Вольфрамит – темір, марганец және вольфрамды қоспаған минерал. Химиялық формуласы (Fe,Mn)WO4. Түнгстеннің маңызды кені, құрамы, кездесу орындары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Темір-марганец вольфрам минералы
Iron manganese tungstate mineral
Вольфрамит – темір, марганец және вольфрамнан тұратын, (Fe,Mn)WO4 химиялық формуласына ие минерал. Ол ферберит (Fe2+ шамасы жоғары) және хюбнерит (Mn2+ шамасы жоғары) арасындағы аралық минерал болып табылады. Шейлитпен бірге вольфрамит тобы ең маңызды вольфрам кендерінің бірі саналады. Вольфрамит кварц тамырларында және граниттік интрузиялармен байланысты пегматиттерде кездеседі. Оның құрамында касситерит, шейлит, висмут, кварц, пирит, галена, сфалерит және арсенопирит сияқты минералдар болуы мүмкін. Бұл минерал тарихи тұрғыдан Еуропада, Богемияда, Саксонияда, сондай-ақ Ұлыбританияда Девон мен Корнуоллда табылды. Қытайда вольфрам кенінің әлемдегі ең ірі қоры бар, ол шамамен 60% құрайды. Басқа өндіруші елдер: Испания, Канада, Португалия, Ресей, Австралия, Таиланд, Оңтүстік Корея, Руанда, Боливия, АҚШ және Конго Демократиялық Республикасы.
Wolframite is an iron, manganese, and tungstate mineral with a chemical formula of |(Fe,Mn)WO4 that is the intermediate mineral between ferberite (|Fe(2+) rich) and hübnerite (|Mn(2+) rich). Along with scheelite, the wolframite series are the most important tungsten ore minerals. Wolframite is found in quartz veins and pegmatites associated with granitic intrusives. Associated minerals include cassiterite, scheelite, bismuth, quartz, pyrite, galena, sphalerite, and arsenopyrite. This mineral was historically found in Europe in Bohemia, Saxony, and in the UK in Devon and Cornwall. China reportedly has the world's largest supply of tungsten ore with about 60%. Other producers are Spain, Canada, Portugal, Russia, Australia, Thailand, South Korea, Rwanda, Bolivia, the United States, and the Democratic Republic of the Congo.
Қасиеттері
Вольфрамит сериясы негізінен фелсикалық магмалармен байланысты магмалық-гидротермалық процестер арқылы, атап айтқанда, скарндар арқылы немесе метаморфтық процестер арқылы қалыптасады. Көбінесе гранит кен орындарында вольфрамит минералдары грейзендерде де, тамырларда да кездеседі, себебі оның қалыптасуы осы екі құрылыммен тікелей байланысты.
The wolframite series is mainly formed through magmatic hydrothermal processes associated with felsic magmas, namely skarns, or through metamorphic processes. In the more common granitic deposits, wolframite minerals can be found in both greisen and veins as its formation is tied to these two structures.
Кристалдық құрылым
Вольфрамит сериясы екі түпкілікті құраушыдан тұрады: ферберит (Fe2+ құраушысы), хюбнерит (Mn2+ құраушысы), ал вольфрамит (Fe,Mn)WO4 – бұл екі түпкілікті құраушының арасындағы қатты ерітінді. Вольфрамит кені массивті формада болады және қара сұрдан қызғылт қара түске дейін боялған.
The wolframite series consists of two endmembers, ferberite (Fe2+ end member), hübnerite (Mn2+ end member), with Wolframite, (Fe,Mn)WO4 itself being a solid solution between the two endmembers. Wolframite ore exhibits massive form with a dark grey to reddish black coloration.
Атауы
"Волфрамит" атауы 1747 жылы Йохан Готтсхалк Вальериус вольфрамға берген неміс тіліндегі "вольф ра́м" сөзінен шыққан. Бұл сөз, өз кезегінде, Георг Агрикола 1546 жылы элементті атау үшін қолданған "Lupi spuma" деген латын тіліндегі атаудан туындаған, ол ағылшын тіліне "қасқырдың көбігі" немесе "қасқырдың қаймағы" деп аударылады. Этимологиясы толыққанды белгісіз, бірақ бұл минералды өндіру кезінде көп мөлшерде қалайының жұтылуына байланысты болуы мүмкін, бұл құбылыс қасқырдың қойды жеуімен салыстырылған. Вольфрам химиялық элемент ретінде вольфрамды білдіретін W химиялық символының негізі болып табылады.
The name "wolframite" is derived from German "wolf rahm", the name given to tungsten by Johan Gottschalk Wallerius in 1747. This, in turn, derives from "Lupi spuma", the name Georg Agricola used for the element in 1546, which translates into English as "wolf's froth" or "wolf's cream". The etymology is not entirely certain but seems to be a reference to the large amounts of tin consumed by the mineral during its extraction, the phenomenon being likened to a wolf eating a sheep. Wolfram is the basis for the chemical symbol W for tungsten as a chemical element.
Әлемдік кен өндірісі мен қоры
2022 жылы әлемдегі тау-кен өндірісі 84 000 тонна вольфрамды құрады. Вольфрамның ең ірі өндірушісі – Қытай, оның өндірісі шамамен 71 000 тоннаны құрайды, сондықтан әлемдік вольфрам қамтамасы Қытай мен Қытай экспортымен басым болды. Одан кейін Вьетнам, Ресей, Боливия және Руанда 4 800, 2 300, 1 400 және 1 100 тонна өндіріс көлемімен екінші орында тұрады. 19 ғасырда вольфрам тұздары мақта матасын бояу және өртке төзімді сахналық костюмдер жасау үшін қолданылды. Сонымен қатар, 19 ғасырда вольфрам сульфидтері машина жасауда майлау үшін сирек қолданылды. Вольфрамиттен вольфрам қышқылы жасалады, ол тоқыма өнеркәсібінде пайдаланылады. Қазіргі кезде вольфрам түрлі химиялық реакциялардың катализаторы ретінде кеңінен қолданылады. Вольфрамның катализаторлық қолданылуларының бірі – мұнай өңдеуде бензин сияқты органикалық компоненттердің шығымын арттыру, сондай-ақ зиянды ластану мен қосалқы өнімдерді азайту үшін қолданылатын гидрокрекинг катализаторы. Вольфрамның тағы бір катализаторлық қолданылуы – азот оксидтерінің шығарындыларын өңдеуде қолданылатын De NOX катализаторы, ол зиянды азот оксидтерін инертті N2 газына айналдырады.
As of 2022, estimated world mine production was 84,000 metric tons of tungsten. The foremost producer of Tungsten is China with an estimated 71,000 metric tons produced and as such world tungsten supply was dominated by China and Chinese exports. The next highest producers are Vietnam, Russia, Bolivia, and Rwanda with an estimated 4,800, 2,300, 1,400, and 1,100 respectively. Tungsten salts were used in the 19th century to dye cotton and to make stage costumes which were fire retardant. Additionally in the 19th century tungsten sulfides were sparingly used as lubrication for machining. Wolframite is also used to make tungstic acid which is used in the textile industry. A major modern day use of tungsten is as a catalyst for various chemical reactions. One such catalytic use of tungsten is as a hydrocracking catalyst which is used to improve the yield of organic components such as gasoline in hydrocarbon refinement as well as reducing harmful pollution and by products. Another catalytic use of tungsten is as a De NOX catalyst which is used in the treatment of nitrogen oxide emissions to convert harmful nitrogen oxides into inert N2 gas.