Кіріспе

Aspen Movie Map – MIT-де жасалған, пайдаланушыға Колорадо штатының Аспен қаласы бойынша виртуалды саяхат жасауға мүмкіндік берген гипермедиа жүйесі. Ол 1978 жылы Эндрю Липпманмен бірге жұмыс істеген команда ARPA қаржыландыруымен әзірленді.

Ерекшеліктері

Aspen Movie Map пайдаланушыға Колорадо штатының Аспен қаласы арқылы виртуалды тур жасауға мүмкіндік берді (яғни, суррогаттық саяхаттың бір түрі). Бұл гипермедиа жүйесінің ерте мысалы. Автомобильдің үстіне төрт 16 мм-лік тоқтату кадрлық камерасы бар гироскопиялық тұрақтандырғыш орнатылған, ал энкодер камераларды әр он футтен қозғады. Қашықтық велосипедтің артына тартылған дөңгелектің ступицасына бекітілген оптикалық сенсормен өлшенді. Камералар көліктің алдыңғы, артқы және бүйірлік көрінісін түсіру үшін орнатылды. Жарық айырмашылықтарын азайту үшін түсіру күн сайын сағат 10:00-ден 14:00-ге дейін жүргізілді. Автомобиль Аспендегі барлық көшелердің ортасымен мұқият жүргізілді, бұл тіркелген кесулерді жасауға мүмкіндік берді. Фильм үздіксіз сахналар жинағына (бір қалалық блокқа бір сегмент) жинақталды, содан кейін DVD сияқты қазіргі заманғы цифрлық оптикалық дискілерде сақтау технологияларының алға құрылғысы – лазерлік дискіге көшірілді. Видеоның дискідегі орналасуын екі өлшемді көше жоспарымен сәйкестендіретін деректер базасы құрылды. Осылайша байланыстырылған пайдаланушы қала арқылы кез келген маршрутты таңдай алатын болды; жалғыз шектеулер – көше ортасында болу қажеттілігі, қадамдар арасында он фут қозғалу және көшені төрт ортогональды көріністің бірінен қарау. Өзара әрекеттесу динамикалық түрде жасалған мәзір арқылы басқарылды, ол бейнеге қойылған, жылдамдық пен көру бұрышы сенсорлық экран арқылы тиісті белгішені таңдау арқылы өзгертілді, бұл кең таралған интерактивті бейне киоскінің алға бағытталған белгісі. Клиенттік процесс пайдаланушының кірісін және графикалық қабаттарды өңдеуге арналған командаларды деректер базасына қол жеткізетін және лазерлік дискінің ойнатқыштарын басқаратын серверге жіберді. Интерфейстің тағы бір мүмкіндігі – ағымдағы көру өрісіндегі кез келген ғимаратқа тию және веб-браузерлердің ISMAP мүмкіндігіне ұқсас, сол ғимараттың қасбетіне секіру. Таңдалған ғимараттарда қосымша деректер болды: мысалы, ішкі түсірілімдер, тарихи суреттер, мейрамханалардың мәзірлері, қалалық шенеуніктермен бейне сұхбаттар және т.б., бұл пайдаланушыға осы ғимараттар арқылы виртуалды тур жасауға мүмкіндік берді. Кейінірек, анимация дерекқорынан автоматты түрде алынған метадеректер аналогтық бейнеде цифрлық сигнал ретінде кодталды. Әрбір кадрдағы кодталған деректерде толыққанды суррогаттық саяхат тәжірибесін қамтамасыз ету үшін барлық қажетті ақпарат болды. Жүйенің тағы бір ерекшелігі – кадрдың жоғарғы жағындағы көкжиектің үстінде орналасқан навигациялық карта; карта пайдаланушының қаладағы ағымдағы орнын (сондай-ақ бұрын зерттелген көшелердің іздерін) көрсетуге және пайдаланушыға екі өлшемді қала картасына секіруге мүмкіндік берді, бұл қала арқылы өтудің балама жолын ұсынды. Карта интерфейсінің қосымша мүмкіндіктеріне бағыттар мен маңызды орындар көрсетілген әуе суреттері мен мультфильмдер арасында алға-артқа секіру, сондай-ақ Шарль Эймс фильміндегі "Онның күші" фильміндегідей масштабтау мүмкіндігі кірді. Аспен күздің басында және қыста түсірілді. Пайдаланушы көшеде жүргенде немесе қасбетке қарап тұрғанда маусымды өз қалауынша өзгерте алатын болды. Қаланың үш өлшемді көпбұрышты моделі де Quick and Dirty Animation System (QADAS) жүйесін пайдаланып жасалды, ол Пол Хекберт жасаған алгоритмді қолдана отырып, маңызды ғимараттардың қасбеттерінің үш өлшемді текстуралық картасын жасады. Лазерлік дискіде сақталған бұл компьютерлік графикалық бейнелер де бейнемен сәйкестендіріліп, пайдаланушыға қаланың абстрактілі бейнесін нақты уақытта көруге мүмкіндік берді.

