Кіріспе

Француз ақсұлуы (1057–1101)

епископ Хью (1057 – 18 қазан 1101), Ұлы (Хьюго Магнус) деп аталған, Капе әулетінен Вермандоидің бірінші графы болды. Ол негізінен Бірінші крест жорығының жетекшілерінің бірі ретінде танымал. Оның лақап аты Магнус («үлкен» немесе «күшті») – бұл, мүмкін, «кіші» деген мағына беретін Ежелгі француз тіліндегі le Maisné лақап атының ортағасырлық латын тіліне қате аударылған нұсқасы, себебі Хью Франция королі Филипп I-нің кіші інісі еді.

Алғашқы жылдар

Гю Франция королі Генрих I мен Киевтен келген Аннаның кіші ұлы және Филипп I-нің кіші інісі болды. Ақыл-есі кем қайын туысы Одо мұрадан айырылғаннан кейін ол Вермандоидің алғашқы Капетия графы атанды. 1085 жылы Гю Англияға жасаған даниялық шапқыншылықты тойтаруға Жеңімпаз Вильгельмге көмектесті.

Бірінші крест жорығы

1096 жылдың басында Хью мен Филипп Парижге Клермон кеңесінің жаңалықтары жеткен соң Бірінші крест жорығын талқылай бастады. Филипп қатыса алмаса да, ол діннен шеттетілгендіктен, Хью 1096 жылдың 11 ақпанында ай тұтылудан кейін крест жорығына қосылуға ықпал етті. 1096 жылдың тамыз айының соңында Хью және оның крест армиясы Францияны тастап, Альпі таулары мен Рим арқылы Бариге сапар шекті, онда ол Адриатика теңізі арқылы Византия империясының аумағына өтетін болды, көптеген крестшілерден өзгеше, олар құрлықпен сапарлаған еді. Оның флотына Аршот графы Арнаут II басшылық еткен болуы мүмкін. Анна Комненаның "Алексиада" жылнамасына сәйкес, Хью өзінің әкесіне, Византия императоры I Алексий Комненге лайықты қарсы алуды талап ететін хабар жіберді (ол оны абсурдты деп атады): Осы хабарға жауап ретінде император өзінің туысы Иоанн Комненге, Диррахиумның дукс (әкімі) және Византия флотының қолбасшысы Николай Маурокатакалонға Хьюді күтіп алуға және ол келген кезде дереу хабарлауға нұсқау берді. Осы уақыт аралығында Хью Лонгобард жағалауына жетіп, Диррахиумның дуксына келесі хабармен жиырма төрт елші жіберді: "Дукс, біздің Иеміз Хью енді осында келеді. Ол Римнен Әулие Петрдің алтын туын алып келеді. Сонымен қатар, ол франк армиясының жоғарғы қолбасшысы екенін есте сақтаңыз. Сондықтан оған оның мәртебесіне лайық қарсы алуды ұйымдастырыңыз және оны қарсы алуға дайындалыңыз." Адриатика теңізінде Бариден Иллирияға қарай жүзіп бара жатқанда, Хьюдің флотын қатты дауыл шапты және көптеген кемелер жоғалып кетті. Оның кемесі Эпир жағалауына шағылысты. Хью табылғаннан кейін Диррахиумға әкелінді, онда Иоанн Комнен оны той дастарқанымен күтіп алып, демалуға рұқсат берді. Императордың бұйрығымен Хьюді Мануэль Бутумитес тығыз күзетті. Ақырында император Хьюді қабылдап, оны өзінің вассалы болуға көндірді. Немец тарихшысы Ханс Эберхард Майер Алексийдің Константинополға келген крест армиясының алғашқы тобының Хью басқаруындағы шағын және басқаруға оңай болғанына қуанғанын айтты. Алексий Хьюдің еркіндігін "ақылға қонымды, бірақ нақты" шектеді, "Түрік шапқыншылығынан бұрын Византияға тиесілі болған барлық аумақтар қайта қалпына келтірілгенше ант беруге дайын болғанға дейін. Сонымен қатар, шығысқа қарай басып алынған жерлер [ ] феодалдық иелік ретінде сақталатын еді." Анна Комнена Хью мен Годфрид Буйонның арасындағы әңгімені жазды, онда Хью Годфриді Алексийге адал болуға көндіруге тырысты. Алайда Годфри бас тартып, былай деді: "Сен өз еліңді билеуші ретінде, барлық байлығыңмен және күшті армияңмен тастап кеттің; енді, қандай да бір үлкен жетістікке жеткендей, маған да солай істеуімді айту үшін келдің бе?" Хью былай деп жауап берді: "Біз өз елдерімізде қалып, басқалардың елдеріне қол тигізбеуіміз керек еді, бірақ біз осы уақытқа дейін келдік және императордың қорғауына мұқтажбыз, егер оның бұйрықтарына бағынбасақ, ешқандай жақсылық болмайды." Крестшілер сәтті түркілердің аумағын басып өтіп, 1098 жылы Антиохияны қоршаудан кейін басып алғаннан кейін, Хьюді Константинополға Алексийден күш-жабдық сұрауға жіберді. Алайда император қызығушылық танытпады, сондықтан Хью Иерусалимді қоршауды жоспарлау үшін Антиохияға қайтудың орнына Францияға оралды. Сол жерде оны Иерусалимге паломниктік сапарды аяқтауға арналған крестпен соғысқа қатысуға берген антын орындамағаны үшін мазақтап, Папа Паскаль II оны шіркеуден шығарып тастаумен қорқытты. 1101 жылғы крест жорығына қатысты, бірақ қыркүйекте Гераклеяның екінші шайқасында Килиж Арслан басқарған түркілермен шайқаста жараланды және қазан айында Тарста жараларынан қайтыс болды.