Кіріспе
Алабама штатындағы әуежай, АҚШ
Техас штатындағы Хантсвиллдегі әуежай
the airport in Huntsville, Texas
Хантсвилл халықаралық әуежайы (Карл Т. Джонс атындағы алаңы) – АҚШ-тың Алабама штатының Мэдисон округіндегі Хантсвилл қаласының оңтүстік-батысына қарай он шақырым жерде орналасқан, жалпы қолданыстағы әуежай және ғарыш айлағы. FAA Хантсвилл халықаралық әуежайын Sierra Space компаниясының басқаруындағы Dream Chaser ғарыш ұшағының Төмен Жер орбитасынан (LEO) қайта кіруі үшін арналған алап ретінде белгіледі. Әуежай Хантсвилл портының (Халықаралық интермодальдық орталық және Jetplex өндірістік паркімен бірге) құрамына кіреді және Хантсвилл-Декатур біріктірілген статистикалық аймағына қызмет көрсетеді. 1967 жылдың қазанында Хантсвилл үшін үшінші әуежай ретінде ашылды. Әуежайда 12 қақпа бар, оларда әжетханалар, дүкендер, мейрамханалар, телефондар және авиация мен ғарыш зерттеулерін бейнелейтін суреттер орналасқан. Әуежай аумағында 3 жұлдызды қонақ үй де бар. Four Points by Sheraton билет сату орны мен вестибюльдің үстінде орналасқан (терминалға жақын тұрақ орналасқан, ал қарсы бетінде диспетчерлік мұнара мен гольф алаңы бар). Әуежайдың батыс ұшу-қону жолағы 12600 фут (3840 м) ұзындығымен АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы екінші ең ұзын коммерциялық ұшу-қону жолағы болып табылады, Майами халықаралық әуежайының ең ұзын жолағынан 400 фут (122 м) қысқа. Хантсвилл ұзақ ұшу-қону жолақтары мен қарды тазалау және мұзсыздандыру жабдықтарының болуына байланысты, Оңтүстік-Шығыстағы Атланта сияқты ірі хабтардан басқа маршруттар үшін жиі пайдаланылады. Әуежайдың "Fly Huntsville" атты маркетингтік кампаниясы жолаушыларды Бирмингемге немесе Нэшвиллге баратын орнына Хантсвиллден ұшуға шақырады. 2009 жылғы тамыздағы Көлік статистикасы бюросының 2009 жылғы бірінші тоқсанға арналған есебінде Хантсвилл жолаушылары АҚШ-тағы ең қымбат әуе билеттерін төлегені анықталды. Дегенмен, әуежай коммерциялық авиакомпаниялардың жолаушылар ағыны 2010 жылдың қаңтар айында өткен жылға қарағанда 2,3%-ға өскенін хабарлады. 2011–2015 жылдарға арналған Ұлттық интеграцияланған әуежай жүйелері жоспарында ол негізгі коммерциялық қызмет көрсететін әуежай ретінде көрсетілген. Федералды авиация басқармасының мәліметтері бойынша 2008 жылы әуежайдан 612 690 жолаушы ұшқан, 2009 жылы – 572 767, ал 2010 жылы – 606 127 жолаушы болған.
Тарих
Бастапқы әуежай, Хантсвилл Flying Field / Mayfair Airport, қаланың оңтүстігінде орналасқан. Ол 1930 жылдардың басында ашылды, жарықтандыру болмаған, саздан жасалған ұшу-қону жолақтарына ие болды. 1934 жылға қарай әуежайда Whitesburg Drive және Bob Wallace Avenue көшелерінің қиылысының оңтүстік-батысында төрт топырақ/саз ұшу-қону жолағы болды. 1941 жылы қала орталығынан оңтүстікке қарай екінші әуежай ашылды, онда екі асфальтталған ұшу-қону жолағы болды, 18/36 ұшу-қону жолағының ұзындығы 4000 футқа жетеді. Терминал ғимараты 5/23 ұшу-қону жолағының солтүстік-шығыс жағындағы ағаш үй болды; Ұлттық ауа райы қызметі 1958 жылы қалалық әуежайда қызметін бастады. Екінші әуежай қазіргі Мемориалдық парквей және Әуежай жолының қиылысына жақын болды; ұшу-қону жолақтары мен терминал құрылыстарының іздері әуеден көрініп тұрады. Хантсвиллдегі алғашқы жоспарлы рейстерді 1966 жылдың соңында United Airlines-тың 727 ұшақтары жүзеге асырды. Карл Т. Джонс әуежайы 1967 жылы қаланың батысында, 20-шы тас жол мен County Line Road бойында ашылды. 1968 жылдың 15 қыркүйегінде доктор Вернер фон Браун мен сенатор Джон Спаркманның қатысуымен лента кесу рәсімі өтті. 2018 жылдың 10 шілдесінде әуежай Frontier Airlines компаниясының қазан айында A320 отбасы ұшақтарымен Денвер және Орландо қалаларына тікелей рейстер бастайтынын хабарлады. Бұл әуежайда бюджеттік авиакомпаниялардың қайтадан пайда болуын білдірді.
