Травмалық орталықтар: түрлері мен маңызы

Кіріспе

Аурухананың түрі

Травматологиялық орталық – құлап қалу, көлік апаты немесе оқтан жаралану сияқты ауыр жарақат алған науқастарға көмек көрсетуге жабдықталған және штаттық қызметкерлері бар аурухана. Травматологиялық орталық, сондай-ақ, ауыр жарақаттан зардап шеккендерге көмек көрсететін мамандандырылған қызметтері болмаған жағдайда, шұғыл жәрдем бөлімін (кейде «жазалау бөлімі» немесе «шұғыл және жазалау бөлімі» деп те аталады) білдіруі мүмкін. Америка Құрама Штаттарында аурухана American College of Surgeons (ACS) белгілеген нақты талаптарға сәйкес келіп, Верификациялық комиссияның тексеруінен өткен жағдайда травматологиялық орталық мәртебесін ала алады. Травматологиялық орталық ретіндегі ресми мәртебе жеке штат заңнамасымен анықталады. Травматологиялық орталықтар өздерінің нақты мүмкіндіктеріне қарай әртүрлі болады және «деңгей» белгісімен анықталады, I деңгей (деңгей 1) – ең жоғары, ал III деңгей (деңгей 3) – ең төмен (кейбір штаттарда төрт немесе бес белгіленген деңгей бар). Травматологиялық орталықтардың ең жоғары деңгейлері мамандандырылған медициналық және медбикелік көмекке қол жеткізеді, оның ішінде шұғыл медициналық көмек, травматологиялық хирургия, жансақтау, нейрохирургия, ортопедиялық хирургия, анестезиология және радиология, сондай-ақ кең ауқымды мамандандырылған және жоғары технологиялық хирургиялық және диагностикалық жабдықтарға ие. Травматологиялық орталықтардың төменгі деңгейлері травматикалық жарақатқа алғашқы көмек пен тұрақтандыруды ғана ұсынып, науқасты травматологиялық көмектің жоғары деңгейіне ауыстыруды ұйымдастыра алады. Травматологиялық орталықты ұстау көбінесе қымбатқа соғады, сондықтан кейбір аймақтарда травматологиялық орталықтар жеткіліксіз болуы мүмкін. Шұғыл жәрдемге қажеттілікті жоспарлау мүмкін болмағандықтан, травматологиялық орталықтарға келіп түсетін науқастардың саны әртүрлі болуы мүмкін. Травматологиялық орталықта ауамен жеткізілген науқастарды қабылдау үшін тікұшақ алаңы болуы мүмкін. Кейде шалғайда жарақат алған және тікұшақпен алыс жердегі травматологиялық орталыққа жеткізілген адамдар, травматологиялық орталығы жоқ жақын ауруханаға жедел жәрдеммен жеткізілгеннен гөрі, жылдам және жақсы медициналық көмек ала алады.

A trauma center, or trauma centre, is a hospital equipped and staffed to provide care for patients suffering from major traumatic injuries such as falls, motor vehicle collisions, or gunshot wounds. A trauma center may also refer to an emergency department (also known as a "casualty department" or "accident and emergency") without the presence of specialized services to care for victims of major trauma. In the United States, a hospital can receive trauma center status by meeting specific criteria established by the American College of Surgeons (ACS) and passing a site review by the Verification Review Committee. Official designation as a trauma center is determined by individual state law provisions. Trauma centers vary in their specific capabilities and are identified by "Level" designation, Level I (Level 1) being the highest and Level III (Level 3) being the lowest (some states have four or five designated levels). The highest levels of trauma centers have access to specialist medical and nursing care, including emergency medicine, trauma surgery, critical care, neurosurgery, orthopedic surgery, anesthesiology, and radiology, as well as a wide variety of highly specialized and sophisticated surgical and diagnostic equipment. Lower levels of trauma centers may be able to provide only initial care and stabilization of a traumatic injury and arrange for transfer of the patient to a higher level of trauma care. The operation of a trauma center is often expensive and some areas may be underserved by trauma centers because of that expense. As there is no way to schedule the need for emergency services, patient traffic at trauma centers can vary widely. A trauma center may have a helipad for receiving patients that have been airlifted to the hospital. In some cases, persons injured in remote areas and transported to a distant trauma center by helicopter can receive faster and better medical care than if they had been transported by ground ambulance to a closer hospital that does not have a designated trauma center.

