Кіріспе

Талса халықаралық әуежайы – АҚШ-тың Оклахома штатындағы Талса қаласының солтүстік-шығысында, Талса округінде орналасқан азаматтық-әскери әуежай. 1929 жылы қала оны сатып алғанда Талса қалалық әуежайы деп аталды, 1963 жылы қазіргі атауын алды. Оклахома әуе ұлттық гвардиясының 138-ші жауынгерлік эскадрильясы Талса әуе ұлттық гвардия базасында орналасқан. Әуежай – American Airlines әуекомпаниясының жаһандық техникалық қызмет көрсету орталығы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуежайдың оңтүстік-шығыс жағында Әуе күштерінің №3 зауыты салынды, онда Douglas Aircraft бірнеше типтегі ұшақтарды өндірді. Соғыстан кейін бұл нысанды Douglas (кейін МакДоннелл Дуглас) және Rockwell International (кейін Боинг) ұшақтарды жасау, модификациялау, жөндеу және зерттеу үшін пайдаланды. Қазіргі уақытта Spirit AeroSystems компаниясы ғимараттың бір бөлігінде Boeing ұшақтарына арналған коммерциялық авиациялық бөлшектерді құрастырады, ал IC Bus Corporation басқа бөлігінде мектеп автобустарын құрастырады. Spirit AeroSystems сонымен қатар Boeing қанаты мен едендік фермаларының және Gulfstream қанатының бөлшектерін әуежайдың шығыс жағындағы, 26-шы ұшу-қону жолағының солтүстігінде орналасқан нысанда құрастырады. Ол 80 акр жерді Адмирал Плейс пен Шеридан даңғылының қиылысында сатып алып, жеке әуежай құрды. МакИнтайр әуежайында 40 ұшаққа арналған үш ангар және күн батқаннан кейін қонуға арналған маяк болды. МакИнтайр 1930 жылдары әуежайын жабылып, оны Талса мұнайшысы және 51-ші және Шеридан жолындағы Гарланд әуежайының иесі Р.Ф. Гарландпен 350 000 долларға біріктірді. Ол әуежайды басқарды және жаңа кәсіпорынның президенті болды. Бұл әуежай кейін Браун әуежайына айналды (61-ші және Йельге көшкенге дейін, коммерциялық әуежайды қоса алғанда, бірнеше иелері мен атаулары болды). 1940 жылы МакИнтайр Lockheed Corporation компаниясында жұмысқа қабылданып, Калифорнияға көшті. Чарльз Линдберг 1927 жылдың 30 қыркүйегінде МакИнтайр әуежайына қонды. Ол сол кездегі жергілікті сауда палатасының президенті және жас авиация индустриясын қолдаушы болған Уильям Г. Скеллидің шақыруымен Талсаға келді. Скелли бай мұнайшы және Skelly Oil Company компаниясының негізін қалаушы болды, сонымен қатар Spartan Aircraft Company компаниясын құрды. Линдберг Оклахома-Сити қалалық әуежайына, Бартлсвилл қалалық әуежайына және Маскогидің Hatbox Field әуежайына қонған болатын. Олардың барлығы жеке меншік МакИнтайр әуежайынан жақсырақ болды. Линдберг бұл туралы сол күні кешке оның құрметіне өткізілген банкетте айтты. Осы мүмкіндікті пайдаланып, Скелли Талсаның бірнеше көрнекті бизнесмендерінен қолхат алды, олар қалалық әуежайды сатып алу үшін 172 000 доллар жинады. Бірінші терминал ғимараты бір қабатты ағаштан және қағазша қаптамадан жасалған, қойма сияқты көрінетін құрылыс болды. Ұшу-қону жолақтары мен руллинг жолдары шабылып түскен шөптен тұрды. Дегенмен, 1930 жылы ол Талсаның әлемдегі ең көп жолаушы тасымалдайтын әуежай деп мәлімдеуге жеткілікті жолаушыларды қабылдады. Талса қалалық әуежайы 1930 жылдың ақпанында 7 373 жолаушыны, ал сәуірде 9 264 жолаушыны қабылдады. Бұл Кройдон әуежайынан, Берлин Темпельхоф әуежайынан және Париж Ле Бурже әуежайынан сол айларда асып түсті. Braniff Airways Чикаго мен Уичита Фолс арасындағы бағытында Талсада тоқтады, ал TWA Колумбус пен Лос-Анджелес арасындағы бағытында Талсада тоқтады. Кейін 1930 жылдары Талса American Airlines Chicago-Dallas бағытындағы аялдамаға айналды. 1932 жылы қалада бақылау мұнарасымен жабдықталған сәнді арт-деко стиліндегі терминал ашылды. Оның дизайнын Леон Б. Сентердің бас сәулетшісі Фредерик В. Кершнер жасады. Құрылысы дөңгелек бұрыштармен және футуристикалық көрініспен ерекшеленді. Чарльз Шорт қабырғаларды ертедегі авиациялық суреттермен безендірді. Көптеген тульсалықтар 1932 жылғы терминал 1950 жылдардың ортасына қарай тез өсіп келе жатқан қаланың қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды деген қорытындыға келді, бірақ 1932 жылғы ғимарат Талса жаңа терминал салғанға дейін қызмет етті. Жаңа терминалды белгілі сәулетші Роберт Лоутон Джонс жобалады, ол кейіннен оның дизайны дизайн фирмасының директоры Мис ван дер Рохеден шабыланды деді. Мюррей Джонс Мюррей бұрын Талсаға жаңа Талса азаматтық орталығының жұмысын бақылау үшін көшіп келген болатын. 1963 жылдың 28 тамызында нысан Талса халықаралық әуежайы деп қайта аталды.

