Кіріспе

Бензофенон – (C6H5)2CO формуласы бар органикалық қосылыс, көбінесе Ph2CO деп қысқартылады. Бұл органикалық еріткіштерде еритін ақ түсті қатты зат. Бензофенон – органикалық химияда кеңінен қолданылатын құрылыс блогы, және диарилкетонның бастапқы химиялық заты болып табылады.

Қолданылуы

Бензофенон баспа өнеркәсібіндегі сиялар, бейнелеу және мөлдір жабындар сияқты ультракүлгін (УК) сәулелермен қатайту қолданбаларында фотоинициатор ретінде қолданылуы мүмкін. Бензофенон парфюмерия және сабын сияқты өнімдердегі хош иістер мен түстердің УК сәулесінен зақымдануын қорғайды. Бензофенон полимерлердің немесе олардың ішіндегі заттардың фотодеградациясын болдырмау үшін пластикалық қаптамаға УК сәулесін тоқтатушы ретінде де қосылуы мүмкін. Оның қолданылуы өндірушілерге өнімді мөлдір шыныға немесе пластикке (мысалы, ПЭТ су бөтелкесіне) қаптауға мүмкіндік береді. Әйтпесе, өнімді мөлдір емес немесе қараңғы қаптамаға салу қажет болар еді. Биологиялық қолданбаларда бензофенондар пептид-белок өзара әрекеттесуін анықтау және картаға түсіру үшін фотофизикалық зондтар ретінде кеңінен қолданылған. Бензофенон "тәтті, ағаш тәрізді герань хош иісі" үшін хош иістендіргіштерге және парфюмерияға қосымша ретінде қолданылады.

Синтез

Бензофенон дифенилметанның ауада мыс катализінде тотығу арқылы өндіріледі. Лабораториялық жолмен бензол көміртек тетрахлоридімен реакцияластырылып, содан кейін алынған дифенилдихлорметан гидролизденеді. Сондай-ақ, оны Льюис қышқылының (мысалы, алюминий хлориді) катализаторы қатысуымен бензолдың бензоил хлоридімен Friedel-Crafts ацилирлеу арқылы дайындауға болады: бензоил хлоридінің өзі бензолдың фосгенмен реакциясы арқылы алынуы мүмкін болғандықтан, алғашқы синтез тікелей осы материалдардан жасалған. Синтездің тағы бір жолы палладий(II)/оксометалат катализаторы арқылы жүзеге асырылады. Бұл спиртті екі топты кетонға айналдырады. Бензофенон өндіруге арналған тағы бір, көбінесе белгілі емес реакция – сусыз кальций бензоатының пиролизі.

Органикалық химия

Бензофенон фотохимияда жиі қолданылатын фотосезіктендіргіш. Ол S1 күйінен үштік күйге шамамен 100% шығыммен өтеді. Соның нәтижесінде түзілген дирадикал, қолайлы сутегі донорынан сутек атомын алып, кетил радикалын құрайды.

Қауіпсіздік

Ол "негізінен зиянсыз" деп есептеледі. Бензофенон туындыларының фармакологиялық активтілігі белгілі. Молекулалық химия тұрғысынан, бензофенонның B ДНҚ-мен өзара әрекеттесуі тәжірибелік жолмен көрсетілген. ДНҚ-мен өзара әрекеттесуі және одан кейінгі фотоиндукцияланған энергияның берілуі бензофенонның ДНҚ-ны фотосезіктендіруші ретіндегі әрекетіне негізделген және оның емдік мүмкіндіктерінің бір бөлігін түсіндіруі мүмкін. 2014 жылы Американдық контактты дерматит қоғамы бензофенондарды "Жылдың контактты аллергені" деп жариялады. Бензофенон – эндокриндік жүйенің жұмысын бұзатын және прегнане X рецепторына байланыса алатын зат.