Әуежайдың құрылғылары
Әуежай 6,000 акр (2,428 гектар) аумақты алып жатыр, теңіз деңгейінен биіктігі 192 метр. Онда екі асфальт ұшып-қону жолағы бар: 18R/36L – 3,840 x 46 метр (12,600 x 150 фут) және 18L/36R – 3,048 x 46 метр (10,001 x 150 фут). 2023 жылдың 30 маусымында аяқталған жыл ішінде әуежайда 63,603 ұшақ операциясы тіркелді, күніне орташа 174 рейс жасалды.
Әуе компаниялары мен бағыттары
Хантсвилл халықаралық әуежайына төрт жолаушылар авиакомпаниясы қызмет көрсетеді: American Airlines, Breeze Airways, United Airlines және Delta Air Lines. Хантсвиллдегі жолаушылар авиакомпаниялары әлемдегі ең ірі үш халықаралық авиакомпаниялар альянсын құрайды. Кейбір рейстер код-шеринг келісімдері арқылы аймақтық серіктестермен орындалады. Хантсвилл халықаралық әуежайы сегіз жүк авиакомпаниясына қызмет көрсетеді: Cargolux, Latam Cargo, Atlas Air, DSV, Fedex Express, Qatar Airways Cargo, UPS және Kerry Logistics Network.
Басқа статистика
+ Жылдар бойынша жолаушылар саны. ACI ресми статистикасы. Жолаушылар Өткен жылмен салыстырғандағы өзгерісі20101,247,475 6,5% 20111,263,272 1,3%20121,187,710 6,0%20131,040,278 12,4%20141,075,713 3,4%20151,069,830 0,5%20161,079,028 0,9%20171,063,538 1,4%20181,184,374 11,4%20191,445,365 20,9%2020559,420 61,3%2021940,830 122,8%20221,201,105 27,7%20231,473,629 22,7%
+ Авиакомпаниялар нарығының үлесі (2022 сәуір – 2023 наурыз)ҚұрамыAirlinePassengersНарық үлесі1Delta386,00031,10%2PSA247,00019,86%3SkyWest220,00017,70%4Envoy100,0008,04%5Commutair72,0005,78%Басқалары218,00017,53%
Бұрынғы әуе қатынасы
1969 жылы Хантсвиллде АҚШ ғарыш бағдарламасы кезінде Лос-Анджелес, Флорида және Техасқа тоқтамай немесе тікелей рейстер болды. Бұл рейстер Хантсвиллдегі NASA Маршалл ғарыш ұшу орталығына қызмет етті. 1967 жылдың маусымында Eastern Airlines компаниясы Хантсвиллді Сент-Луис, Сиэтл және Флоридадағы NASA Кеннеди ғарыш орталығымен байланыстыратын "Ғарыш дәлізін" енгізді. 1967 жылдың 13 маусымында Eastern Boeing 727-100 ұшақтары Сент-Луиске, Сиэтлге және Орландоға тоқтамай, Флориданың Мельбурн қаласына, Кеннеди ғарыш орталығының жанына ұшты. Eastern 1960 жылдардың соңында Нью-Орлеан арқылы NASA Джонсон ғарыш орталығының орны – Хьюстонға тікелей Douglas DC-9-30 ұшақтарымен ұшты. Eastern 1970 жылдардың басында Нашвилл арқылы Чикагоға тікелей рейстермен ұшатын. 1975 жылдың сәуірінде Eastern 727 және DC-9 ұшақтарымен Хантсвиллден Нешвилл, Орландо және Сент-Луиске тоқтамай қызмет көрсетті. 1967 жылдың қарашасында Eastern жаңа әуежайдан әр апта сайын тоғыз рет, United төрт рет, ал Southern 17 рет рейстер жасады. United Airlines 1969 жылы Лос-Анджелеске Boeing 727-100 ұшақтарымен ұшты. United алғаш рет 1961 жылы Хантсвиллге қызмет көрсеткенде, Capital Airlines компаниясын сатып алды, ол Хантсвиллдің ескі әуежайынан (1949 жылғы схема) Мемфиске, Ноксвиллге және Вашингтонға, сондай-ақ тікелей Нью-Йоркке (ЛаГуардия және Ньюарк) және Филадельфияға тоқтамай рейстер жүргізген Vickers Viscounts ұшақтарына ие болған. 1967 жылға дейін United сол Viscounts ұшақтарын пайдаланды, содан кейін 1966 жылы Хантсвиллге Boeing 727-100 ұшақтарын енгізді. 1975 жылдың сәуірінде United Гринсборо, Ноксвилл, Лос-Анджелес және Вашингтонға 727 және 737 ұшақтарымен Хантсвиллден тоқтамай қызмет көрсетті. 1982 жылдың тамызында United-тің Лос-Анджелес, Сан-Франциско және Денверге тікелей 727 ұшақтары, ал Вашингтонға тоқтамай Boeing 737-200 ұшақтары болды. Southern Airways де Хантсвиллге қызмет көрсетті. 