Ұлыбритания

Травмалық орталықтар жарақаттың жеке ауру процесі екенін түсіну нәтижесінде пайда болды, оған мамандандырылған және тәжірибелі көпсалалы емдеу, сондай-ақ арнайы ресурстар қажет. Әлемдегі алғашқы травмалық орталық, жарақат алғандарды емдеу үшін арнайы құрылған алғашқы аурухана – 1941 жылы Англияның Бирмингем қаласында ашылған Бирмингем апат ауруханасы. Бұл аурухана Англияда жарақат алған адамдарға көрсетілетін емдеудің жеткіліксіздігін көрсеткен бірқатар зерттеулерден кейін ашылды. 1947 жылға қарай ауруханада үш травмалық топ болды, әрқайсысы екі хирург пен анестезиологтан, сондай-ақ үш хирургтан тұратын күйік орталығы болды. Аурухана 1948 жылдың шілдесінде құрылған Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің құрамына кірді және 1993 жылы жабылды. Қазіргі таңда NHS Англияда 27 ірі травмалық орталықты, Шотландияда – төрт, ал Уэльсте – біреуін құрды.

Америка Құрама Штаттары

CDC мәліметінше, жарақат алу 1-19 жас аралығындағы американ балалары мен жасөспірімдердің өлімінің басты себебі болып табылады. Травмалардың негізгі себептері – көлік апаттары, құлаулар және қару-жарақпен жасалған шабуылдар. АҚШ-та Роберт Джей Бейкер мен Роберт Джей Фриарк 1966 жылдың 16 наурызында Чикагодағы Кук округінің ауруханасында алғашқы азаматтық шок-травма бөлімін құрды. Шок травматикалық орталығының тұжырымдамасы 1950-1960 жылдары Мэриленд университетіндегі Балтиморда, торакальды хирург және шок зерттеушісі Р. Адамс Коули тарапынан әзірленді. Ол 1966 жылдың 1 шілдесінде Мэриленд штатының Балтимор қаласында шок травматикалық орталыққа айналған орталықты құрды. Р. Адамс Коули шок-травма орталығы – әлемдегі алғашқы шок-травма орталықтарының бірі. Чикагодағы Кук округінің ауруханасы травматология орталығы (1966 жылы ашылды). Дэвид Р. Бойд 1963-1964 жылдары Кук округінің ауруханасында стажировкадан өткеннен кейін Америка Құрама Штаттарының армиясына қабылданып, әскерге шақырылды. Армиядан босатылғаннан кейін Бойд Р. Адамс Коули шок-травма орталығының алғашқы шок-травмалық феллосы болды, содан кейін президент Форд басшылығымен Жедел медициналық жәрдемдің ұлттық жүйесін әзірледі. 1968 жылы Америкалық травма қоғамын Р. Адамс Коули мен Рене Джойуз сияқты бірнеше негізін қалаушылар құрды, олар жедел жәрдем көрсетушілердің білімін арттыру және бүкіл ел бойынша сапалы травмалық көмек көрсетудің маңыздылығын түсінді.

Канада

Онтарионың Торонто қаласында орналасқан Саннибрук денсаулық сақтау орталығының травматология бөлімшесінің негізін қалаушы Марвин Тилдің айтуынша, "Саннибруктағы жарақаттардың сипаты жылдар бойы өзгерді. Травматологиялық орталық 1976 жылы алғаш ашылған кезде науқастардың шамамен 98 пайызы апаттар мен құлаудан туған жарақаттарға ұшыраған. Ал қазір науқастардың 20 пайызына дейін оқтан және пышақтан жараланған күйі түседі". Британдық Колумбиядағы Фрейзер денсаулық сақтау басқармасы, Корольдік Колумбия ауруханасы мен Эбботсфорд аймақтық ауруханасында орналасқан, БК аймағына қызмет көрсетеді, "әр жыл сайын Фрейзер денсаулық сақтау БК-ның біріктірілген травма жүйесінің құрамында шамамен 130 000 травма науқасын емдейді".

