Кіріспе

Американдық гитарист (1946–1971)

Говард Дуэйн Оллман (20 қараша 1946 – 29 қазан 1971) – американдық рок және блюз гитарисі, Allman Brothers Band тобының негізін қалаушы және алғашқы жетекшісі. 1995 жылы ол Rock and Roll Hall of Fame-ге енгізілді. Теннесси штатының Нэшвилл қаласында туған Оллман 14 жасында гитарада ойнай бастады. 1969 жылы Флорида штатының Джексонвилл қаласында ағасы Грегпен бірге Allman Brothers Band тобын құрды. Топ 1970-ші жылдардың басында ең үлкен жетістіктеріне қол жеткізді. Оллман топтағы шағын, бірақ әсерлі еңбек еткенімен және әсіресе, экспрессивті слайд-гитарада ойнауымен және шебер импровизациялық дағдыларымен есімдері сақталды. Дуэйн Оллман топпен жұмыс істегенге дейін де, оның ішінде де ізделіс жолында болған сеанстық музыкант, Кинг Кертис, Арета Франклин, Герби Манн, Уилсон Пикетт және Боз Скагс сияқты танымал жұлдыздармен бірге өнер көрсетті. Ол сондай-ақ Дерек пен Доминоның «Лейла және басқа да түрлі махаббат әндері» (1970) атты жалғыз студиялық альбомына зор үлес қосты. Оллман 1971 жылғы 29 қазанда мотоцикл апатынан кейін 24 жасында қайтыс болды. 2003 жылы ол Rolling Stone журналының «Барлық уақыттағы 100 ең үздік гитарист» тізімінде Джими Хендрикстен кейін екінші орынды иеленді. 2011 жылы 9-орында, ал 2023 жылы 10-орында тұрды. Оның гитараның дыбысы (Gibson Les Paul және екі 50 ватттық бас Marshall күшейткіштері арқылы қол жеткізілді) Guitar Player журналы бойынша барлық уақыттағы ең ұлылардың бірі деп танылды.

Алғашқы жылдар

Дюэн Оллман 1946 жылғы 20 қарашада Теннесси штатының Нэшвилл қаласында дүниеге келді. Ол Уиллис Оллманның (1918–1949) үлкен ұлы, ол қайтыс болған кезде АҚШ армиясының белсенді қызметіндегі екінші лейтенант болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери шенді офицер болып қызмет еткен; және Джеральдин Оллман (туған Роббинс) (1917–2015). Оның інісі Грег 1947 жылғы 8 желтоқсанда дүниеге келді. 1949 жылғы 26 желтоқсанда, отбасы Виргиния штатының Норфолк қаласының жанында, оның орналасқан жерінде тұрғанда, Уиллис Оллман қанынан айырылды. Ол бухгалтер мамандығын қайта оқу үшін Джеральдин "Мама А" Оллман Дуэн мен Грегті Теннесси штатының Либан қаласындағы Касл Хайтс әскери академиясына жіберді, олар екеуі де оны ұнатпады. 1957 жылы отбасы Флорида штатының Дейтона-Бич қаласына көшті, онда ұлдар Сейбриз жоғары мектебінде оқыды. Ұлдар жазғы демалыста әжесімен бірге Нэшвиллге қайта оралып, онда Грег көршісінен гитараның негіздерін үйренді. 1960 жылы ол өзінің алғашқы гитарын, жапондық Teisco Silvertone-ды сатып алуға жеткілікті ақша жинады, ал Дуэн Harley 165 мотоциклін сатып алды. Дуэн сол жақ қолды болғанына қарамастан, гитараны оң жақ қолымен тартатын. Дуэн гитараға қызығушылық таныта бастады, кейде ұлдар оны таласып, Дуэн мотоциклін бүлдіріп, оны өзінің Silvertone гитарасына айырбастады. Соңында анасы Дуэнге Gibson Les Paul Junior гитарасын сатып берді. Сондай-ақ, Нэшвиллде ұлдар ритм-н-блюз концертінен музыкалық шабыт алды, онда олар блюз гитаристі Б. Б. Кингтің өнерін көрді. Дуэн Грегке: «Біз бұған араласуымыз керек», – деді. Кездейсоқ, 1971 жылғы наурыз айында Allman Brothers альбомы үшін жазылған Fillmore East-тегі қойылымдар Johnny Winter-мен бірге өтті – бұл топтың ең жақсы туындыларының бірі саналады.

