Кіріспе

Жакетта Хоукс (1910–1996) – британдық археолог және жазушы. Ол Кембридж университетінде археология және антропология мамандығын оқыған алғашқы әйел болды. Тарихқа дейінгі археология саласындағы маман, ол Юсра және Дороти Гарродпен бірге Кармел тауының палеолиттік ескерткішінде неандертальдықтардың қалдықтарын қазды. Ол Ұлыбританияны ЮНЕСКО-да өкілдік етті және Ұлыбритания фестиваліндегі «Британия халқы» павильонының кураторы болды. «Жер» (1951) атты кітабымен кеңінен танылған ол археология туралы көптеген жазбалар жасады, әдеби стильді ландшафт және өткен адам өмірі туралы терең біліммен үйлестірді, сондай-ақ археологияны жаңа аудиторияға жеткізу үшін фильм мен радионы пайдаланды. 1953 жылы ол Дж. Б. Пристлиге тұрмысқа шықты және олар бірге бірнеше еңбек жазды. Ол Ядролық қаруды жою кампаниясының негізін қалаушыларының бірі және Гомосексуалдық заң реформасы қоғамының белсенді мүшесі болды. 1967 жылы ол Миной өркениетіне «әйелдік» көзқарас ұсынған «Құдайлардың таңы» атты еңбегін жариялады. 1971 жылы Британдық археология кеңесі оның мамандықты қолдауын вице-президенттік лауазымымен марапаттады.

Ерте өмір және білім

1910 жылы 5 тамызда Кембридж қаласында Джесси Жакетта Хопкинс дүниеге келді. Ол биохимик және Нобель сыйлығының иегері сэр Фредерик Гоуленд Хопкинс (1861–1947) пен оның әйелі Джесси Энн (1869–1956) – Рамсгейт қаласынан келген кеме құрастырушы Эдуард Уильям Стивенстің қызының – кенже баласы еді. Оның бір інісі мен бір сіңлісі болды. Оның ата-анасы екеуі де Гай ауруханасында жұмыс істеген кезде танысқан. 1921 жылдан 1928 жылға дейін ол Персе қыздар мектебінде оқыды, ал 1929 жылы Кембридж университетінде археология және антропология мамандығы бойынша жаңа бағдарламаны оқуға түсті, бұл мамандыққа қол жеткізген алғашқы әйел ол болды. Ол Юсра мен Дороти Гарродпен бірге Кармел тауында қазба жұмыстарын жүргізу үшін бағытталды. 1935 жылы ол BBC радиосында "Ежелгі Британия сыртында" бағдарламасын жүргізді, онда археологияның негізгі идеяларын ұсынды, содан кейін оларды әріптестері Стюарт Пиггот және Ноуэлл Майрспен талқылады. Монографияның академиялық сәттілігінің нәтижесінде ол Антикварлар қоғамының мүшесі болып сайланды. Қазба жұмыстарын Мемлекеттік жұмыс істеу және жәрдем көрсету басқармасы қаржыландырды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Хоукс және оның ұлы соғыстың басында, Ұлыбританияға басып кіру қаупі болған кезде Дорсетке көшіп келді. "Сүйіспеншілік іздеуі" атты естеліктерінде Хоукс Дорсетте болғанда "бір әйелге деген күшті эмоционалдық байланысының" "менде бар екенін білмеген сезімдердің күшінің кенеттен ашылуы" болғанын сипаттады. Blitz-дің соңғы кезеңінде Хоукс Лондонға оралып, мемлекеттік қызметте жұмыс істеді. Хатшы қызметінде оның маңызды міндеттерінің бірі – 1947 жылы Мехико қаласында өткен ЮНЕСКО-ның алғашқы конференциясына дайындық болды. 1950 жылы Британдық кино институты оны басқарушы етіп тағайындады. Оның алғашқы шығармашылық жобаларының бірі – 1951 жылғы Ұлыбритания фестивалінде археологиялық кеңесші болып жұмыс істеуі болды, онда ол «Британия халқы» павильонын жасады. Павильонның архитекторы Х.Т. Кэдбери Браун, ал жобасын Джеймс Гарднер жасады. Кітапты Генри Мур суреттеді. Хоукс өзі де бұл кітапты жіктеудің қиын екенін мойындады. Ол Ұлыбританияда бестселлер болды және сол жылы Роберт Макфарлейн оны «соғыстан кейінгі он жылдықтың ең маңызды британдық ғылыми-танымдық кітаптарының бірі» деп атады.

Дж. Б. Пристлимен неке

Жакетта мен Кристофер Хоукс 1953 жылы ажырасып, ол сол жылы Пристлиге үйленді. 1956 жылы ол Моттстон иелігінде қазба жұмыстарын бастады, оның жері оған және Пристлидің Брук Хилл үйімен шектес болды. Хоукстың зерттеу нысаны – The Longstone есімді тас еді; оның "Antiquity" журналында жарияланған зерттеулері оның неолит дәуірінің ұзын қоршауының кіреберісінің қалдықтары екенін көрсетті. CND 1958 жылдың 17 ақпанында Вестминстердегі Central Hall-да ресми түрде іске қосылды. Оның институционалдық бастауы "элиталық қысым тобы" ретінде сипатталды, ол Бертран Рассел, Джордж Кеннан, Денис Хили және басқа да бір-бірін жақсы білетін қоғамдық қайраткерлердің "бірлескен жиыны" ретінде құрылған. Атқару комитетінің мүшесі Хоукс 1958 жылдың 4-7 сәуірінде өткен алғашқы Альдермастон шеруіне белсенді қатысты. Бұл тұрғысынан Хоукс CND-нің жұмысын саяси емес, "адамгершілік жорық" деп сипаттады. Ол сонымен қатар CND әйелдер комитетін құрды.

