Кіріспе

Мексикалық кәсіпқой күрескер Мил Маскарас (нағыз аты – Аарон Родригес Арельяно, 15 шілде 1942 жылы туған) – мексикалық *лучадор* (кәсіпқой күрескер) және актер. Ол Мексикадағы *луча либре* дәстүрінің ең ұлы күрескерлерінің бірі саналады – *Эль Санто* және *Блю Демон* қатар – және *луча либренің* алғашқы халықаралық жұлдызы деп аталады. Мил Маскарас рингте де, түсірген 20 фильмінде де *луча либре* стилін дамыту және танымал ету арқасында барлық уақыттағы ең ықпалды күрескерлердің бірі деп есептеледі. Ол сонымен қатар туған елінің талантты суретшісі және мәдени елшісі, оның бейнесі үш почта маркасында бейнеленген. *Луча либре* дәстүрін құрметтеу үшін оның нағыз аты жасырынып келгенімен, ол түскен фильмдердің титрлерінде көрсетілгендіктен белгілі. Оның рингтегі есімі испан тілінде "Мың маска" деген мағынаны білдіреді. Мил Маскарас 2010 жылы Кәсіпқой Күрес Даңқы залына, ал 2012 жылы WWE Даңқы залына енгізілді. Ол Мексиканың ең танымал күрес отбасыларының біріне жатады; оның ағалары Хосе және Пабло тиісінше *Дос Карас* және *Сикоделико* ретінде күреседі. Хоседің үлкен ұлы Альберто бұрынғы WWE чемпионы және қазір *Альберто Эль Патрон* ретінде күреседі. Хоседің кіші ұлы Гильермо *Эль Ихо де Дос Карас* ретінде күрес жасайды. Паблоның ұлы Аарон *Сикоделико Жр.* ретінде танымал.

Кәсіби күрес мансабы

Мил Маскарас кәсіби күрестегі дебютін 1963 жылғы 20 шілдеде Пачука қаласында жасады. Ол Мексикада сол кезде шетелдіктер басым болған ауыр салмақ дивизионындағы ең жақсы физикалық формадағы лучадорлардың бірі болғандықтан танымал болды. Сонымен қатар, оның дене бітімі АҚШ және Жапонияда ауыр салмақ дивизионында күресуге мүмкіндік берді. Мил Маскарас Мексикадан тыс жерлерде маска киген алғашқы лучадорлардың бірі болды және жаман рөлде емес, жақсы рөлде ойнады. Ол ереже бұзуға сирек жүгінетін, керісінше, өзінің әртүрлі қабылдаулары мен қарсы қабылдауларына сүйенетін. Мил Маскарас жапон жанкүйерлеріне луча либренің планча және топе суисида сияқты биіктеп секіру әрекеттерін таныстырған алғашқы күрескерлердің бірі болды. Бұл оған халықаралық атырды, ол алғашқы биіктеп секірушілердің бірі болды, бірақ Мексикада ол күш категориясына жатқандықтан мұндай есімді алған жоқ. Мил Маскарас халықаралық күрестегі дебютін 1968 жылы Лос-Анджелестегі Олимпиадалық аудиторияда жасады, онда ол Эрні Лэдд, Джон Толос, Блэк Гордман және Голиат сияқты күрескерлермен бәсекелесті. Мексика қаласында ол 1970 жылдары үшбұрышты турнирде Альфонсо Дантес қатысқан кезде Эль Халконның маскасын шешті. Сол кездегі жаңалықтардың шектеулі таралуына байланысты, ол осы жетістігін жапон рингінде қайталап, бағыныштылық арқылы жеңіске жетті. Мил Маскарас 1970 жылдары All Japan Pro Wrestling (AJPW) үшін өнер көрсетті. Жапониядағы дебютінде, 1971 жылғы 19 ақпанда ол Токиода Кантаро Хосиноны жеңді. Осы кезеңде ол америкалық маскалы күрескер The Destroyerмен ең танымал халықаралық бәсекелестігін өткізді. 1970 жылдары Мил Маскарас TNT, Канек, Эль Халкон және Ангел Бланко сияқты мексикалық күрескерлермен де бәсекелесті. Бұл жекпе-жектер көбінесе Мексика мен АҚШ-та өтті және АҚШ-тағы испан тіліндегі телеарналарда көрсетілді. Мил Маскарас Эдди Айнхорн құрған IWA күрес промоушенің ауыр салмақтағы чемпионы болды және ол осы атақты бүгінгі күнге дейін сақтап тұр. 1974 жылы Мил Маскарас Нью-Йоркте орналасқан, қысқа ғұмырлы болған Халықаралық күрес қауымдастығының әлем чемпионы атанды. Ол Иван Колофф және Эрні Лэдд сияқты қарсыластарға қарсы маңызды титулдарды қорғады. Мил Маскарас Дүниежүзілік күрес федерациясында (WWF, қазір WWE) өнер көрсетті. Маскалы күрескерлерге тыйым салу алынғаннан кейін ол Мадисон Сквер Гарденде бірнеше рет өнер көрсетті, ол Гардендегі алғашқы маскалы күрескер болды және Спойлерді жеңді (оны маска киюге рұқсат етілмеді). Осы кезеңде ол WWF әлем чемпионы титулы үшін Супержұлдыз Билли Грэммен бәсекелесті. Мил Маскарас 1980 және 1990 жылдары Пуэрто-Рикодағы Дүниежүзілік күрес кеңесінде көптеген өнер көрсетулер жасады. Ол World Championship Wrestling (WCW) күресінде де өнер көрсетті, онда оның ең танымал жекпе-жегі 1990 жылғы 6 ақпанда Техас штатының Корпус-Кристи қаласындағы Мемориалдық Колизейде өткен Чемпиондар X: Техас атысы кезінде Кактус Джекпен болды. 1991 жылғы 10 қыркүйекте, 49 жасында Мил Маскарас өзінің соңғы титулын жеңіп алды – WWA (Мексика) ауыр салмақтағы әлем чемпионы. Ол 1994 жылға дейін осы атақты сақтап, соңғы жеңісінен кейін жартылай зейнеткерлікке шықты. Мил Маскарастың алғашқы американдық төлемақымен көрсетілетін іс-шарасы 1997 жылы WWF Royal Rumble матчында болды. Ол өзінен бұрын жеңілген Пиерротқа қарсы рингтен секіріп шықты. Мұндай әрекет луча либреде жиі кездеседі, бірақ Royal Rumble ережелері бойынша бұл жоюға әкеледі. 2002 жылғы 5 желтоқсанда Мил Маскарас Техас штатының Форт-Уорт қаласында Legacy Wrestling Enterprises-тің тұсаукесерлік шоуында Мэнни Фернандесті жеңді. 25 шілдеде ол өзінің күрес сахнасындағы 50 жылдығын атады, осы мерекеде ол ағасы Сикоделико және інісі Эль Хихо Де Дос Караспен бірге өзінің ең үлкен қарсыластарының бірі Канекке, сондай-ақ Негро Наварро мен Рей Буканероға қарсы алты адамнан тұратын жекпе-жекке қатысты.