1968: Allman Brothers тобының құрылуы

Дуэн бендті қалай құрастырғанын сұрағанда: "Өте баяу болды. Мен Масл-Шоалста болдым, Джексонвиллге барып, Берри мен Дикимен джемсестік еттім. Джеймо Масл-Шоалстан менімен бірге келді, ол түпнұсқада Мейконнан. Грег Калифорнияда, ал Бутч Джексонвиллде болды. Біз бәріміз жиналып, бірнеше ай бойы әндер мен басқа да нәрселерді дайындадық. Бізге әнші керек еді, және Грегг соған толық сай келді. Грегг Калифорниядан оралғаннан кейін екі аптадан соң Нью-Йоркке барып, жазба жасадық. Біздің алғашқы альбомымыз [1969 жылдың] қараша айында шығар алдында тікелей концерттерде өнер көрсеттік". Сент-Луиске сапар барысында Оллман Донна Русманмен танысты, ол оның екінші баласын, Галадриелльді дүниеге әкелді. Олардың қарым-қатынасы көп ұзамай аяқталды. Ол бұрын Пэтти Чандлимен қарым-қатынаста болған, нәтижесінде есту қабілеті болмай туған қыз дүниеге келген.

1969-1971: Лейла және At Fillmore East фильмдерімен табыстылық

The Allman Brothers Band 1970-ші жылдардың ең ықпалды рок-топтарының біріне айналды. Джордж Кимболл 1971 жылы Rolling Stone журналында жазған мақаласында топты "соңғы бес жылда ел өндірген ең жақсы рок-н-ролл тобы" деп сипаттады. Грегсіз айлар бойы үнсіз репетиция жасап, концерттер бергеннен кейін, оның ішінде Макон қаласындағы Central City Park және Атлантадағы Piedmont Park-тағы тегін концерттер, оларға әнші-органшы ғана қажет еді, ал Дюэн кімді қалағанын білген. Грег Калифорниядан оралғанда топтың атын шешіп, жазуға дайын болды. Олардың тұңғыш альбомы "The Allman Brothers Band" 1969 жылдың қыркүйек айында Нью-Йоркте жазылып, бірнеше айдан кейін жарық көрді. Тығыз гастрольдер кезінде жұмыс Макон мен Майамиде (Atlantic South–Criteria Studios) және Нью-Йоркте топтың екінші альбомы Idlewild South-та басталды. Көбінесе Том Дауд өндірген Idlewild South 1970 жылдың тамызында шықты және Billboard тізіміне еніп, олар үшін жаңа мүмкіндіктер ашты. Маямиде өткен концерттен кейін, тамыз айында Эрик Клэптон мен Derek and the Dominos тобының басқа мүшелері осы екі топ Майамидегі Criteria студиясына оралды, онда Dominos тобы "Layla and Other Assorted Love Songs" альбомын жазды. Екі топтың мүшелері де бірлесіп ойнады, содан кейін Оллман мен Клэптон түн бойы бір-бірімен сүйікті гитара үлгілерін алмасып, терең және инстинктивті байланыстарын анықтады. Оллман альбомның көптеген тректерін жазуға қатысып, өзінің ең танымал туындыларын қосты. Клэптоннан тұрақты жұмыс ұсынылғанына қарамастан, ол Allman Brothers Band-тен ешқашан кеткен жоқ. Оллман Derek and the Dominos тобымен гастрольдемеді, бірақ ол олармен кем дегенде екі рет өнер көрсетті: 1970 жылдың 1 желтоқсанында Тампадағы Curtis Hixon Hall-да (Soulmates LP) және келесі күні Нью-Йорктің Сиракуза қаласындағы Onondaga County War Memorial-да. 1970 жылдың 20 қарашасында Санта-Моникадағы Санта-Моника азаматтық аудиториясында гитарист Делани Брамлетт тобымен бірге өнер көрсеткені белгісіз. Сұхбаттың бірінде Оллман тыңдаушыларға кім не ойнағанын қалай анықтау керектігін айтты: Эрик Fender гитарасында ойнады, ал Дюэн Gibson гитарасында. Ол Fender гитарасының дыбысы жарқыраған, ал Gibson гитарасының дыбысы "толыққанды айқай" екенін атап өтті. Клэптон кейіннен өзінің автобиографиясында Флоридадағы жазбалар кезінде Оллманмен ажырамас болғанын жазды; ол Оллманды "мен ешқашан болмаған, бірақ менде болғанын қалаған музыкалық бауыр" деп сипаттады. Allman Brothers тобы 1971 жылдың наурыз айында Fillmore East-те жазба жасады. Сонымен қатар, Оллман басқа суретшілердің альбомдарына сессиялық музыкант ретінде жұмыс істеуді жалғастырды. "Skydog: The Duane Allman Story" кітабында айтылғандай, ол жазба сессияларына кездейсоқ келіп, сол күні жазылып жатқан әндерге үлес қосатын. Ол ақшалай сыйлық алды, бірақ жазбаларда есімі көрсетілмеді, сондықтан оның туындыларының толық дискографиясын жасау мүмкін емес. Оллман мелодиялық, ұзақ және назарды аударатын гитара сололарымен танымал болды. Осы кезеңде оның екі үлгісі Майлс Дэвис пен Джон Колтрейн болды. Ол Дэвистің "Kind of Blue" альбомын екі жыл бойы мұқият тыңдағанын айтты. Оллманның ерекше электрлік гитараның дыбысы жетіліп, Оңтүстік рок деп белгілі болатын музыкалық стильдің дауысына айналды, оны басқа слайд-гитарашылар, оның ішінде оның тобының мүшесі Дики Беттс (Оллман қайтыс болғаннан кейін), Дерек Тракс, Lynyrd Skynyrd тобының Гэри Россингтон және Джо Уолш қабылдады. Дюэн жас Дон Фельдерге слайд ойнауды үйретті.

