Кіріспе

Бұл Албания тарихының уақыт жолағы, Албания және оның ізашар мемлекеттеріндегі маңызды заңнамалық және аумақтық өзгерістерді, сондай-ақ саяси оқиғаларды қамтиды. Осы оқиғалардың контекстін білу үшін Албания тарихына қараңыз. Сондай-ақ Албания монархтарының және Албания мемлекет басшыларының тізімдерін қараңыз.

Біздің заманымыздың 2-ші ғасырынан 12-ші ғасырға дейін

Жыл Күн оқиға150 Птолемейдің картасында Альбанополис қаласы (Дуррес қаласының солтүстік-шығысында орналасқан) көрсетілген. Птолемей осы қаланың маңында тұрған Альбаной тайпасы деп аталатын иллириялық тайпаны да атап өткен. Бұл аймақ Римнің Македония провинциясының құрамына кірген.244 311Эпир Нова немесе Жаңа Эпир немесе Иллирия Грэка немесе Иллирис – Диоклетиан провинциялық шекараларды қайта құрған кезде құрылған Рим империясының провинциясы. Бұл провинция Римнің Македония провинциясына қарасты болған. Кейін Византия империясының бір бөлігіне айналды. Диррахий Эпир Нованың астанасы ретінде құрылды. Римнің әкімшілік аймағы Эпир Нова Оңтүстік Иллирияға сәйкес келді, бұл аймақ бір бөлігінде ежелгі гректердің ықпалында болды.1000 1018Арбанаси халқы 1000-1018 жылдар аралығында анонимді автор жазған 11 ғасырлық болгар мәтінінде «жартылай сенушілер» (православ емес христиандар) деп тіркелді және өз тілінде сөйлеген.1043 1079–1080 жылдары жазылған тарихында византиялық тарихшы Михаил Атталиат Альбаной тайпасының 1043 жылы Константинопольге қарсы көтеріліске қатысқанын, ал Арбанитайдың Диррахий герцогінің бағынысында болғанын айтқан. Дегенмен, 1043 жылғы оқиғалардағы «Альбаной» албандарды этникалық тұрғыдан білдіре ме, әлде «Альбаной» Сицилиядан келген нормандықтардың ежелгі атауы ма (Италияда «Альбаной» деген ру да болған) деген дау бар. Алайда, сол Атталиаттың 1078 жылғы көтеріліске албандардың қатысуы туралы кейінгі сілтемесі даусыз.1081–1118Арбанонның арбаниттары Анна Комненаның әкесі Алексий I Комненнің билігі кезінде сол аймақтағы қиындықтар туралы жазған еңбегінде айтылған.1190Арбанон княздығы құрылды.1200Жергілікті албан ақсүйек отбасылары пайда бола бастады және Сербия Солтүстік Албанияның бір бөлігін басып алды.

13 ғасыр

Жыл Күн Оқиға 1204 Төртінші крест жорығы: Венеция Албанияның көп бөлігін бақылауына алды. Төртінші крест жорығы: Византиялықтар Албанияның оңтүстік бөлігін қайта басып алып, Эпир деспотатын құрды. 1258 Сицилия Ангевин корольдігі Албания жағалауын және Эпирдің ішкі аймақтарының көп бөлігін жаулап алды. 1272 Неаполь Ангевин Карл I-ге одақтас күштер Дуррес қаласын басып алып, Албания Корольдігін құрды. 1280 Бератты қоршау (1280–1281): Византиялықтар Константинопольға қарсы Ангевин шабуылын тойтарды. 1290 Албания серб шабуылдарына ұшырады.

XIV ғасыр

1304 жыл Анжевиндер Албания Корольдігін қайта басып алды. 1368 Карл Топия Анжевиндерден Дуррес қаласын жаулап алды. 1385 Топия Осман империясын өзінің қарсыласы Балша II-ге қарсы әрекет етуге шақырды. 1389 Косово шайқасы: Албандар, серб жетекшілігімен Балқан аймағының бір бөлігі ретінде, Осман күштерінен жеңіліске ұшырады.

