Кіріспе
Джон Кроу Рэнсом (1888 жылдың 30 сәуірі – 1974 жылдың 3 шілдесі) – американдық жазушы және әдеби сыншы. Ол американдық педагог, ғалым, әдеби сыншы, ақын, эссеші және редактор болған. Ол әдебиет сынның «Жаңа сын» мектебінің негізін қалаушылардың бірі саналады. Кеньон колледжінің профессоры ретінде, ол кеңінен танымал «Кеньон шолуының» алғашқы редакторы болды. Ол көптеген талантты студенттерге ұстаздық етіп, кеңес бергендігі үшін жоғары құрметке ие болды, сонымен қатар жүлделі ақын және эссеші болды. Ол 1973 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер болды.
John Crowe Ransom (April 30, 1888 – July 3, 1974) was an American educator, scholar, literary critic, poet, essayist and editor. He is considered to be a founder of the New Criticism school of literary criticism. As a faculty member at Kenyon College, he was the first editor of the widely regarded Kenyon Review. Highly respected as a teacher and mentor to a generation of accomplished students, he also was a prize winning poet and essayist. He was nominated for the 1973 Nobel Prize in Literature.
Өмірбаян
Джон Кроу Рэнсом 1888 жылдың 30 сәуірінде Теннесси штатының Пуласки қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Джон Джеймс Рэнсом (1853–1934) – методист пасторы болған. Ол он бес жасында Нэшвиллдегі Вандербильт университетіне түсіп, 1909 жылы факультеттің үздігі болып бітірді. Рэнсом екі жыл оқуын үзіліске жіберіп, Миссисипи штатының Тейлорсвилл қаласындағы Тейлорсвилл орта мектебінде алтыншы және жетінші сыныптарға сабақ берді, содан кейін Льюисбургтегі Хейнс Маклин мектебінде латын және грек тілдерін оқытты. 1930 жылы он бір оңтүстік аграршысымен бірге ол консервативті аграрлық манифесті – «Мен өз ұстанымымды қабылдаймын: Оңтүстік және аграрлық дәстүр» жариялады. Бұл манифест дәстүрлі оңтүстік мәдениетін жоятын сияқты индустриализмнің күшіне қарсы күресті. Аграршылар Оңтүстіктің экономикалық және мәдени проблемаларына жауап – Азамат соғысына дейінгі ауыл шаруашылығы үлгісіне негізделген оңтүстік дәстүрі деп сенді. Оның «Мен өз ұстанымымды қабылдаймын» кітабындағы «Қайта құрылған, бірақ жаңартылмаған» атты эссесі кітапты ашады және оңтүстік аграршыларының негізгі аргументтерін ұсынады. Рэнсом аграрлық сенімдеріне негізделген әртүрлі эсселерінде манифесттің заманауи өнеркәсіптік капитализмді оңтүстік аграрлық экономикалық үлгісінің пайдасына қабылдамауы керек екенін қорғады. Алайда, 1930 жылдардың соңында ол қозғалыстан алшақтады және 1945 жылы оны ашық сынады. Ол өмірінің соңына дейін эссе жазумен айналысты, бірақ 1970 жылдары Жаңа сыншылардың танымалдылығы мен ықпалы айтарлықтай төмендеді. 1937 жылы ол Огайо штатының Гамбиер қаласындағы Кенион колледжінде қызметке орналасты. 1966 жылы ол Америка өнер және әдебиет академиясына сайланды. ХХ ғасырдағы гуманитарлық ғылымдар бойынша американдық университет оқытушыларының арасында оның теңдесі шамалы; оның көрнекті студенттері Дональд Дэвидсон, Рэндалл Джаррелл, Джордж Лэннинг, Роберт Лоуэлл, Эндрю Лайтл, Аллен Тейт, Питер Тейлор, Роби Макоули, Роберт Пенн Уоррен, Э. Л. Доктороу, Клеант Брукс, Ричард М. Уивер, Джеймс Райт және Константинос Патридес (өз кезінде Родос стипендиясын алған және Джон Милтонның «Ликидас» монографиясын Рэнсомның естелігіне арнаған). Оның әдеби беделі негізінен екі поэзия жинағына – «Суыққандық және қызба» (1924) және «Шектелгендегі екі джентльмен» (1927) – негізделген. Жаңа тақырыптардың жоқтығына сенгендіктен, оның кейінгі поэзиялық қызметі негізінен бұрынғы өлеңдерін қайта қараудан («түзету», деп атады) тұрды. Сондықтан Рэнсомның ақын ретіндегі беделі 1916 мен 1927 жылдар аралығында жазған және жариялаған 160-тан аз өлеңіне негізделген. 