Жеке өмір

Оллман 1969 жылы Донна Русманмен бірге Галадриелл Оллман деген қызы болды. 2014 жылы Галадриелл Оллман әкесі, анасы, отбасы және 1960-шы жылдар мәдениеті туралы «Please Be with Me: A Song for My Father» атты естеліктер жинағын жариялады.

Өлім

Оллман "Филлмор-Истте" шығарлысынан кейін көп ұзамай мотоцикл апатында қаза тапты. 1971 жылдың 29 қазанында, топ гастрольдік сапарлары мен жазудан үзіліс алғанда, Оллман өзінің Harley Davidson Sportster мотоциклін Макон қаласының батыс жағындағы Хиллкрест даңғылымен жоғары жылдамдықпен келе жатқан еді. Бартлетт көшесіне жақындағанда, қиылыста бір жүк көлігі кенеттен тоқтап, оны өткір бұрылуға мәжбүр етті. Ол жүк көлігінің артқы жағына немесе кранның шартына соқтығып, мотоциклден лақтырылды. Мотоцикл оның үстіне құлап, 90 футқа (27 метрге) дейін сырғыды, ол оның астында қалды, ішкі органдарын қиратты. Ол ауруханаға жеткенде тірі болды, бірақ дереу медициналық көмек көрсетілгеніне қарамастан, бірнеше сағаттан кейін ауыр ішкі жарақаттардан көз жұмды.

Ескерткіш

Оллманның қоштасу рәсімі 1971 жылғы 1 қарашада, дүйсенбі күні Макон қаласындағы Сноу еске алу шіркеуінде өтті. Отбасысы мен достарымен толы шіркеуде Оллманның өмірімен байланысты болған көптеген музыканттар оның қазасына күйініш білдіру үшін жиналды. Жазушы-продюсер Джерри Векслер ақтық сөз сөйледі. Векслер Оллманның музыкалық жетістіктерін, оңтүстік госпелі, кантри және блюз музыкасына адалдығын, сондай-ақ оңтүстіктің көрнекті қара музыканттары мен блюз әншілерінің қатарындағы орнын жоғары бағалады. Ұжым, басқа музыканттармен бірге, бірнеше ән орындады, ал соңында топтың аса сүйікті әні – «Will the Circle Be Unbroken» оңтүстік рухани әнімен аяқтады.