Кредиттер

MIT студенті Питер Клей, Боб Моль мен Майкл Наймарктардың көмегімен MIT дәліздерін арбаға орнатылған камерамен түсірді. Фильм Архитектуралық машиналар тобында (ArcMac) жүргізіліп жатқан жобалардың бірі ретінде лазерлік дискіге көшірілді. "Аспен фильм картасы" 1978 жылдың күзінде, 1979 жылдың қысында және 1979 жылдың күзінде қысқа мерзімге (активті гиростабилизатормен) түсірілді. Бірінші нұсқа 1979 жылдың көктемінде іске қосылды. Өндіріске көптеген адамдар қатысты, ең бастысы: Кибернетикалық технологиялар кеңсесінен жобаға қолдау тапқан Архитектуралық машиналар тобының негізін қалаушы және директоры Николас Негропонте; бас зерттеуші Эндрю Липпман; карталық қабаттама жүйесін жобалаған және өзінің докторлық диссертациясы үшін жүйенің тиімділігін зерттеу үшін пайдаланушылар туралы зерттеулер жүргізген Боб Моль; MIT кино/видео бөлімін басқарған және MS студенті Марек Залевскимен бірге түсірген Ричард Лиаккок (Рикки), басты ғимараттардың фасадтары артында орналасқан Cinéma vérité сұхбаттары; Кембридждегі Peace River Films компаниясының Джон Борден, Массачусетс штатында стабилизациялық құрылғыны жобалаған; Кристина Хоупер Вулси, UCSC; Ребекка Аллен; тарихи қоғамнан 1978 жылғы Аспеннің күміс кен өндіру кезеңдерінен алынған суреттерді сол сахналармен сәйкестендірген және қаланың анаморфты бейнелеуін жасаған Скотт Ширли Фишер (Volpe линзасын пайдаланып); интерфейсті, клиент/сервер моделін және анимациялық жүйені жобалаған және салған Уолтер Бендер; Стив Грегори; көптеген электроникалық құрылымдарды салған Стан Сасаки; лазерлік дискілік интерфейс және анаморфты рендеринг бойынша жұмыс істеген Стив Йелик; метадеректер энкодерін/декодерін салған Эрик "Смокхаус" Браун; анимациялық жүйе бойынша жұмыс істеген Пол Хекберт; анимация бойынша жұмыс істеген Марк Ширли және Пол Тревитик; Кен Карсон; Ховард Эглоустейн; және кинематографиялық дизайн мен өндіріске жауапты болған және Касптү Визуалды Зерттеулер орталығында болған Майкл Наймарк. Бұл жобада Ramtek 9000 сериялы бейне көрсету жүйесі қолданылды. Ramtek осы мақсат үшін Interdata-ға 32 биттік интерфейс жасады. Ramtek өзінің бәсекелестері сияқты квадрат дисплейлерді (256x256 немесе 512x512) ұсынды, сондай-ақ 320x240, 640x512 және 1280x1024 сияқты экранға сәйкес келетін дисплейлерді де ұсынды. GE CAT сканерлерінің барлығы Ramtek 320x240 дисплейін қолданды. Кейбір бағалар қызығушылық тудыруы мүмкін. Пернетақта, джойстик немесе трекболдың әрқайсысы шамамен 1200 долларға сатылды. 19" CRT-ның OEM бағасы шамамен 5000 доллар болды және ол Жапониядағы Igagami-ден сатып алынды. Бір CD мастерін (шамамен 13") өндіруге 300 000 доллар жұмсалды.

Мақсаты мен қолдануы

1970 жылдардың аяғында ARPA қаржыландыруы Майк Мэнсфилд ұсынған Мэнсфилд түзетуінің әскери қолдану талаптарына бағынды (ол Дуглас Энгельбарт сияқты гипермәтін зерттеушілеріне қаржы жұмсауды күрт шектеді). Аспен кинокартасының әскери мақсаты – жаңа территориямен әскерлерді жылдам таныстыру мәселесін шешу еді. Қорғаныс министрлігі 1976 жылғы Энтеббе операциясының сәттілігіне қатты әсер етті, онда израильдік коммандостар әуежайдың шикі көшірмесін жылдам жасап, нағыз әуежайға шабуыл жасамас бұрын оның үстінде жаттығулар өткізді. Қорғаныс министрлігі кинокарта компьютерлердің жау ортасының үш өлшемді моделін әлдеқайда арзанға және аз уақытта құруы мүмкін болатын болашаққа жол ашады деп үміттенді (виртуалды шындыққа қараңыз). Кинокарта интерактивті бейнелердің ерте мысалы ретінде танымал болғанымен, оны интерактивті есептеудің новаторлық үлгісі деп санау әлдеқайда дұрыс. Бейне, аудио, тұрақты суреттер және метадеректер деректер базасынан алынып, пайдаланушының әрекеттеріне байланысты MagicSix операциялық жүйесінде жұмыс істейтін Interdata мини-компьютерімен бірге құрастырылды; бейне – өзара әрекеттесудің басты, бірақ жалғыз мүмкіндігі емес еді.