Кіріспе

Американдық когнитивтік ғалым Аллен Ньюэлл (19 наурыз 1927 жыл - 19 шілде 1992 жыл) - RAND корпорациясында және Карнеги Меллон университетінің компьютерлік ғылымдар мектебінде, Теппер бизнес мектебінде және психология кафедрасында компьютерлік ғылым мен когнитивтік психология саласындағы американдық зерттеуші. Ол 1956 жылғы Ақпаратты өңдеу тіліне (Information Processing Language) және ең алғашқы екі жасанды интеллект (AI) бағдарламасы – Логикалық теоретик (Logic Theorist) (1956) және Жалпы проблема шешушіге (General Problem Solver) (Герберт А. Саймонмен бірлесіп) үлес қосты. 1975 жылы ол Герберт А. Саймонмен бірге жасанды интеллект және адам таным психологиясына қосқан үлесі үшін ACM-нің А.М. Тьюринг сыйлығымен марапатталды.

Алғашқы зерттеулер

Ньюэлл 1949 жылы Стэнфорд университетінде физика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін аяқтады. 1949-1950 жылдары ол Принстон университетінде аспирант болып оқыды, онда математиканы зерттеді. Ойын теориясы деп аталатын, оған бұрыннан таныс емес саламен танысуы және математиканы оқу тәжірибесі оны таза математикадан гөрі эксперименталды және теориялық зерттеулердің үйлесімін қалауға көндірді. 1950 жылы ол Принстоннан кетіп, Санта-Моникадағы RAND корпорациясына қосылды, онда ол "Әуе күштерінің логистикалық мәселелерін зерттейтін топта" (Симон) жұмыс істеді. Жозеф Крускалмен бірлескен жұмысы екі теорияның қалыптасуына әкелді: Ұйым теориясының моделі және Ұйым теориясындағы нақты ұғымдарды формулирлеу. Ньюэлл ақырында докторлық дәрежесін қазіргі Теппер бизнес мектебінде, Карнеги-Меллонда Герберт Саймонның ғылыми жетекшілігімен алды. Содан кейін Ньюэлл "шағын топтарда шешім қабылдау бойынша зертханалық эксперименттерді жобалауға және жүргізуге көшті" (Симон). Дегенмен, ол шағын зертханалық эксперименттерден алынған нәтижелердің дәлдігі мен жарамдылығына қанағаттанбады. Ол RAND корпорациясының әріптестері Джон Кеннеди, Боб Чапман және Билл Бильмен бірге Әуе күштерінің ерте ескерту станциясында ұшу экипаждарындағы ұйымдық процестерді зерттеуге қатысты. 1952 жылы олар Әуе күштерінен шешім қабылдау және ақпаратты өңдеу кезінде ұшқыштар кабинасындағы өзара әрекеттесуді зерттеуге және талдауға мүмкіндік беретін симулятор құруға қаржыландыру алды. Осы зерттеулердің нәтижесінде Ньюэлл ақпаратты өңдеу ұйымдардағы басты қызмет екеніне келді.

Жасанды интеллект

1954 жылдың қыркүйек айында Ньюэлл Оливер Селфриджтің "әріптер мен басқа да үлгілерді тануға үйренетін компьютерлік бағдарламаны сипаттаған" семинарына қатысты (Саймон). Осы кезде Аллен жүйелерді жасауға болады, оларда интеллект болады және олар бейімделе алады деген сенімге келді. Осыны ескере отырып, Аллен бірнеше айдан кейін 1955 жылы "Шахмат машинасы: бейімделу арқылы күрделі міндетті шешудің мысалы" деген мақала жазды, онда "шахматты адам сияқты ойнайтын компьютерлік бағдарламаның креативті жобасы" (Симон) баяндалды. Оның жұмысы экономист (және болашақ Нобель сыйлығының лауреаты) Герберт А. Саймонның назарына ілікті және бағдарламашы Дж. К. Шоумен бірге, олар алғашқы нағыз жасанды интеллект бағдарламасын – «Логикалық теоретик» жасады (қараңыз, түсіндірмелер). Ньюэллдің бағдарлама бойынша жұмысы осы саланың негізін қалады. Оның өнертабыстарының қатарында: тізімдік өңдеу, AI-дың содан бері қолданып келе жатқан ең маңызды бағдарламалау парадигмасы; жалпы ойлауға (немесе «іздеу ретінде ойлау») мақсат-құралдар талдауын қолдану; және іздеу кеңістігін шектеу үшін эвристиканы пайдалану болды. Олар бағдарламаны 1956 жылғы Дартмут конференциясында ұсынды, бұл машиналармен интеллектті модельдеуге қызығушылық танытқан зерттеушілердің ресми емес жиыны болды. Конференция, қазір «жасанды интеллекттің тууы» деп есептеледі, зор ықпалға ие болды және оған қатысқандар келесі екі онжылдыққа, Ньюэллті қоса алғанда, жасанды интеллект зерттеулерінің көшбасшыларына айналды.

Кейінгі жетістіктері

Ньюэлл мен Саймон ұзаққа созылған серіктестік құрды. Олар Карнеги-Меллон университетінде жасанды интеллект зертханасын ашып, 1950-ші және 1960-шы жылдардың соңында бірқатар маңызды бағдарламалар мен теориялық жаңалықтар жасады. Бұл жұмысқа жалпы проблеманы шешуге арналған, мақсат-құралдарды талдаудың өте ықпалды іске асырылған түрі – General Problem Solver және барлық интеллектуалды мінез-құлықты Ньюэллдің бағдарламалары көрсеткендей символдарды манипуляциялауға дейін тоғыстыруға болатын деген даулы философиялық тұжырым – физикалық символдық жүйелер гипотезасы кірді. Ньюэллдің жұмысы 1990 жылы жарияланған Soar деп аталатын когнитивтік архитектураны және оның танымның біріктірілген теориясын жасаумен аяқталды, бірақ оларды жетілдіру оның өмірінің соңына дейін оның күш-жігерінің басты мақсаты болды (Ньюэллдің соңғы хаттарының бірі). Ол бастаған когнитивтік архитектуралар саласы бүгінгі күнге дейін жасанды интеллект және есептеу когнитивтік ғылымдары қауымдастықтарында белсенді қызмет етеді.