Кіріспе

Румындық жасуша биологы, физик және Нобель сыйлығының лауреаты Джордж Эмиль Паладе (19 қараша 1912 – 7 қазан 2008) – румын-американдық жасуша биологы. "Қашан дағы ең ықпалды жасуша биологы" деп сипатталатын ол 1974 жылы Альберт Клод пен Кристиан де Дювпен бірге физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. Бұл сыйлық оның электрондық микроскопия және жасушаларды фракциялаудағы инновациялары үшін берілді, олар қазіргі заманғы молекулалық жасуша биологиясының негізін қалады.

Паладе 1986 жылы "тірі жасушалардағы көптеген негізгі, жоғары ұйымдастырылған құрылымдарды ашқандығы" үшін АҚШ Ұлттық ғылым медалімен де марапатталды және 1961 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1968 жылы ол Корольдік микроскопиялық қоғамның құрметті мүшесі (HonFRMS) болып сайланды, ал 1984 жылы Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі (ForMemRS) атанды. Кейіннен ол Клодпен бірге Рокфеллер медициналық зерттеулер институтында жұмыс істеді. 1952 жылы Паладе Америка Құрама Штаттарының азаматы болды. Ол Рокфеллер институтында (1958–1973) жұмыс істеді, Йель университетінің медицина мектебінде (1973–1990) және Калифорния университетінде, Сан-Диегода (1990–2008) профессор болды. UCSD-де Паладе Клеткалық және молекулалық медицина кафедрасының Резиденттік медицина профессоры (эмиритус) және Ла-Холладағы медицина мектебінің ғылыми істер деканы (эмиритус) болды. 1970 жылы ол Колумбия университетінің Луиза Гросс Хорвиц сыйлығын Ренато Дульбеккомен бірге алды, ол 1975 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері болды. Оның 1974 жылғы 12 желтоқсанда өткен Нобель лекциясы "Протеин секрециясы процесінің жасушаішілік аспектілері" деп аталып, 1992 жылы Нобель сыйлығы қорымен жарық көрді. 1975 жылы ол Америка жетістіктері академиясының Алтын тақтасымен марапатталды. 1981 жылы Паладе Дүниежүзілік мәдени кеңестің құрылтайшы мүшесі болды. 1985 жылы ол "Жыл сайынғы жасуша және даму биологиясын шолу" журналының құрылтайшы редакторы атанды. 1988 жылы ол Америка-Румыния өнер және ғылым академиясының құрметті мүшесі болып сайланды. Паладе Йель университетінің жасуша биология кафедрасының бірінші төрағасы болды. Қазіргі уақытта Йель университетінің жасуша биология кафедрасы "Джордж Паладе профессурасы" деп аталады. Рокфеллер институтында Паладе электрондық микроскопияны қолданып, рибосомалар, митохондриялар, хлоропласттар, Гольджи аппараты және басқа да жасуша құрылымдарының ішкі ұйымдастырылуын зерттеді. Оның ең маңызды ашылуы "импульстік қуу" деп аталатын тәжірибелік стратегияны қолдану арқылы жасалды. Экспериментте Паладе және оның әріптестері секреторлық жолдың бар екенін және Rough ER мен Гольджи аппаратының бірлесіп жұмыс істейтінін растады.

Жеке өмір

Паладенің жесірі Мэрилин Фаркуар Калифорния университеті, Сан-Диегода жасуша биологы болған.