American Airlines техникалық қызмет көрсету орталығы

TUL – American Airlines компаниясының бүкіл әлемдегі техникалық қызмет көрсету және инженерлік қызметтерінің бас штабы, сонымен қатар авиакомпанияның Airbus A320 отбасы, Boeing 787 және Boeing 737 ұшақтарына техникалық қызмет көрсету базасы болып табылады – барлығы дерлік 800 ұшақ. Мұнда 5000-нан астам адам жұмыс істейді, олардың көп бөлігі лицензияланған ұшақ және реактивті қозғалтқыштарды жөндейтін механиктер. Компания мәліметінше, ол Оклахома штатындағы ең ірі жекеменшік жұмыс берушілердің бірі.

Қоғамдық көліктер

Негізгі терминалға қоғамдық көлік қатынайды емес. Қазіргі уақытта әуежайда қалалық автобустар тоқтамайды. Uber және Lyft кең таралған. Такси тұрағы бар, бірақ такси әрдайым қолжетімді болмайды. Автобус аялдамалары терминалдан 1,2-ден 1,3 мильге дейін қашықтықта.

Кету / келу

Әдетте бір деңгейлі болғанымен, әуежайдың кіреберіс бөлімі жеке шығу және келу аймақтарымен бөлінген; шығулар үшін ішкі Apache Drive, ал келулер үшін сыртқы Airport Drive. Багажды алу карусельдері Airport Drive көшесінде, Келу жоғарғы деңгейінің аймағында орналасқан. TIA-да жұмыс істеп тұрған алты багаж каруселі бар. Қазіргі уақытта American Airlines, Delta және Allegiant 1, 2 және 3 карусельдерінде, ал Southwest, United және Frontier 4, 5 және 6 карусельдерінде қызмет көрсетеді.

Өнеркәсіптік жерлерді игеру

2008 жылы Талса әуежайының басқару органы жаңа өндірістік жерлерді дамыту жобасын бастады. Аэроғарыш – Оклахома штатының ең ірі өнеркәсіптік кластерлерінің бірі, онда 400 компания тікелей немесе жанама түрде 143 000-нан астам адамды жұмыспен қамтып, 4,7 миллиард доллар жалақы төлейді және 11,7 миллиард долларлық өнеркәсіптік өнім өндіреді. Талса әуе-ғарыш қозғалтқыштарын өндіру кластерінің көлемі бойынша ұлттық деңгейде сегізінші орында, ал қорғанысқа қатысты кластер бойынша 20-шы орында тұр. TUL-дің оңтүстіктегі орталық орналасуы көп түрлі көлік желісі арқылы оңай қол жетімді. Барлығы 14 000 әуежай қызметкерімен Талса авиациялық қызметтің ірі орталығы болып табылады. 400 миллион теңгеден асатын құны бар алты учаске дамытылатын болады. Әрбір учаске кез келген ұйымның жекелеген қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін кішігірім лоттарға бөліне алады.

HP Enterprise Services ғимараты

HP Enterprise Services (бұрынғы EDS) ғимараты, Sabre дерек орталығы серверлерінің бір бөлігін қонақтайтын, Талса әуежайында орналасқан. Компания жылудың сіңуін азайту үшін шатырға жарықтандыратын материал жапсырған, соның арқасында кондиционердің электр энергиясын тұтынуын төмендеткен. Бұл ғимараттың алдында Талса зообагының жергілікті өнер жобасы аясында компанияға сыйға берілген 6 футтық мүсінді пингвин орналасқан.

