Кіріспе

Америка Құрама Штаттары тарихында жерді қоныс салушыларға ашу

Жер шабуылы немесе жер бәсекесі – бұрын шектеу қойылған АҚШ жерлерінің бірінші келгендерге иелену құқығымен қоныс салуға ашылуы болған оқиға. Жерлер бірінші келгендерге немесе аукцион арқылы сатылып, не жеребе арқылы ұтылып, не басқа тәсілдермен иеленілген. Қоныс салушылар, олар осы жерді қалай алғандарына қарамастан, жерді АҚШ Жер басқармасынан сатып алатын. Бұрынғы үндістер жерлері үшін Жер басқармасы сатудан түскен қаражатты бұрын келісілген шарттарға сәйкес түрлі тайпалық бірлестіктерге бөліп берді. 1889 жылғы Оклахома жер шабуылы ең танымал, ал 1893 жылғы жер шабуылы ең ірісі болды. 1895 жылы бұрынғы Кикапу аймағының ашылуы Оклахома штатының қазіргі аумағында жер шабуылының соңғысы болды.

Оклахома штатында

Дэвид Л. Пейн бастаған Бомба белсенділері қозғалысының жетекшілері жасаған жылдар бойғы шабуылдардан кейін, Конгресс АҚШ-тың Оклахома штатының орталық аймағындағы «Тағайындалмаған жерлер» деп аталған жерлерді ашуға келісті. Оклахома штатында барлығы жеті жер жүгіру өтті, алғашқысы және ең әйгілісі – 1889 жылдың 22 сәуіріндегі Жер жүгіруі болды. Ол «Сегіз жүз жиырма тоғызыншы» (сол жүгірудің қатысушысы) және «Жылдамдықпен келген» терминдерін пайда болды. Бұл аймақ бүгінгі Канада, Кливленд, Кингфишер, Логан, Оклахома және Пейн округтерінің құрылуына әкелді. Келесі күні Текумсехті қоныстандыру үшін жер жүгіру өтті, ол кейін Поттаватоми округі деп аталған Б округінің орталығы болды. 1891 жылдың 28 қыркүйегінде тағы бір жер жүгіру өтті, ол Чендлерді, кейін Линкольн округі деп аталған А округінің орталығын қоныстандыруға бағытталды. 1892 жылдың 19 сәуіріндегі Жер жүгіруі шайендер мен арапахолардың жерлерін ашты. 1893 жылдың 16 қыркүйегіндегі Жер жүгіруі «Чероки жолағының Жер жүгіруі» деп аталды. Ол 8,144,682.91 акр (12,726 шаршы миль немесе шамамен 3.3 миллион гектар) жерді қоныстандыруға мүмкіндік берді. Жер чероки тайпасынан сатып алынған. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі жер жүгіруі болды, ол 1889 жылғы Жер жүгіруінен төрт есе үлкен. Оклахома штатының Энид қаласының шығыс шетіндегі Чероки жолағы аймақтық мұра орталығы мұражайы осы оқиғаны еске алады. Оклахомадағы соңғы жер жүгіруі 1895 жылы Кикапу жерлерін қоныстандыру үшін өткізілді. Әрбір жүгіру көптеген мәселелерге әкелді және Федералдық үкімет мұны болашақ қоныстандырушыларға жерді бөлудің тиімсіз тәсілі деп санады. 1895 жылдан кейін үкімет жерді жабық аукцион арқылы үлестірді. Бұл әдіспен Киова-Команч-Апачи резервациясы (1901), Вичита-Каддо резервациясы (1901) және Үлкен жайылым (1906) сияқты ірі жерлер ашылды. 20 ғасырда бір ғана жер жүгіруі өтті, бірақ ол Аркадия қауымдастығында 1901 жылдың 6 тамызында жер участаларын таңдау үшін өткізілді және бұл көлемде әлдеқайда кішірек болды. Бұл 1891 жылы Чендлерді қоныстандыруға жасалған ұмтылысқа ұқсас болды.

Мұра

Оклахома штатының құрылғанына 100 жыл толуына орай, мүсінші Пол Мур Оклахоманың жүз жылдығына арналған Жер дауылы ескерткішінің жобасын жеңіп алды. Мур 45 бөліктен тұратын ескерткіштің жылқылар, атты әскерлер, керуендер, аттардың жұмыр тобы, иттер және тағы да басқа элементтерін аяқтаған сайын, олар Оклахома-Ситидің төменгі Бриктаун ауданында орнатылды. Ескерткіштің құрылысы болашақта аяқталады, ол шамамен 365 фут (111 метр) көлемді алып, оны әлемдегі ең ірі қола мүсіндердің біріне айналдырады.

Танымал мәдениетте

1889 және 1893 жылдардағы Оклахома жер бөлісі Эдна Фербердің 1929 жылғы «Симарон» романында, сондай-ақ осы роман негізінде түсірілген 1931 және 1960 жылдардағы осы аттас фильмдерде бейнеленген. 1893 жылғы жер бөлісі, сонымен қатар «Чероки жолағы жер бөлісі» деп те аталады, «Tumbleweeds» (1925) және «Far and Away» (1992) фильмдерінде көрсетілген, ал М. А. Хэнкоктың 1969 жылғы «Дүркіреген дала» романында да суреттелген.