1960 жылдардың соңында Southern 75 орындық Douglas DC-9-10 ұшақтарын 40 орындық Martin 4-0-4 ұшақтарынан тұратын паркіне енгізді. Southern-нің 1968 жылдың қыркүйегіндегі кестесінде Атланта, Мемфис, Нью-Орлеан және Мускул Шоалс, Алабамаға тоқтамай рейстер көрсетілген; Southern әлі де Хантсвиллден Martin 4-0-4 ұшақтарымен ұшып жүрді. 1975 жылдың сәуірінде Southern DC-9 ұшақтары Атланта, Чаттануга, Мемфис, Монтгомери, Мускул Шоалс, Нэшвилл, Нью-Орлеан және Орландо қалаларына тоқтамай ұшты. United 1995 жылға қарай толығымен нарықтан шығып кетті, ал USAir 1990 жылдардың басында Шарлоттаға күнделікті рейстермен нарыққа енді. Қазір әуежайға тек Delta Air Lines ұшақтары ғана қызмет көрсетеді. Frontier бұрын Денвер мен Орландоға Airbus A320 ұшақтарымен тоқтамай рейстер ұшқан. Delta Атлантаға Boeing 717 және McDonnell Douglas MD-88 ұшақтарымен рейстер жасап тұрады. Бұрын авиакомпания Атлантаға Douglas DC-9-50 ұшақтарымен тоқтамай рейстер ұшқан, ал кейбір рейстерді ExpressJet Canadair CRJ-700 және CRJ-200 ұшақтарымен Delta Connection қызметі ретінде жүзеге асырған; алайда, ATL бағытындағы барлық рейстер негізгі ұшақтарға ауыстырылды. Әуежайда GLO Airlines әуекомпаниясымен Нью-Орлеанға рейстер болған, бірақ 2017 жылы әуекомпания банкротқа ұшырағаннан кейін ол тоқтатылды. Frontier Airlines 2022 жылы қызметін тоқтатты.
Southern Airways also served Huntsville. In the late 1960s, Southern introduced 75 seat Douglas DC 9 10s into their fleet which had consisted of 40 seat Martin 4 0 4. Southern's timetable in September 1968 listed nonstop jets to Atlanta, Memphis, New Orleans and Muscle Shoals, AL; Southern was still flying Martin 4 0 4s from Huntsville. In April 1975, Southern DC 9s flew nonstop to Atlanta, Chattanooga, Memphis, Montgomery, Muscle Shoals, Nashville, New Orleans and Orlando. United pulled out entirely by 1995, while USAir entered the market in the early 1990s with daily flights to Charlotte. Only Delta Air Lines operates main line jets to the airport now. Frontier previously had Airbus A320 service nonstop to Denver and Orlando. Delta operates Boeing 717 and McDonnell Douglas MD 88 aircraft to Atlanta. The airline previously flew Douglas DC 9 50s nonstop to Atlanta with some flights being flown by ExpressJet Canadair CRJ 700 and CRJ 200s as Delta Connection service to ATL; however, all services to ATL have been switched to mainline jets. The airport had service to New Orleans on GLO Airlines, but that ended after the airline filed for bankruptcy in 2017. Frontier Airlines ended service in 2022.
Кеңейту
1989 жылы Хантсвилл халықаралық әуежайы АҚШ-та ASR 9 екі арналы әуежайды бақылау радар жүйесін орнатқан алғашқы әуежай болды. Сондай-ақ ол АҚШ-тағы әйнек қабырғалы реактивті көпірлерді пайдаланған бес әуежайдың біріне айналды. 2015 жылы Thyssenkrupp Airport Systems компаниясы жаңа әйнек реактивті көпірлерді жасап орнатты, осылайша Хантсвилл халықаралық әуежайы Оңтүстік-Шығыс аймағында барлық әйнек реактивті көпірлерді пайдалану арқылы әуежай кешенін жаңарған алғашқы әуежай атанды. Қазіргі таңда Хантсвилл халықаралық әуежайы болашақтағы жолаушылар мен жүк ағынының күшеюіне байланысты ұшу-қону жолақтары мен терминалдарында (конкорстарда) ірі масштабты жөндеу жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Апаттар мен оқиғалар
2014 жылдың 18 маусымында IAI Westwind корпоративтік ұшағы ұшып шығар кезінде құлап, борттағы үш адамның барлығы қаза болды.