқан. Сонымен қатар, «Киберспорт индустриясын қолдау» және «Киберспорттық тәжірибе» бағдарламаларын іске қосты. Бірінші бағдарлама индустриялық іс-шараларды қолдау үшін ақшалай гранттар ұсынады, ал екіншісі киберспорт индустриясындағы тәжірибеге ақшалай субсидия береді. 2022 жылдың ақпан айына дейін Cyberport инкубациялық бағдарламасы 2005 жылдан бері 1000-нан астам технологиялық стартапты инкубациялап, қаржыландырып келді. 2016 жылы Cyberport макро қоры жергілікті стартаптарды қолдау үшін жарияланды. Cyberport қосымша 200 миллион HK$ инвестиция жасап, қордың ауқымын А сериясы және одан кейінгі кезеңдердегі инвестицияларды қамтуға кеңейтті. 2022 жылдың шілде айына қарай, қор жалпы сомасы шамамен 168 миллион HK$ болатын 22 стартапқа инвестиция салды, бұл 1:8 тең инвестиция қатынасын қамтамасыз етті. 25 наурызда Гонконг Әкімшілігі Саймон Чан Сайминнің 2022 жылдың 1 сәуірінен 2024 жылдың 31 наурызына дейін Гонконг Cyberport Management Company Limited директорлар кеңесінің төрағасы ретінде доктор Джордж Ламның орнын басатынын мәлімдеді. Қазіргі уақытта Cyberport төрт кезеңнен тұрады және барлығы 119 000 шаршы метр кеңсе кеңістігін ұсынады. 2021 жылдың мамыр айына дейін Cyberport кеңсесі мен бірлескен жұмыс кеңістігінің толтырылу деңгейі тиісінше 90% және 95% деңгейінде сақталды. «Cyberport Incubation Programme» бағдарламасына түскен өтініштердің саны 2011 жылға дейін жылына 100-ден аз болса, соңғы жылдары жылына 600-дан асып түсті.

Жобаның негізі

1999 жылдың наурыз айында Гонконг үкіметі жергілікті бизнеске Интернет желісінің қарқынды өсуінен пайда табуға көмектесетін «Киберпорт» құру ниеті туралы хабарлады. Үкімет оны ақпараттық технологиялар мен мультимедианы дамыту арқылы осы салалардың болашақ қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған жоба ретінде сипаттады. Сауда және экономикалық даму бюросының баспасөз хабарламасына сәйкес, учаскенің үштен бір бөлігі тұрғын үйлермен құрылатын болды, олардың сатылуынан түскен қаражат «Киберпорт» құрылысын қаржыландыруға жұмсалатын еді. «Киберпорт» АКТ стартаптары үшін инкубаторға айналады, онда кеңселер, қаржылық көмек, оқу, микроқаржы және инвестициялық қоғамға желілік қол жеткізілім ұсынылады. Гонконг үкіметі Pacific Century Group (PCG) компаниясымен Гонконг аралындағы Пок Фу Лам ауданындағы Telegraph Bay-дегі теңіз көрінісі бар учаскені 13 миллиард гонконг долларына дамыту бойынша серіктестік келісіміне қол қойды. Бұл туралы сол кездегі қаржы хатшысы Дональд Цанг 1999 жылғы бюджет аясында мәлімдеді. Бұл жобаның 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысынан кейін Гонконгтың экономикасын жаңғыртуға және «әлемдік деңгейдегі ақпараттық технологиялар мен қызметтер компанияларының стратегиялық кластерін» құруға көмектесетіні күтілді. «Киберпорт» бөлігінің құрылысы – төрт кеңсе ғимараты, «The Arcade» және «Le Meridien Cyberport Hotel» 2002 және 2004 жылдар аралығында кезең-кезеңмен аяқталды. Тұрғын үйлер шамамен 2800 пәтерден немесе үйден тұрады және олар 2004-2008 жылдар аралығында кезең-кезеңмен салынып аяқталды.

Жобаны ресми ашық конкурстан тыс тапсыру

Үкімет Ричард Ли басқаратын, Гонконгтың ең бай адамы Ли Кашиннің ұлына тиесілі Pacific Century Group (PCG) компаниясына жобаны беру туралы шешім қабылдады, бұл көп дау тудырды. Жобаны жүзеге асыруды қадағалау үшін Financial Secretary Incorporated (FSI) құрамында Hong Kong Cyberport Development Holdings Limited, Hong Kong Cyberport Management Company Limited және Hong Kong Cyberport (Ancillary Development) Limited (жинап айтқанда, "Cyberport компаниялары") атты үш жеке және толыққанды меншік компания құрылды. Жоба жылжымайтын мүлік секторына қажетсіз мемлекеттік араласу деп сынға алынды.

Технологиялық хаб ретінде маскираланған тұрғын үй жобасы

Сыншылар пікірінше, Киберпорт жасырын тұрғын үй жобасы болды, себебі ол қаланың жоғары технологиялық орталығы болу мақсатына жете алмады. Eurasia Review баяндамасында мемлекеттік жердің жобаға нақты құнынан төмен бағамен салынғаны айтылды. Жобаның жалпы мақсатына сыншылар күмәнмен қарады, себебі жоспарлау және бюджеттеуге қатысты ақпараттар бойынша, дамытылған аумақтың 75% тұрғын үйлерді құрайды, ал технологиялық компанияларға арналған кеңселердің үлесі барлық аумақтың 17% ғана. Сонымен қатар, "ортақ пайдаланудағы нысандар" үйлер мен пәтерлерден тұратын шағын блоктың бір бөлігін ғана құрады.

