Кіріспе

Скот О'Деллдің "Аметист сақинасы" романы "Құл" және "Қауырсынды жылан" романдарымен басталған тарихи ойын-сауық трилогиясының үшінші кітабы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Хулиан Эстабан, майя құдайы Кукульканды бейнелейтін, алтынға құмар қуатты конкистадор Эрнан Кортеспен күресіп, қашып құтылады. Кукульканның ізбасарлары Кортеске Хулианды тұтқындау туралы хабар жеткізетін епископ Родриго Пердозаны тұтқындайды. Хулиан дін қызметкері болғысы келеді және епископтан оны дін қызметкері етіп беруін көп рет сұрайды, бірақ соңында ол майя дін қызметкеріне өзін құрбандыққа шалуға рұқсат береді, ал Хулиан епископтың аметист сақинасын алады. Кортес Кукульканның жеті жылан қаласына шабуыл жасап, оны басып алады, бірақ Хулиан достық үлкен ауылға қашып кетеді және оларға егін жинау мен інжу жемісі саудасына көмектеседі. Содан кейін ол кішкентай сауда қаласына барып, Цом Замбакпен серіктес болады және олардың қанатты плащ бизнесі табысты болады. Цомның сатқындық жасайтынынен қорқып, ол кетеді және ақырында инкадан алтын алу үшін испандықтардың тобын алып бара жатқан Франсиско Писарроны табады. Олар Инка патшасы Атауальпаны тұтқындайды, ол өзінің құнын төлеу үшін алтынға толы бөлмеге ие. Испандар оны өлтіруге тырысады. Хулиан сот процесімен келіспегендіктен топтан кетеді. Ол Атауальпаның қызы Чиманы іздейді, ол оған ғашық болады. Ол оны табады, бірақ ол оны испандық болғандықтан қабылдамайды. Содан кейін Хулиан барлық алтынын Севильяға қайтуға жұмсайды. Сол жерде ол алтыннан өте бай болған Канту Карлығашты кездестіреді. Канту Хулианға көп алтын береді, бірақ ол Кедейлердің бауырларына қосылады және барлығын оларға береді.

Қабылдау

"The Reading Teacher" журналының шолуында былай делінген: "Скотт О'Деллдің "Аметист сақинасы" классикаға айналады ма, әлде қазір кеңінен оқыла ма, білмеймін. Бірақ бұл – қызықты әңгіме, ол нағыз оқиғаға негізделген. О'Делл бір суреттен соң бір суретті ашады, әрқайсысында не болғанын айтады, бірақ ол үкім шығаруға келгенде Сфинкс сияқты еңкейеді. Бұл жақсы тұрғанмен, ол керемет әңгімеші, ал Джулиан – керемет кейіпкер". Kirkus Reviews журналы да кітапты жоғары бағалап, Джулианның кейіпкерінің дамуы "және Джулиан жолда жасаған шағын таңдаулар, интригаға толы, тарихи сахналармен және оның адалдығын күңкілдетіп шатастыратын мәдениеттердің қақтығысымен құрылған трилогияның басты назарында қалады" деді. Дегенмен, кітап Колумбтан бұрынғы мәдениеттерді бейнелеуі үшін сынға ұшырады. Изабель Шон "Оқу журналында" былай деп жазды: "О'Деллдің, біздің көпшілігіміз сияқты, майя, ацтек және инка мәдениеттеріне қызығушылығы анық. Сондықтан, "Құл" (1979), "Құйрықты жылан" (1981) және "Аметист сақинасы" (1983) трилогиясында, Колумбтан бұрынғы аңызбен басталатын ол майя мәдениетінің тек теріс жақтарына ден қоюын трагедия деп есептеймін. Трилогия, шындығында, зорлық-зомбылық пен интригаға толы жылдам оқиға; алайда, оның көптеген жас оқырмандары Колумбтан бұрынғы мәдениеттермен және Мексиканың таңғажайып жаулануымен жартылай шындықтар мен шамадан тыс әңгімелер арқылы танысады, бұл бір жақты тарихшының кемшілігі".