Кіріспе

Түрікменстанда телекоммуникация саласының шолуы
Түрікменстанда мемлекеттік бақылаудағы баспасөз және қадағаланатын байланыс жүйелері бар. Түрікменстанның телекоммуникация қызметтері Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) елдері арасында ең кем дамығандары саналады. Жалпы алғанда, көбінесе ауылдық жерлерді қамтитын бұл елдегі телекоммуникация нарығы салыстырмалы түрде шағын, бірақ соңғы жылдары оны кеңейтуге белсенді тырысып келеді. Мемлекеттік "Түрікмен телеком" компаниясы халыққа телефон, электрондық пошта және интернет қызметтерін ұсынады, сондай-ақ еншілес компаниясы арқылы жеке мобильді оператор "BCTI" (2005 жылы "MTS Turkmenistan" болып өзгерді)мен бәсекелесіп GSM мобильді желісін пайдаланады.

Жерсерік

Түркіменстанның алғашқы байланыс спутнигі TurkmenSat 1 2015 жылдың сәуір айында ұшырылды, бұл спутниктің қызмет ету мерзімі 15 жылға жоспарланған. Спутник SpaceX Falcon 9 ракетасымен ұшырылды. Спутникті француздық Thales Alenia Space компаниясы жасады, ол Spacebus 4000 отбасынан шыққан. Спутник Еуропаның, Азия және Африка елдерінің маңызды бөлігін қамтиды, сондай-ақ теледидар, радио хабар тарату және интернет үшін сигналдар береді. Спутниктің жұмысын мемлекеттік Түркіменстан Ұлттық Ғарыш агенттігі (ТҰҒА) басқарады.

Қозғалтқыш

BCTI 1994 жылы 10 жылдық эксклюзивті лицензия алған елдегі жалғыз GSM операторы болды. Бәсекелестіктің болмауына байланысты, BCTI ауылдық жерлерді қамтуға көп инвестиция жасамай жұмысын жалғастырды. Қызметтің жоғары құны абоненттер санын халықтың өте шағын бөлігімен шектеді. Компанияның 2004 жылы эксклюзивті лицензиясының мерзімі біткеннен кейін ұялы телефон саласы қарқынды дамуын бастады. Ресейлік ұялы оператор MTS BCTI-ді сатып алды, ал мемлекеттік байланыс компаниясы «Түркментелеком» жаңа еншілес компаниясы «Алтын Асырды» ашты. Қазіргі таңда ұялы телефон абоненттерінің саны 4 440 000-нан асты (MTS – 1 440 000, «Алтын Асыр» GSM – 3 000 000). 5 миллион халқы бар елде мобильді байланыспен қамтылғандық деңгейі 88,8%-ды құрайды. 2023 жылдың қараша айында «Алтын Асыр» Түрікменстанда eSIM-ге көшу мүмкіндігін ұсынған алғашқы оператор болды.

Цензура

Интернетке жеке қол жеткізуге рұқсат алғаш рет 2008 жылы берілді, содан бері қолжетімділік артты. Түрікменстан әлемдегі ең репрессивті және жабық қоғамдардың қатарында. Интернет қатаң түрде реттеледі және халықтың шағын бөлігі ғана оған қол жеткізе алады. Цензура кеңінен таралған және ауқымды. Бақылау айтарлықтай деңгейде, ал интернетке қол жеткізген азаматтар мемлекеттік органдар тарапынан жақын бақылауда ұсталады. Өзін-өзі цензуралау жиі кездеседі. Осы цензураны айналып өту әрекеттері ауыр салдарға әкелуі мүмкін. OpenNet Initiative 2010 жылдың желтоқсанында Түрікменстандағы интернет цензурасын саяси сала бойынша толыққанды, ал әлеуметтік, қақтығыстар/қауіпсіздік және интернет құралдары салалары бойынша іріктелген деп бағалады. 2011 жылы "Шекарасыз репортерлер" ұйымы Түрікменстанды интернетке қарсы жау деп жариялады.

IPTV

IPTV қазіргі кезде дәстүрлі теледидарға арзан балама ретінде қарқынды дамып келеді. Ашхабадта 100 мыңнан астам абонент IPTV қызметін пайдаланады.

Түрікментелеком

2007 жылдан бастап Байланыс министрлігі жыл сайын "Түркіментел" халықаралық көрмесін өткізеді. Әлемнің алдыңғы қатарлы компаниялары өздерінің технологияларын көрсету үшін Ашхабадқа шақырылады.