Албан тарихы: маңызды өзгерістер, құқықтық жағдайлар, аумақтық өзгерістер мен саяси оқиғалар. Албанополис қаласы және іллірий тайпалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл Албания тарихының уақыт жолағы, Албания және оның ізашар мемлекеттеріндегі маңызды заңнамалық және аумақтық өзгерістерді, сондай-ақ саяси оқиғаларды қамтиды. Осы оқиғалардың контекстін білу үшін Албания тарихына қараңыз. Сондай-ақ Албания монархтарының және Албания мемлекет басшыларының тізімдерін қараңыз.
None
This is a timeline of Albanian history, comprising important legal and territorial changes and political events in Albania and its predecessor states. To read about the background to these events, see History of Albania. See also the list of Albanian monarchs and list of heads of state of Albania.
Біздің заманымыздың 2-ші ғасырынан 12-ші ғасырға дейін
Жыл Күн оқиға150 Птолемейдің картасында Альбанополис қаласы (Дуррес қаласының солтүстік-шығысында орналасқан) көрсетілген. Птолемей осы қаланың маңында тұрған Альбаной тайпасы деп аталатын иллириялық тайпаны да атап өткен. Бұл аймақ Римнің Македония провинциясының құрамына кірген.244 311Эпир Нова немесе Жаңа Эпир немесе Иллирия Грэка немесе Иллирис – Диоклетиан провинциялық шекараларды қайта құрған кезде құрылған Рим империясының провинциясы. Бұл провинция Римнің Македония провинциясына қарасты болған. Кейін Византия империясының бір бөлігіне айналды. Диррахий Эпир Нованың астанасы ретінде құрылды. Римнің әкімшілік аймағы Эпир Нова Оңтүстік Иллирияға сәйкес келді, бұл аймақ бір бөлігінде ежелгі гректердің ықпалында болды.1000 1018Арбанаси халқы 1000-1018 жылдар аралығында анонимді автор жазған 11 ғасырлық болгар мәтінінде «жартылай сенушілер» (православ емес христиандар) деп тіркелді және өз тілінде сөйлеген.1043 1079–1080 жылдары жазылған тарихында византиялық тарихшы Михаил Атталиат Альбаной тайпасының 1043 жылы Константинопольге қарсы көтеріліске қатысқанын, ал Арбанитайдың Диррахий герцогінің бағынысында болғанын айтқан. Дегенмен, 1043 жылғы оқиғалардағы «Альбаной» албандарды этникалық тұрғыдан білдіре ме, әлде «Альбаной» Сицилиядан келген нормандықтардың ежелгі атауы ма (Италияда «Альбаной» деген ру да болған) деген дау бар. Алайда, сол Атталиаттың 1078 жылғы көтеріліске албандардың қатысуы туралы кейінгі сілтемесі даусыз.1081–1118Арбанонның арбаниттары Анна Комненаның әкесі Алексий I Комненнің билігі кезінде сол аймақтағы қиындықтар туралы жазған еңбегінде айтылған.1190Арбанон княздығы құрылды.1200Жергілікті албан ақсүйек отбасылары пайда бола бастады және Сербия Солтүстік Албанияның бір бөлігін басып алды.
Year Date Event150Ptolemy's map shows the city of Albanopolis (located Northeast of Durrës). Ptolemy also mentions the Illyrian tribe named Albanoi, who lived around this city. The area was part of the Roman province of Macedonia.244 311Epirus Nova or New Epirus or Illyria Graeca or Illyris proper was a province of the Roman Empire established by Diocletian during his restructuring of provincial boundaries. The province, belonged to the Roman province of Macedonia. Later it became a theme of the Byzantine Empire. Dyrrachium was established as the capital of Epirus nova. The Roman administrative region of Epirus Nova corresponded to southern Illyria, which was in part subject to ancient Greek influence.1000 1018The Arbanasi people are recorded as being 'half believers' (non Orthodox Christians) and speaking their own language in the Fragment of Origins of Nations between 1000 and 1018 by an anonymous author in a Bulgarian text of the 11th century.1043 In History written in 1079–1080, Byzantine historian Michael Attaliates referred to the Albanoi as having taken part in a revolt against Constantinople in 1043 and to the Arbanitai as subjects of the duke of Dyrrachium. It is disputed, however, whether the "Albanoi" of the events of 1043 refers to Albanians in an ethnic sense or whether "Albanoi" is a reference to Normans from Sicily under an archaic name (there was also tribe of Italy by the name of "Albanoi"). However a later reference to Albanians from the same Attaliates, regarding the participation of Albanians in a rebellion in 1078, is undisputed.1081–1118Arbanitai of Arbanon are recorded in an account by Anna Comnena of the troubles in that region during the reign of her father Alexius I Comnenus by the Normans.1190The Principality of Arbanon was created.1200Local Albanian noble families began to emerge and Serbia occupies parts of northern Albania.