Актерлік мансап

Миль Маскарас сонымен қатар 24 жасында 1966 жылы өзінің дебютімен басталған 20 күресші фильмдер сериясында ойнады. 1966 жылы мексикалық кино продюсері Луис Энрике Вергара мексика киносының өрбуі болған күрес/қорқыныш фильмдерінде ойнауға жаңа "маскарадоны" іздеді. Миль Маскарас – Lucha Libre-да кино жұлдызы болу үшін арнайы жасалған алғашқы тұлға, себебі оның барлық бейнесі мен жарқын келбеті бастапқыда кино үшін ойластырылған. (Оның нағыз өмірдегі күрес мансабы фильмдердегі даңқынан туған қызығушылықтан өркендеді.) Вергараның екі кино жұлдызы кенеттен қолжетімсіз болды. Эль Санто келісімшарт таласынан бас тартып кетті, ал Көк Демон күтпеген жерден жарақат алды, сондықтан ұзақ демалысқа шығуға мәжбүр болды. Өзінің табысты кинолық жобаларын тоқтатуды қаламаған Вергара Lucha Libre-ның жаңа келгені Миль Маскарасты келесі екі фильмінің жұлдызы ретінде көрсетуге шешім қабылдады. Миль кинодағы мансабын осы күнге дейін жалғастырып келеді, барлығы 20 мексикалық қорқыныш/күрес/әрекет фильмдерінде ойнады. Алғашқы фильм қарапайым "Мил Маскарас" (1966) деп аталды, ол қара-ақ түсті түсіріліп, Мильді супер қаһарман ретінде көрсетті. Фильм Миль Маскарасқа комикс стиліндегі шығу тегін сыйлады, ол 60-жылдардың ортасында ғылыми-фантастикалық кітап дүкендерінде жақсы сатылған сол кездегі танымал Док Савиджнің пульпалық романдарынан алынған сияқты көрінеді. Сценарий бойынша, Миль екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропаның соғысқа ұшыраған аймағында қайтыс болған анасының құшағында табылған сәби болып табылады және жетімдер үйіне жіберілді. Бір топ ғалымдар (ешқандай елмен байланысы жоқ) баланы асырайды, оны құпия түрде тәжірибелік нысан ретінде пайдаланады, баланың өсуімен бірге оны қарқынды физикалық және ақыл-ой жаттығуларына ұшыратады. Ол ересек болған кезде, Миль Маскарас суперменге ұқсайды (дегенмен нақты супер күштері жоқ); оның ақылы мен денесі кемелдікке дейін жетілді. Ғалымдар оны әлемге жіберіп, барлық жердегі әлсіздерге көмектеседі, қылмыскерлермен күреседі, әділетсіздікті түзетуге тырысады және жалпы алғанда әлемді жақсырақ етуге көмектеседі. Алғашқы екі фильмнің сюжеті өте әлсіз болды. "Мил Маскарас" (1966) және оның жалғасы "Лос Каналлас" (1966) фильмінде Миль Мексикадағы шалғай ауылдарда жергілікті тұрғындарды қорқытып жүрген қарапайым қарақшылар тобымен және бұрыс күрес промоутерімен күреседі. Мильдің екінші фильмі "Лос Каналлас" және одан кейінгі барлық фильмдері түсті түсірілді. Федерико Куриэль 1968 жылы Миль Маскарастың келесі екі фильмін түсірді, екеуінде де американдық қорқыныш жұлдызы Джон Каррадин жаман жігіт рөлінде ойнады. Осы уақытқа қарай Мильдің тапсырмалары маңыздырақ бола бастады. "Өлімнің жұмбағында" Миль Каррадинмен кездеседі, ол жер асты нацистік ұйымының басшысын (өзін цирк клоуны ретінде жасырады!) ойнайды, ал "Лас-Вампираста" Миль өте маньяк Каррадин басқаратын құпия әйел вампирлер сектасына қарсы шығады. 