Апаттар мен оқиғалар

1950 жылдың 10 маусымында АҚШ Әскери-әуе күштеріне тиесілі Дуглас С-47 ұшағы ұшып көтерілген кезде қуатын жоғалтып, авиация мектебінің казармасына құлады. Үш адам жарақат алды, соның біреуі қаза тапты. 1957 жылдың 6 қаңтарында American Airlines рейсі 327, Convair CV-240 әуежайдан солтүстікке қарай 5,6 километр жерде ағаштарға соқтығысып, шамамен 152 метрге сырғыды. Борттағы 10 адамның біреуі қаза тапты. 1965 жылдың 8 қаңтарында Central Airlines рейсі 168, Convair CV-240 ұшағының экипажы Талса қаласына бас бұрып, қондыру шассин түсіруге бірнеше рет әрекеттенгеннен кейін қасақана құрсақпен қонды. Ұшақ қатты зақымдалды, бірақ тоғыз жолаушы мен үш экипаж мүшесі ауыр жарақат алмады. 1987 жылдың 15 қыркүйегінде 55 жолаушысы мен 7 экипаж мүшесі бар Eastern Air Lines рейсі 216 қатты қонғанда ауыр зақымдар алды. Ұшақ American Airlines компаниясының Талсадағы техникалық қызмет көрсету базасындағы механиктер тарапынан тексеріліп, ұшуға рұқсат берілді; содан кейін ол жолаушыларымен Канзас-Сити және Чикаго қалаларына ұшты, бірақ фюзеляждағы терінің бүкілуі байқалғаннан кейін пайдаланудан шығарылды. Кейін American Airlines компаниясының өкілі Талса механиктері тексеру кезінде қателік жібергенін мәлімдеді. Апаттың себебі пилоттың қауіпті ауа-райы туралы ескертуді елемеуі және қатты желде жерге қонуға тырысуы болды. 1991 жылдың 22 ақпанында Mitsubishi MU-2B-60 (тіркеу нөмірі N274MA) ұшып көтерілгеннен кейін тік секіріп, құлады; үш адам қаза тапты. Тергеушілер оң жақ қанаттың винтінің бүгілгенін, сол жақ спойлерінің ашық екенін және рульді басқарудың орташа жағдайда екенін анықтады. MU-2 ұшағының авариялық ережелерінде қозғалтқыш тоқтатылғаннан кейін спойлердің ашылуын болдырмау үшін рульді «мүмкіндігінше тезірек» орнату қажеттігі көрсетілген. Апаттың себебі бір қозғалтқыштың себепсіз тоқтатылуы, пилоттың ВМКА жылдамдығын сақтамауы және пилоттың авариялық процедураны дұрыс орындамауы болды. 1992 жылдың 28 желтоқсанында Beechcraft C24R Sierra (тіркеу нөмірі N3809Q) Instrument Landing System (ILS) жүйесі арқылы түнде нашар көріну жағдайында ағаштарға соқтығысып, пилот пен екі жолаушы қаза тапты. Апаттың себебі «пилоттың жарияланған шешім биіктігінен төмен түсуіне» байланысты деп танылды. Сондай-ақ, пилоттың дұрыс глиссаданы және локализатормен бағытталғанын сақтамауы да себепкер болды. 1994 жылдың 25 қарашасында UPS Airlines рейсі 732, Boeing 757-24APF ұшағы қону кезінде құйрығымен жерге тиіп, ауыр құрылымдық зақымдар алды. Екі пилот жарақат алмады. Апаттың себебі пилоттың VREF жылдамдығын сақтамауы және дұрыс емес қонуға дайындалуы болды. Кейін ұшақ жөнделіп, қайта пайдалануға берілді. 1995 жылдың 27 қазанында Beechcraft B95 Travel Air (тіркеу нөмірі N9943R) ұшу кезінде 36L ұшу-қону жолағынан шығып, ағашқа және теміржолға соқтығысып, пилот пен жалғыз жолаушы қаза тапты. Тергеушілер апатты пилоттың ұшу алдындағы тексеру кезінде ұшуды басқару құрылғыларының құлыптағыштарын алып тастамауына және пилоттың ұшуды тоқтатпауына байланыстырды. 2010 жылдың 10 шілдесінде Cessna 421 (тіркеу нөмірі N88DF) екі қозғалтқышының істен шығуына байланысты құлап, екі пилот пен бір жолаушы қаза тапты. Ұшақта отын жеткіліксіз болған, бірақ пилот төтенше жағдай жарияламады және 18L ұшу-қону жолағына қарағанда 18R ұшу-қону жолағына қонуға рұқсат сұрады. Апаттың себебі «пилоттың ұшу алдындағы отынды дұрыс жоспарламауы және ұшу кезінде басқаруына байланысты, нәтижесінде отын таусылып, қозғалтқыштардың толық қуатын жоғалтуы» болды. Сондай-ақ, пилоттың жұмысқа қабілетін төмендететін дәрілерді қолдануы да апатқа себеп болды.