13 ғасыр
Жыл Күн Оқиға 1204 Төртінші крест жорығы: Венеция Албанияның көп бөлігін бақылауына алды. Төртінші крест жорығы: Византиялықтар Албанияның оңтүстік бөлігін қайта басып алып, Эпир деспотатын құрды. 1258 Сицилия Ангевин корольдігі Албания жағалауын және Эпирдің ішкі аймақтарының көп бөлігін жаулап алды. 1272 Неаполь Ангевин Карл I-ге одақтас күштер Дуррес қаласын басып алып, Албания Корольдігін құрды. 1280 Бератты қоршау (1280–1281): Византиялықтар Константинопольға қарсы Ангевин шабуылын тойтарды. 1290 Албания серб шабуылдарына ұшырады.
Year Date Event 1204 Fourth Crusade: Venice won control over most of Albania. Fourth Crusade: The Byzantines regained control of the southern portion of Albania and established the Despotate of Epirus. 1258 The Angevin Kingdom of Sicily seized the Albanian coast and much of the Epirus hinterland. 1272 Forces allied to Angevin Charles I of Naples occupied Durrës and established the Kingdom of Albania. 1280 Siege of Berat (1280–1281): An Angevin offensive against Constantinople was repulsed by the Byzantines. 1290 Albania began to come under Serbian attack.
XIV ғасыр
1304 жыл Анжевиндер Албания Корольдігін қайта басып алды. 1368 Карл Топия Анжевиндерден Дуррес қаласын жаулап алды. 1385 Топия Осман империясын өзінің қарсыласы Балша II-ге қарсы әрекет етуге шақырды. 1389 Косово шайқасы: Албандар, серб жетекшілігімен Балқан аймағының бір бөлігі ретінде, Осман күштерінен жеңіліске ұшырады.
Year Date Event 1304 The Angevins recaptured the Kingdom of Albania. 1368 Karl Thopia captured Durrës from the Angevins. 1385 Thopia invited the Ottoman Empire to intervene against his rival Balsha II. 1389 Battle of Kosovo: Albanians, as part of a Serbian led Balkan, were crushed by Ottoman forces.
15 ғасыр
Жыл Күн оқиға 1405 жылы Георгий Кастриоти, кейіннен Скандербег дүниеге келді. Қыркүйек Екі айлық саяси тартыс-даудан кейін бұрынғы президент Сали Бериша шілдедегі жалпы сайлауда жеңіске жетті. 2006 сәуір Адам және есірткі контрабандасына қарсы күрес мақсатында жағалау суларында жылдам қайықтарға тыйым салынды. Маусым 2007 жылы саяси жағдайға қарамастан, Албания экономикасы шамамен 5% өсті. 2000 жылы 143 лек АҚШ долларына шаққанда, 2007 жылы 92 лекке дейін нығайды, бұл негізінен АҚШ долларының құнсыздануының нәтижесінде, сондай-ақ Албания экономикасының жалпы жақсаруының арқасында болды. 10 маусым АҚШ президенті Джордж Буш Албанияға сапар жасады, бұл АҚШ президентінің алғашқы ресми сапары болды. Буш мырза қолдаушыларын құшақтап, сәлемдесе бастағанда, оның сағаты ұрланғандай көрінді. Албандық News24 телеарнасы президенттің көпшілікпен шабуылға ұшырауының кадрларын итальяндық телеарналар көрсетіп, YouTube-та мыңдаған адам тамашалады. Кейін Буш сағатты күзетшіге сыйлағандығы хабарланды. Шілдеде биліктегі партия төрағасы Бамир Топи парламент шешімімен Албания президенті болып сайланды. 2008 жылғы 15 наурыз Жақсы күтімсіз қалған қару-жарақ қоймасындағы жарылыс салдарынан 16 адам қаза тауып, 300-ден астам адам жарақат алды, Тирана әуежайына зақым келді. Қорғаныс министрі Фатмир Медиу отставкаға кетті. 12 маусым Оппозициялық Социалистік партия биліктегі Демократиялық партияны президент Бамир Топи тағайындауы тиіс Жоғарғы Соттың бес жаңа мүшесіне дауыс беруді кейінге жылдырды деп айыптап, парламенттің отырысын тоқтатты. 