Құрама Штаттардағы анықтамалар

Америка Құрама Штаттарында травматология орталықтарын Американдық хирургтар колледжі (ACS) немесе жергілікті мемлекеттік үкіметтер I деңгейден (кеңейтілген қызмет) III деңгейге (шектеулі көмек) дейін жіктейді. Әр түрлі деңгейлер травматология орталығында қолда бар ресурстардың түрлеріне және жылына қабылданатын науқастардың санына байланысты. Бұл ауруханаларда травматикалық көмек көрсету бойынша ұлттық стандарттарды анықтайтын категориялар. I және II деңгейлі атаулар ересектерге де, балаларға да беріледі. Сонымен қатар, кейбір штаттарда АСС-тен тәуелсіз травматологиялық орталықтардың өз рейтингісі бар. Бұл деңгейлер I-ден IV-ке дейін болуы мүмкін. Кейбір ауруханалар ресми түрде V деңгейге ие емес. ACS ауруханаларды травматология орталықтары ретінде ресми түрде тағайындамайды. ACS растамаған көптеген АҚШ ауруханалары травматологиялық орталықтар деп мәлімдейді. Көптеген штаттарда травматологиялық орталықтарды тағайындау процесін анықтайтын заңнама бар. ACS бұл жауапкершілікті «үкімет немесе басқа да өкілетті органдардың тағайындауға құқылы болған геосаяси процесс» деп сипаттайды. ACS-тің өзіндік миссиясы кез-келген аурухананың АКС-тің «Жарақат алған науқасқа оңтайлы күтім көрсету ресурстары» стандартына сәйкес келуін растау және туралы хабарлаумен шектеледі. Травмалық ақпарат алмасу бағдарламасы (TIEP) – Джонс Хопкинс травмалық зерттеулер және саясат орталығымен бірлесе отырып, Американдық травмалық қоғамның бағдарламасы болып табылады. TIEP АҚШ-тағы травматологиялық орталықтардың тізімін жүргізеді, деректерді жинайды және жарақаттың себептері, емдеуі және нәтижелері туралы ақпаратты әзірлейді, сондай-ақ травматикалық көмек көрсететін мекемелер, қызметкерлер, зерттеушілер, төлеушілер және саясаткерлер арасында ақпарат алмасуды жеңілдетеді. Травматологиялық орталық – мемлекеттік немесе жергілікті билік тарапынан тағайындалған немесе Американдық хирургтар колледжімен расталған аурухана.

ІІ деңгей

ІІ деңгейлі травматологиялық орталық І деңгейлі орталықпен өзара іс-қимыл жасайды. Ол жан-жақты травмалық көмек көрсетеді және І деңгейлі мекеменің клиникалық біліктілігін күшейтеді. Барлық қажетті мамандықтар, персонал және жабдықтар тәулік бойы қолжетімді болады. Көп жағдайда, ІІ деңгейлі орталықтарда барлық түрдегі жарақаттарға ұзақ мерзімді күтім көрсетуге қабілетті жансақтау қызметтері болады. Міндетті көлем талаптары жергілікті жағдайларға байланысты айқындалады. Мұндай мекемелерде зерттеулер бағдарламасының немесе хирургиялық интернатура бағдарламасының болуы міндетті емес.

III деңгей

ІІІ деңгейдегі травматология орталығында мамандардың толыққанды қолжетімділігі болмаса да, көптеген жарақат алған науқастарға шұғыл шаралар, хирургиялық араласу және жансақтау бөлімінде күтім көрсетуге қажетті ресурстар бар. ІІІ деңгейдегі орталықтың І немесе ІІ деңгейдегі травматология орталықтарымен өзара келісімдері бар, олар бірнеше жарақаттар сияқты аса ауыр жарақат алған науқастарға көмек көрсету үшін қосымша ресурстарды ұсынады.

V деңгейі

V деңгейлі травматологиялық орталық бастапқы бағалау, тұрақтандыру, диагностикалық мүмкіндіктер және жоғары деңгейдегі күтімге жіберуді қамтамасыз етеді. Олар травматологиялық күтім ауқытында белгіленгендей, хирургиялық және жансақтандыру қызметтерін де ұсынуы мүмкін. Травма бойынша дайындықтан өткен медбике бірден қолжетімді, ал дәрігерлер жедел жәрдем бөліміне науқас келген кезде болады. Егер орталық тәулік бойы жұмыс істемесе, жұмыс уақытынан тыс травмалық жағдайға жауап беру протоколы болуы керек.

Педиатриялық травматологиялық орталықтар

Жарақат орталығы ересектерге арналған травматологиялық орталық, педиатриялық травматологиялық орталық немесе ересектер мен балаларға арналған травматологиялық орталық ретінде белгіленуі мүмкін. Егер аурухана ересектерге де, балаларға да жарақат көмегі көрсетсе, әрбір топ үшін деңгей белгілемесі бірдей болмауы мүмкін. Мысалы, I деңгейлі ересектер травматологиялық орталығы, балалар травматологиясы хирургиясы жеке мамандық болғандықтан, II деңгейлі педиатриялық травматологиялық орталық та болуы мүмкін. Ересектер травматологтары көбінесе балаларға хирургиялық травматологиялық көмек көрсетуге маманданбайды, және керісінше, тәжірибедегі айырмашылықтар маңызды. Ересектерге арналған травматологиялық орталықтардан өзгеше, педиатриялық травматологиялық орталықтарда тек екі деңгей бар: I және II деңгей.