Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрікменстанның сыртқы қатынастарына шолу
Overview of the foreign relations of Turkmenistan
Түрікменстанның "тұрақты бейтараптығын" жариялауы 1995 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан ресми мойындалды. Бұрынғы президент Ниязов, бұл бейтараптық Түрікменстанның көпұлттық қорғаныс ұйымдарына қатысуына кедергі келтіретінін, бірақ әскери көмек алуға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Оның бейтарап сыртқы саясаты ел Конституциясында маңызды орын алады. Түрікменстан үкіметі АҚШ және Түркиямен сауда және экспортты дамытуға басымдық беретінін мәлімдесе де, ең ірі сауда серіктесі – Қытай. Қытай Түрікменстанның табиғи газының басым бөлігін Орталық Азия – Қытай газ құбыры арқылы сатып алады. Түрікменстанның Ресей және Иранмен маңызды коммерциялық байланыстары бар, сондай-ақ Ауғанстанмен шекаралық саудасы да қарқынды өсуде. Түрікменстан үкіметі жиі осы аймақтық державалардың қарама-қайшы мүдделерін, әсіресе энергетика саласында, жеңілдіктер алу мақсатында пайдаланады.
Turkmenistan's declaration of "permanent neutrality" was formally recognized by the United Nations in 1995. Former President Niyazov stated that the neutrality would prevent Turkmenistan from participating in multi national defense organizations, but allows military assistance. Its neutral foreign policy has an important place in the country's constitution. Although the Government of Turkmenistan claims to favour trade with and export to the United States, and Turkey, its single largest commercial partner is China, which buys the vast bulk of Turkmen natural gas via the Central Asia–China gas pipeline. Turkmenistan has significant commercial relationships with Russia and Iran and growing cross border trade with Afghanistan. The Government of Turkmenistan often appears to use the conflicting interests of these regional powers as a means to extract concessions, especially on energy issues.
Халықаралық даулар
2018 жылы Каспий теңізі туралы конвенцияға қол қою Каспийдегі шекаралық дауларды толыққанды шешпеді. Түрікменстан мен Өзбекстан суды пайдалану мәселесінде келіспеушіліктерді бастан кешіруде. Түркіменстанның Ауғанстанмен ұзын шекарасы бар, ал Ауғанстан героин мен опиумның ірі өндірушісі. Осының салдарынан, едәуір көлемдегі есірткі заттар Еуропа мен Ресейдегі жоғары бағалы нарықтарға жеткізілу үшін Түркіменстан арқылы өткізіледі.
Signing of the Caspian Sea convention in 2018 brought only partial resolution of boundary disputes in the Caspian. Turkmenistan and Uzbekistan have disputes over water sharing. Turkmenistan shares a long border with Afghanistan, a principal producer of heroin and opium. As a result, a large volume of narcotics are trafficked through Turkmenistan on their way to lucrative markets in Europe and Russia.
Ұйымдар
Түрікменстан Біріккен Ұлттар Ұйымының, Халықаралық Валюта Қорының, Дүниежүзілік Банктің, Экономикалық ынтымақтастық ұйымының, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының, Ислам ынтымақтастық ұйымының, Ислам даму банкінің, Азия даму банкінің, Еуропалық қайта құру және даму банкінің, Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының және Түркі мәдениетінің халықаралық ұйымының мүшесі болып табылады. Түрікменстан Нью-Йорк, Вена және Женева қалаларындағы Біріккен Ұлттар Ұйымы кеңселерінде тұрақты өкілдерді ұстап тұрады. Біріккен Ұлттар Ұйымы Ашхабадта резидент-координатормен қатар, кейбір БҰҰ агенттіктерінің өкілдерімен бірге тұрақты өкілдікке ие. Азия даму банкі, Еуропалық қайта құру және даму банкі, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы және Еуропалық одақ та Ашхабадта миссияларды ұстап тұрады.
Turkmenistan is a member of the United Nations, the International Monetary Fund, the World Bank, the Economic Cooperation Organization, the Organization for Security and Cooperation in Europe, the Organisation of Islamic Cooperation, the Islamic Development Bank, Asian Development Bank, European Bank for Reconstruction and Development, the Food and Agriculture Organization, and the International Organization of Turkic Culture. Turkmenistan maintains permanent representatives to the United Nations offices in New York City, Vienna, and Geneva. The United Nations maintains a permanent representation staffed by a resident coordinator along with representatives of some UN agencies in Ashgabat. The Asian Development Bank, European Bank for Reconstruction and Development, Organization for Security and Cooperation in Europe, and European Union have missions in Ashgabat, as well.