Жалға берілетін кеңсе мұнараларының аз пайдалануы

Жоба "көшпенді қала" деп танымал болды, себебі үкіметке тиесілі бөлігінде адамдар аз қоныстанды. Үкімет, PCG-нің ірі тұрақты арендатор ретінде болуының, беделді халықаралық технология компаниялары үшін маркетингтік артықшылық екенін айтып, жақындық таныту айыптауларын жоққа шығарды. Бұған қоса, жобаның экономикалық пайдасын жылдамдату үшін, сезімтал мерзімді қысқарту мақсатында тендер процедурасы ресми түрде өткізілмеді. Кейіннен PCG тұрғын үй мүлігін телекоммуникациялық операциясынан бөліп, жеке компанияға берді, осылайша жеке компания тұрғын үй сатылымынан түскен кірістерді алатын болды; сондай-ақ, телекоммуникация операторы PCCW-нің 60 телефон станциясының орнын қайта құру құқығына ие болды.

Деректер қашықтығы

2023 жылдың қыркүйегінде бұқаралық ақпарат құралдары Cyberport хакерлік шабуылға ұшырағанын, шабуылшылардың шамамен 400 ГБ жеке деректерді қолға түсіргенін хабарлады. Cyberport бастапқыда жеке ақпараттың ашыққа шыққанын жариялаудан бас тартты, себебі "қажетсіз алаңдаушылық тудырмағысы келмеді". Киберқауіпсіздік сарапшысы: "Бұл шабуылдың алдын алуға болар еді, өйткені шабуылға мүмкіндік берген кемшіліктер мен қате орнатулар екі-үш жыл бұрын, тіпті одан да ертерек пайда болған. Мұндай оқиға болмауы керек еді". Cyberport-тың бұрынғы қызметкері: "Басшылық тарапынан ешқандай кешірім сұралған жоқ, ешкім де лауазымынан түспеді. Олар тек мәлімдеме жасап, жасырынып отыр" деді. SCMP редакциялық мақаласында: "Өткен айдағы оқиға туралы ақпаратты жариялаудың кешігуі басшылық тарапынан жеделдік пен сезімталдық танытудың жетіспеушілігін көрсетеді. Бұл деректердің ортақ дискіден ұрланғаны туралы болжамда да көрінді, оның қорғалуы нашар болған болуы мүмкін".

Кеңейту

2019 жылы үкімет Киберпортты кеңейту жобасын жариялағаннан кейін, Киберпорт жағалау паркін жобалау мәселесінде жергілікті тұрғындармен және Оңтүстік округтік кеңеспен кеңесетінін бірнеше рет уәделеді. Алайда, 2023 жылдың қыркүйегінде жергілікті БАҚ 2021 және 2023 жылдары Киберпорттың Оңтүстік округтік кеңестің Экономика, даму және жоспарлау комитетінің отырысына қатысудан бас тартқанын хабарлады. 2021 жылдың маусым айында округтік кеңесші Пол Циммерман Киберпорттың кеңейту жоспарларының әрбір бетін қолмен фотоға түсірді, себебі олар цифрлық нұсқасын беруден бас тартқан болатын. Кейін 2023 жылы Циммерман Киберпорттың бұзылған 8 уәдесі мен жалғандығын жария етіп, "Киберпорт пен ITIB-нің паркті қайта жобалау туралы қоғамдық пікірді ескеруге берген уәделерін орындамауы өкінішті. 5,5 миллиард долларлық жоба осылай сүйікті парке әсер еткендіктен, Киберпорттың технологиялық мүмкіндіктеріне қарамастан, толыққанды ақпарат, суреттер, уақыт кестесі және байланыс деректерін қамтитын арнайы веб-сайт құра алмауы алаңдатады. Покфулам қауымын парктің жобалау процесінен шеттету және олардың қатысуын шектеу – теріс әрекет".

Тұрғын үй

Бел Эйр – Киберпорттағы сәнді тұрғын үй кешені. Жоба алты кезеңге бөлінген: 1-ші және 2-ші кезеңдері Residence Bel Air, ал 3-ші кезеңі Bel Air on the Peak деп аталады. 1-ші және 2-ші кезеңдерде клуб үйі және 48 қабаттан тұратын 7 блок бар. 40-шы қабаттан жоғары қабаттарда екі пәтердің біріктірілген аумағында мұхит көрінісі бар аспан бақтарымен жабдықталған пәтерлер орналасқан. Ырым-жырымдық себептермен "4-блок" және әрбір блоктың төртінші қабатын тізімдеуден жаңылған. Дегенмен, басқару компаниясы құрылыс кезеңдерін атағанда 4 санын жіберген жоқ. "Bel Air on the Peak" кешенінің әр қабатында екі-үш пәтер бар: екі үлкен пәтер – "А" және "С", және кішкентай екі бөлмелі пәтер – "В". "Bel Air on the Peak" клуб үйі көркемдік ерекшеліктерімен едәуір жаңа. Онда жабық бассейн, спорт залы, мейрамхана, снукер залы және балалар ойын бөлмесі бар. Бел Эйрде 2 клуб үйі бар: Bay Wing және Peak Wing. Оларда спа-орталық, жабық және ашық бассейн, ойын бөлмесі, спорт залы, балалар ойын бөлмесі, мейрамхана және жеке кинотеатр орналасқан. "Residence Bel Air" кешенінің әр қабатында үш жатын бөлмесі, ас үйі және балконы бар екі пәтерден тұрады. Сонымен қатар, "Residence Bel Air" жанында жеке үйлер де бар.