2009 жылғы сәуір Албания НАТО-ға қосылды және Еуропалық Одаққа мүшелікке өтініш берді. Шілдеде Сали Беришаның оңшыл Демократиялық партиясы 2009 жылғы парламенттік сайлауда шамалы артықшылықпен жеңіске жетті. Сайлау алдында сайлау заңы өңірлік пропорционалдық жүйеге өзгертілді. Беришаның одағы үкімет құру үшін жеткілікті орын алды, бірақ 2009 жылғы 28 маусымдағы сайлауда көпшілікке бір орын жетпеді, сондықтан Илер Метаның басшылығындағы Интеграциялық социалистік қозғалысымен бірігіп, коалиция құруға мәжбүр болды. Бериша оны Сыртқы істер вице-премьері, кейіннен Экономика, сауда және энергетика министрі қызметіне тағайындады. Бұл 1991 жылы көппартиялық демократия орнағаннан бері биліктегі партияның жеңіліске ұшырап, коалиция құруға мәжбүр болған алғашқы жағдай болды. Қарашада Тиранада оппозициялық Социалистік партияның жетекшісі Эди Рама бастаған наразылық акциялары басталды, наразылар 2009 жылғы сайлаудағы дауыс санауының бұрмаланғанын айыптады. Бериша дауыстарды қайта санаудан бас тартты, себебі Албания Конституциясында мұндай процедура қарастырылмаған. Үкімет пен оппозиция арасындағы саяси дағдарыс уақыт өте келе ушықты, социалистер бірнеше ай бойы парламенттік пікірталастардан бас тартып, ішкі және халықаралық қолдау көрсету үшін аштық жариялады. 2010 жылғы мамыр Социалистік партия үкіметке қарсы азаматтық наразылық науқанын бастады, дауыстарды қайта санауды талап етті, соның ішінде оппозициялық көшбасшылар аштық жариялады. Қыркүйекте Экономика министрі Дритан Прифти сыбайлас жемқорлыққа қатысты жанжалға ілігіп, отставкаға кетті. 28 қазан Оппозициялық Социалистік партия тағы да парламенттен шығып кетті. Қарашада Еуропалық Одақ Албанияның ЕО-ға кандидат мәртебесіне берген өтінішін қабылдамады, бірақ визалық режим жеңілдетілді. Саяси дағдарыс Албанияға ресми кандидат мәртебесін беруден бас тартудың себептерінің бірі болды. 2011 жылғы 7 қаңтар Орталық сайлау комиссиясы 2009 жылғы парламенттік сайлау бюллетеньдерін өртеуге кірісті, бұл 8 мамырдағы жергілікті сайлауға дейінгі реттеу процедурасының бөлігі болды, бұл оппозицияның бірнеше рет сұраған екінші санауын мүмкінсіз етті. Социалистік партия ОСК пен Бериша үкіметін дауыспен айла-шарғы жасауға тырысқандықтан жасыруға тырысады деп айыптады. 14 қаңтар Экономика және сауда министрі Илер Мета сыбайлас жемқорлыққа қатысты жанжалға ілігіп, қызметінен кетті. 21 қаңтар Тиранадағы үкімет ғимаратының алдындағы үкіметке қарсы митингте полиция мен наразылық білдірушілер арасында қақтығыс болды. Үш адам атып өлтірілді. Еуропалық Одақ албандық саясаткерлерге мәлімдеме жасап, екі тарапты да зорлық-зомбылықтан аулақ болуға ескертті. 8 мамыр Жергілікті сайлауда Албания Социалистік партиясы (PS) Тирана, Лежа және Скутариден басқа негізгі қалаларда жеңіске жетті. Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы сайлау процесін "сайысты және ашық, бірақ жоғары поляризация мен сенімсіздік ортасында өткен" деп бағалады. Тиранада қазіргі мэр және PS басшысы Эди Рама мен ДП ішкі істер министрі Лулзим Баша арасында бәсеке болды. Дауыстарды ұзақ санағаннан кейін Рама шамалы артықшылықпен жеңіске жеткені жарияланды. Бірақ, ДП басшылығындағы Орталық сайлау комиссиясы бұрыс жәшіктерге салынған дауыстарды санауға шешім қабылдады, бұл оппозиция және ЕҚІБ тарапынан күмәнді деп бағаланды. Соңында Баша 83 дауыспен жеңіске жетті. Еуропалық комиссияның төрағасы Жозе Мануэль Баррозу Тиранаға сапарын жоққа шығарды. Нобель сыйлығының иегері Исмаил Кадаре Албанияның "құлауына" және "оқшаулануына" жол бермеу үшін өтінішін қайтарып алуға уәде берді. 2012 жылғы 21 қыркүйек 2012 жылғы қыркүйекте Албанияда саяси қуғынға ұшырағандардың аштық жариялауы.