Мұра

Оллманның жерлеу рәсімінен және бірнеше апталық аза тұрудан кейін Allman Brothers Band тобының аман қалған бес мүшесі концерттерді жалғастырып, Оллманның өліміне байланысты тоқтатылған жазу жұмыстарын аяқтады. Олар келесі альбомын «Персик же» деп атады, себебі Оллман сұхбаттасушының «Сіз революцияға қалай көмектесесіз?» деген сұрағына «Мен бейбітшілік үшін күш саламын, және мен Джорджияда болған сайын бейбітшілік үшін персик жеймін. Бірақ революцияға көмектесе алмайсыз, себебі тек эволюция бар. Мен музыкантпын. Музыканттар тек музыкамен ғана айналысады» деп жауап берген еді. 1972 жылдың ақпанында шыққан бұл қос альбомда Оллманмен бірге жазылған концерттік және студиялық тректер, «Mountain Jam» трекінің екі жағы (Оллманның қатысуымен Fillmore East-те наурыз айында жазылған) және топтың аман қалған бес мүшесінің тректері бар. Allman Brothers Band тобының бас гитаристі Берри Оукли Оллманның қайтысынан кейін 13 айдан соң, 24 жасында, қалалық автобуспен болған мотоцикл апатынан көз жұмды. Апат Оллманның қайтыс болған жерінен үш блок қашықтықта болды. Окли Оллманның қасында Джорджия штатының Макон қаласындағы Роуз-Хилл зиратында жерленді. Оллманның студиялық жұмыстарының алуан түрлілігі мен Allman Brothers Band тобының жетекшілігін екі постхумостық Capricorn шығарылымында – «An Anthology» (1972) және «An Anthology Volume II» (1974) – жақсы байқауға болады. Сондай-ақ, Allman Brothers Band тобының «Дуэйн дәуірі» деп атаған тікелей эфирдегі концерттерінің бірнеше архивтік жинақтары бар. [[Файл:Дуэйн Оллманды еске түсіріңіз. jpg|thumb|left|"Дуэйн Оллманды еске түсіріңіз" деген жазу, 1973 жылы Interstate 20 қасындағы қазба бетіне қашалған. Бұл сурет Rolling Stone журналында және Rock & Roll тарихында жарияланған, қашау 10 жылдан астам сақталған. 1998 жылы Джорджия штатының заң шығарушы органы Макон қаласының ішіндегі 19-шы мемлекеттік тас жолдың және 41-ші АҚШ автожолының бір бөлігін Дуэйн Оллман бульвары деп атау туралы қаулы қабылдады. Бұл маршрут The Allman Brothers Band мұражайының («The Big House», топтың бұрынғы тұрғын үйі) және H&H мейрамханасының (топ мүшелері жиі тамақтанған жер) жанынан өтеді, сондай-ақ Реймонд Берри Оукли III көпірінен өтеді. Кантри әншісі Трэвис Тритт өзінің дебюттік альбомындағы «Put Some Drive in Your Country» әнінде «Мен әлі де ескі кантриді жақсы көремін / Мен оны төмендетпеуге тырысамын / Бірақ мен Дуэйн Оллманды қатты сағынамын / Ол әлі де біздің арамызда болса еді» деп айтады. Дуэйн Оллманның гитарадағы шеберлігін көрсеткен жеті дискілік «Skydog» жинағы 2013 жылы оның қызы Галадриэль Оллманның көмегімен жарық көрді. 16 наурызда NPR-дің Weekend Edition Saturday бағдарламасында Скотт Саймонмен өткізілген оның сұхбаты сегіз минуттан астам уақытқа созылды, көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерді қамтиды және оның ойнауының үзінділерін, сондай-ақ эфирге дайындалған аудио файлға сілтемелерді қамтиды. 1995 жылы Дуэйн Оллман Allman Brothers Band тобының мүшесі ретінде Рок-н-ролл даңқы залына енгізілді.