15 ғасыр

Жыл Күн оқиға 1405 жылы Георгий Кастриоти, кейіннен Скандербег дүниеге келді. Қыркүйек Екі айлық саяси тартыс-даудан кейін бұрынғы президент Сали Бериша шілдедегі жалпы сайлауда жеңіске жетті. 2006 сәуір Адам және есірткі контрабандасына қарсы күрес мақсатында жағалау суларында жылдам қайықтарға тыйым салынды. Маусым 2007 жылы саяси жағдайға қарамастан, Албания экономикасы шамамен 5% өсті. 2000 жылы 143 лек АҚШ долларына шаққанда, 2007 жылы 92 лекке дейін нығайды, бұл негізінен АҚШ долларының құнсыздануының нәтижесінде, сондай-ақ Албания экономикасының жалпы жақсаруының арқасында болды. 10 маусым АҚШ президенті Джордж Буш Албанияға сапар жасады, бұл АҚШ президентінің алғашқы ресми сапары болды. Буш мырза қолдаушыларын құшақтап, сәлемдесе бастағанда, оның сағаты ұрланғандай көрінді. Албандық News24 телеарнасы президенттің көпшілікпен шабуылға ұшырауының кадрларын итальяндық телеарналар көрсетіп, YouTube-та мыңдаған адам тамашалады. Кейін Буш сағатты күзетшіге сыйлағандығы хабарланды. Шілдеде биліктегі партия төрағасы Бамир Топи парламент шешімімен Албания президенті болып сайланды. 2008 жылғы 15 наурыз Жақсы күтімсіз қалған қару-жарақ қоймасындағы жарылыс салдарынан 16 адам қаза тауып, 300-ден астам адам жарақат алды, Тирана әуежайына зақым келді. Қорғаныс министрі Фатмир Медиу отставкаға кетті. 12 маусым Оппозициялық Социалистік партия биліктегі Демократиялық партияны президент Бамир Топи тағайындауы тиіс Жоғарғы Соттың бес жаңа мүшесіне дауыс беруді кейінге жылдырды деп айыптап, парламенттің отырысын тоқтатты. 2009 жылғы сәуір Албания НАТО-ға қосылды және Еуропалық Одаққа мүшелікке өтініш берді. Шілдеде Сали Беришаның оңшыл Демократиялық партиясы 2009 жылғы парламенттік сайлауда шамалы артықшылықпен жеңіске жетті. Сайлау алдында сайлау заңы өңірлік пропорционалдық жүйеге өзгертілді. Беришаның одағы үкімет құру үшін жеткілікті орын алды, бірақ 2009 жылғы 28 маусымдағы сайлауда көпшілікке бір орын жетпеді, сондықтан Илер Метаның басшылығындағы Интеграциялық социалистік қозғалысымен бірігіп, коалиция құруға мәжбүр болды. Бериша оны Сыртқы істер вице-премьері, кейіннен Экономика, сауда және энергетика министрі қызметіне тағайындады. Бұл 1991 жылы көппартиялық демократия орнағаннан бері биліктегі партияның жеңіліске ұшырап, коалиция құруға мәжбүр болған алғашқы жағдай болды. Қарашада Тиранада оппозициялық Социалистік партияның жетекшісі Эди Рама бастаған наразылық акциялары басталды, наразылар 2009 жылғы сайлаудағы дауыс санауының бұрмаланғанын айыптады. Бериша дауыстарды қайта санаудан бас тартты, себебі Албания Конституциясында мұндай процедура қарастырылмаған. Үкімет пен оппозиция арасындағы саяси дағдарыс уақыт өте келе ушықты, социалистер бірнеше ай бойы парламенттік пікірталастардан бас тартып, ішкі және халықаралық қолдау көрсету үшін аштық жариялады. 2010 жылғы мамыр Социалистік партия үкіметке қарсы азаматтық наразылық науқанын бастады, дауыстарды қайта санауды талап етті, соның ішінде оппозициялық көшбасшылар аштық жариялады. Қыркүйекте Экономика министрі Дритан Прифти сыбайлас жемқорлыққа қатысты жанжалға ілігіп, отставкаға кетті. 28 қазан Оппозициялық Социалистік партия тағы да парламенттен шығып кетті. Қарашада Еуропалық Одақ Албанияның ЕО-ға кандидат мәртебесіне берген өтінішін қабылдамады, бірақ визалық режим жеңілдетілді. Саяси дағдарыс Албанияға ресми кандидат мәртебесін беруден бас тартудың себептерінің бірі болды. 2011 жылғы 7 қаңтар Орталық сайлау комиссиясы 2009 жылғы парламенттік сайлау бюллетеньдерін өртеуге кірісті, бұл 8 мамырдағы жергілікті сайлауға дейінгі реттеу процедурасының бөлігі болды, бұл оппозицияның бірнеше рет сұраған екінші санауын мүмкінсіз етті. Социалистік партия ОСК пен Бериша үкіметін дауыспен айла-шарғы жасауға тырысқандықтан жасыруға тырысады деп айыптады. 14 қаңтар Экономика және сауда министрі Илер Мета сыбайлас жемқорлыққа қатысты жанжалға ілігіп, қызметінен кетті. 21 қаңтар Тиранадағы үкімет ғимаратының алдындағы үкіметке қарсы митингте полиция мен наразылық білдірушілер арасында қақтығыс болды. Үш адам атып өлтірілді. Еуропалық Одақ албандық саясаткерлерге мәлімдеме жасап, екі тарапты да зорлық-зомбылықтан аулақ болуға ескертті. 8 мамыр Жергілікті сайлауда Албания Социалистік партиясы (PS) Тирана, Лежа және Скутариден басқа негізгі қалаларда жеңіске жетті. Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы сайлау процесін "сайысты және ашық, бірақ жоғары поляризация мен сенімсіздік ортасында өткен" деп бағалады. Тиранада қазіргі мэр және PS басшысы Эди Рама мен ДП ішкі істер министрі Лулзим Баша арасында бәсеке болды. Дауыстарды ұзақ санағаннан кейін Рама шамалы артықшылықпен жеңіске жеткені жарияланды. Бірақ, ДП басшылығындағы Орталық сайлау комиссиясы бұрыс жәшіктерге салынған дауыстарды санауға шешім қабылдады, бұл оппозиция және ЕҚІБ тарапынан күмәнді деп бағаланды. Соңында Баша 83 дауыспен жеңіске жетті. Еуропалық комиссияның төрағасы Жозе Мануэль Баррозу Тиранаға сапарын жоққа шығарды. Нобель сыйлығының иегері Исмаил Кадаре Албанияның "құлауына" және "оқшаулануына" жол бермеу үшін өтінішін қайтарып алуға уәде берді. 2012 жылғы 21 қыркүйек 2012 жылғы қыркүйекте Албанияда саяси қуғынға ұшырағандардың аштық жариялауы.