Year Date Event 1405 George Kastrioti, later Skanderbeg, was born. September After two months of political wrangling, former president Sali Berisha emerges as the victor in July's general election 2006 April Speedboats are banned in coastal waters, in order to fight people and drug smuggling June A Stabilisation and Association Agreement is signed between Albania and the European Union 2007 Despite the political situation, the economy of Albania grew at an estimated 5% in 2007. The Albanian lek has strengthened from 143 lekë to the US dollar in 2000 to 92 lekë in 2007, mainly due to the depreciation of the US dollar, but also thanks to the overall improvement of the Albanian economy. June 10 US President George W. Bush visited Albania, the first sitting US president to do so. While Mr Bush was glad handing cheering crowds, it appears as if his wristwatch is stolen. TV footage of the President being mobbed, taken by the Albanian TV station News24, was broadcast on Italian TV news bulletins and watched by thousands on YouTube. It was later reported that Bush had given the watch to a guard. July Bamir Topi, ruling party chairmanpresident, is elected by the Parliament as President of Albania, after three failed round highlighted the risk of snap elections. 2008 March 15 An explosion in a badly maintained arms depot causes 16 deaths and over 300 injured, damaging Tirana airport. Defense minister Fatmir Mediu resigns. June 12 Opposition Socialist Party leaves the Parliament, accusing the ruling Democratic Party of postponing voting on five new members of the Supreme Court awaiting appointment by President Bamir Topi. 2009 April Albania joins NATO and submit application for membership in the European Union July Sali Berisha's centre right Democratic Party wins 2009 parliamentary elections by a narrow margin. Prior to the election, the electoral law was changed to a regional proportionally system. Berisha's alliance won enough seats to form a government, though it fell one seat short of a majority during the elections of Jun 28, 2009, having to join forces with a splinter socialist party, the Socialist Movement for Integration of Ilir Meta, whom Berisha appointed to the post of Deputy Prime Minister for Foreign Affairs, and later Minister of Economy, Trade and Energy. It is the first time since the start of multi party democracy in 1991 that a ruling party has been forced into a coalition through not winning enough seats on its own. November Protests begin in Tirana, led by opposition Socialist Party leader Edi Rama, against allegedly rigged vote counting in the 2009 elections. Berisha has refused any recount of the votes, on the ground that the Albanian Constitution do not foresee such procedure. The political crisis between government and opposition has worsened over time, with the Socialists abandoning parliamentary debates for months and staging hungerstrikes to ask for internal and international support. 2010 May The Socialist Party starts a civil disobedience campaign against the government, asking for a new count of votes, and including hunger strike of opposition leaders September Economy minister Dritan Prifti resigns after being involved in a corruption scandal. October 28 The opposition Socialist Party again walks out of the Parliament November The European Union rejects Albania's request for EU candidate status, but visa are liberalized. The ongoing political crisis was one of the reason of the refusal of granting Albania official candidacy status 2011 January 7 The Central Election Commission begins burning the ballots of the 2009 parliamentary elections, in a routine process leading to the 8 May local elections, making a second count (repeatedly requested by opposition) impossible. The Socialist Party has accused the CEC and the Berisha government to attempt hiding vote manipulation. January 14 Economy and Trade Minister Ilir Meta resigns after being involved in a corruption scandal. January 21 Clashes break out between police and protesters in an anti government rally in front of the Government building in Tirana. Three people are shot dead. The EU issues a statement to Albanian politicians, warning both sides to refrain from violence. 8 May Local elections see the victory of the Socialist Party of Albania (PS) in the main cities outside Tirana, Lezha and Scutari; The Organization for Security and Co operation in Europe released a mixed evaluation of the electoral process, which was considered "competitive and transparent, but took place in an environment of high polarization and mistrust". In Tirana, the match was between Edi Rama, incumbent mayor and PS leader, and Lulzim Basha, DP minister of the interior. After a long process of votes counting, Rama was first declared winner for a tight margin of 10 votes. Then, the DP led Central Electoral Commission decided to add to the count some of the votes misplaced in the wrong boxes, a move on doubtful legal grounds that was contested by the opposition as well as by the OSCE. Basha was finally declared winner for 83 votes. The European Commission president José Manuel Barroso consequently cancelled his visit to Tirana; the Nobel prize Ismail Kadaré pledged him to withdraw his candidacy to avoid the "collapse" and "isolation" of Albania. 2012 September 21 September 2012 Hunger strike of former politically persecuted in Albania (2012)