1963 жылы ақын-сыншы және бұрынғы Рэнсом студенті Рэндалл Джаррелл Рэнсомның поэзиясын жоғары бағалаған эссе жариялады: «Джон Кроу Рэнсомның ең жақсы өлеңдерінде әрбір бөлік тұтасқа бағынышты, ал тұтас таңғажайып дәлдік пен мұқияттықпен орындалады. Олардың үнемділігі, дәлдігі және тыныштығы кейде өлеңдерге өзіндік, бірақ тұлғасыз кемелділік сыйлайды. Кейде олардың сөздері сиқырлы болып келеді – ауадай жеңіл, шөлдей жұмсақ, нағыз ескі заманғы сиқыр. Өлеңдер өткенге деген сағынышымызды қанағаттандырады, бірақ олардың өзінде ол жоқ. Олар – есептер. Бұл – біздің әлемдегі күш пен махаббат арасындағы, тиімді және тәжірибелі түрде білетіндер мен «басқалар түсінгенді сезінуге қанағат ететіндер» арасындағы ежелгі соғыс. Осы ұрыстар туралы мәліметтер қандай да бір мағынада таңғалдырады. Рэнсом өлеңдері өздерінің шектеулі екенін стильдік қағида ретінде ашық айтады, сондықтан олардың ең үлкен ауқымы немесе ең үлкен қарқындылығы жоқ деп айтудың қажеті жоқ. Бірақ олар бұрын-соңды жазылған ең түпнұсқа поэмалардың бірі, Рэнсом өмірдегі ең жақсы, ең түпнұсқа және ең жанашыр ақындардың бірі болғандай; оның поэзиясына әрқашан көңіл бөлінетінін көру оңай, өйткені ол өте жақсы орындалған және кейде мүлдем кемелді өлеңдер жазған». Өлең шығармашылығының қысқалығына қарамастан, Рэнсом 1951 жылы Поэзия үшін Боллинген сыйлығын жеңіп алды. 1963 жылы «Таңдалған өлеңдері» келесі жылы Ұлттық кітап сыйлығын алды. Ол негізінен өмірдің ирониялық және сентиментальді емес сипатын зерттейтін қысқа өлеңдер жазды (Американың оңтүстігіндегі үй тұрмысы басты тақырып болып табылады). Оның оңтүстік стиліне мысал ретінде «модернистік және ескіше елдік риториканы араластыратын» «Джанет оянуы» поэмасын келтіруге болады. Ол қатаң формалист ретінде танылды, өзінің барлық өлеңдерінде тұрақты рифма мен ырғақ бар. Кейде ол ескірген сөздерді де қолданды. Эллман мен О’Клэр атап көрсетеді: «Рэнсом формализмді қорғайды, өйткені ол оны тікелейлікке, қатыгездікке қарсы тежеу ретінде көреді. Формализм болмаса, ақындар өздерінің тақырыптарын зорлап не өлтіреді». Ол «Жаңа сын» деп аталатын әдеби сын мектебінің жетекші тұлғасы болды, ол 1941 жылы жарық көрген «Жаңа сын» эсселер жинағынан атын алды. Американдық әдеби ой-пікірді ХХ ғасырдың ортасында басып алған «Жаңа сын» теориясы мәтіндердің өзіне негізделген жақын оқуды және сынды, мәтілден тыс пікірлерге немесе тарихқа емес, қадағалауды баса назар аударды. 1937 жылы жарық көрген «Сын, Inc.» атты мақаласында Рэнсом әдеби сынның өзінің идеалды түрін баяндады, «сын ғылымирақ, яғни дәл және жүйелі болуы керек» деді. Осы мақсатта, ол әдебиетке жеке жауаптар, тарихи зерттеулер, тіл білімі және ол «моральдық зерттеулер» деп атаған нәрселер әдеби сынға әсер етуі тиіс емес екенін айтты. Сондай-ақ, әдеби сыншылар өлеңді эстетикалық нысан ретінде қарастыруы керек екенін айтты. Осы эсседе оның түсіндірген көптеген идеялары «Жаңа сын» дамуында өте маңызды болды. «Сын, Inc.» және Рэнсомның басқа да теориялық эсселері «Жаңа сыншылар» құратын жетекші қағидалардың кейбірін ұсынды. Дегенмен, оның бұрынғы студенттері, атап айтқанда Аллен Тейт, Клеант Брукс және Роберт Пенн Уоррен, кейінірек «Жаңа сынды» анықтаған негізгі ұғымдардың (мысалы, «жақын оқу») дамуына үлкен үлес қосты. 1951 жылы ол Ұлттық өнер және әдебиет институтынан поэзия саласындағы Рассел Лойнс сыйлығын алды.
Жеке өмір және өлім
1920 жылы ол спорт пен ойындарға бірдей қызығушылық білдірген, білімді жас әйел Робб Ривиллге үйленді. Олар үш бала өсірді: Хелен атты қыз бен Дейвид және Джон есімді екі ұл. Рэнсом 1974 жылдың 3 шілдесінде Гамбиерде сексен алты жасында дүние салды. Ол Гамбиердегі Кенион колледжі зиратында жерленді.
Әдеби сын
Дүниежүзілік дене. (Скрибнердің ұлдары, Ltd., 1938.) Жаңа сын. (Жаңа бағыттар, 1941.) Күннің күркіреуі жоқ Құдай: ортодоксалдылықтың дәстүрден тыс қорғанысы (Archon Books, 1965).
Антологиялар
1900-1950 жылдардағы поэзия (1951). Әдебиеттегі соңғы жарты ғасыр: Симпозиум (Ағылшын тілі мұғалімдерінің ұлттық кеңесі, 1952). Өлеңдер мен эсселер (Рандом Хаус, 1965). Жақсы іздеу: таңдалған эсселер, 1941-1970 (Жаңа бағыттар, 1972).
Оқулық
Жазуға арналған колледж алғашқы нұсқауы (Х. Холт және компания, 1943).