Гомосексуалистік құқық реформасы қоғамы

Хоукс Гомосексуалистік құқық реформасы қоғамы (HLRS) арқылы, оның негізін қалаушы мүшесі ретінде, гомосексуалистік қатынасты қылмыстан босату науқанына белсенді қатысты. Қоғамның құрылуы туралы хабар The Times газетінде жарияланған хат арқылы таратылды. Комитет отырыстары оның және Пристлидің пәтерінде – «B4 Albany» мекенжайында – өтті, содан кейін бұл мекенжай Албани трастының атауы ретінде пайдаланылды. Дэвид Минтоның сөзіне сүйенсек, топ мүшелерінің барлығы «сырттай гетеросексуал» болған, олардың мақсаты «объективтілік» принципі арқылы гомосексуализмге қоғамның көзқарасын өзгерту болды.

Англияның ауылдарын қорғау науқаны

Хоукс пен Пристли 1960-шы жылдардың басында Уорикширдің Альвестон қаласына көшіп келгеннен кейін, ол Англияның ауылдық жерлерін сақтау жөніндегі науқанның Уорикшир филиалының президенті және Шекспирдің туған жері туралы сенімгерлік кеңесінің мүшесі болды. Хоукс палеолит және неолит кезеңдері туралы бөлімдерді жазуға жауапты болды, ал Вуллидің тәсілі жаһандықтан бас тартып, ол сол кезде "өнімді жарты ай" деп аталатын аймақта қола дәуірі туралы жазды. Хоукс ежелгі минойлықтардың билеушілері әйелдер болды деп алғашқылардың бірі болып тұжырымдады; бұл идеяны бұрын Джозеф Кэмпбелл сияқты мәдениет және дін тарихшылары талқылаған, сондай-ақ ол феминистік дискурстың бөлігі ретінде де талқыланған болатын. Ол өнерден алынған дәлелдерді пайдаланып, қоғамның аналық екенін дәлелдеді: "осы кезеңде және мәдени дамудың осы сатысында кең таралған, барлық биліктің еркегінің осы көріністерінің болмауы – минойлық тақтарда отырғандар патшайымдар болуы мүмкін деген тұжырымның бір себебі". Фрэнк Стаббингс кітапты мақтап, "автор әрқашан бұл нағыз адамдар екенін есінде ұстайды" деп сипаттады; алайда, оның бірнеше ескертулері болды – кейбіреулері мерзімдеу мәселесі бойынша, бірақ ең бастысы Хоукс қолданған поэтикалық тілге қатысты. Археолог Николетта Момильяно Хоукстың "Құдайлар таңғысы" еңбегін Юнгиан психологиясының ықпалымен пайда болған 1960-шы жылдардағы "бейбітшіл және хиппилік түсіндірулер" канонының бір бөлігі ретінде қарастырды. Сондай-ақ 1968 жылы Хоукс "Антиквариат" журналында "Адамзатты дұрыс зерттеу" атты мақала жариялады. Онда ол археологиялық зерттеулерде ғылымға артық көңіл бөлуге қарсы шықты. 1973 жылы Джеймс Фейблман археологиялық ғылымды редукционистік тұрғысынан қарауға қарсылық білдірді.

Кейінгі өмірі

1971 жылы Хоукс өмірінің бойындағы еңбегін мойындау үшін Британдық археология кеңесінің вице-президенті болып сайланды. New York Times газетінің сыншысы Катха Поллитт оны «әйелдерге қарсы», «күлкісіз, мағынасыз жазба» және «белгісіздің мазохистік қиялы» деп сипаттады. Дегенмен, 2018 жылы осы еңбекті қайта қарастырған әдебиет теорияшысы Ина Хаберман оны «көрнекті автобиография» және «әйелдік жазудың назардан тыс қалған тәжірибесі» деп атады. 1982 жылы ол Мортимер Уилердің өмірбаянын жариялады. Пристли 1984 жылы қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Хоукс Чиппинг Камденге көшіп, археология және ғылым, әсіресе орнитология саласындағы қызығушылықтарын жалғастырды. Өзінің ерекше сырт келбетімен танылған ол өмірінде бірнеше фотографтардың назарына ілікті, олардың ішінде Лорд Сноудон, Берн Шварц, Марк Герсон, Дж. С. Левински және Тара Хайнеман бар.

Мақалалар

Хоукс, Жакетта (1935). "Желкеніш қыры мәдениетінің пайда болған жері". Тарихқа дейінгі қоғамның еңбектері. 1: 127–129. Хоукс, Жакетта (1938). "Неолит дәуіріндегі Батыс Еуропадағы арналы ыдыстардың маңызы". Археологиялық журнал. 95 (1): 126–173. Хоукс, Жакетта (1941). "Гарристаун, Уотерфорд округіндегі мегалиттік қабірді қазу". Ирландия Корольдік көнеліктер қоғамының журналы. 11 (4): 130–147. Хоукс, Жакетта (1951). "Ежелгілік тарихтың ширек ғасыры". Ежелгі заман. 25 (100): 171–173. Хоукс, Жакетта (1968). "Адамзатты зерттеудің дұрыс жолы". Ежелгі заман. 62: 252–266.