1970 жылы Куриэль Миль Маскарасты екі командалық фильмінде режиссерлік етті. "Гуанахуато мумиялары" фильмі Мильді Көк Демон және Эль Сантомен біріктірді, бұл мексикалық күресшілердің ең табысты фильміне айналды, үш маскарадты күресшіні қайта тірілген мумиялар тобына қарсы қойды. "Әділет чемпиондары" (1970) фильмінде Миль Маскарас өзінің күресші әріптестері Көк Демон, Тиниблас, Эль Медико Асесино және Ла Сомбра Венгадорамен (барлығы да монстрлармен, ақылсыз ғалымдармен, қылмыскерлермен, зұлым гномдармен немесе олардың жолында кездесетін кез келген нәрсемен күресу үшін супер команда ретінде бірікті) ойнады. Продюсерлер 70-жылдары көптеген "лучхадор" фильмдерінде маскалы ергежейлі күресшілерді пайдаланды. Келесі бірнеше жылда тағы бірнеше командалық фильмдер түсірілді, олардың көпшілігі "командалық фильмдердің патшасы" атанған Миль Маскараспен бірге ойнады. "Әділет чемпиондарының оралуы" (1972) алғашқы "Чемпиондар" фильміне өте ұқсас болды, тек Эль Фантасма Бланко Эль Медико Асесиноның орнына, Эль Райо де Халиско Тинибластың орнына, ал Эль Ависпон Эскарлата Ла Сомбра Венгадораның орнына отырды. (Мил үшінші және соңғы "Чемпиондар" фильмінде пайда болмады, өйткені ол түсірілген шетелге сапар шегуді талап еткен болар еді.) Алайда, 1973 жылы ол тағы екі фильмде Тиниблас пен Эль Фантасма Бланкомен бірікті, Колонияның макабр аңыздары және Сан-Анхель мумиялары (екіуі де "Әділет чемпиондары" фильмдеріне ұқсайды, Көк Демонның актерлік құрамнан көзге түсетін болмауына қарамастан). Гуанахуато мумиясының ұрлығы (1972) Мильді Көк періште және Эль-Райо-де-Халискомен біріктірді. Содан кейін Миль Маскарас супер жұлдыз Серхио Оливамен бірге "Қара күш" (1973) фильмінде ойнады. Ол сол кездегі танымал Суперзанмен бірге "Койоакан вампирлері" (1973) фильмінде күш біріктірді және кейіннен 1977 жылғы "Бермудадағы құпия" фильмінде Эль Санто және Көк Демонмен қайта бірікті, мексикалық кино әуеленушілерінің көпшілігі осы фильмін сол кезде сөніп бара жатқан мексикалық күрес/қорқыныш жанрының соңғы шығармасы деп санайды. Ол өзінің жеке фильмінде де ойнады, "Сақинадағы раушан" (1972), және жылдар өткен соң, ол тіпті Эль Сантоның ұлы Эль Ихо дель Сантомен "Заңсыз шекара" (1983) фильмінде бірікті, бұл Миль Маскарасты әкесі мен ұлының екеуімен де бірге ойнаған жалғыз мексикалық супер қаһарман етті. 80-жылдардың соңында Миль екі күрес фильмінде ойнады, "Күрестің шындығы" және "Өлім кілті". 2024 жылы сальвадорлық бодибилдер Эдгар Алексис Пинеда "3 Grandes Personajes" сальвадорлық фильмінде Миль Маскарас рөлін ойнады, ол АҚШ-та "Samurai Jack and Mil Máscaras vs. Yumi" деп белгілі. Мильдің кино мансабы 1990 жылдан кейін 17 жыл бойы тоқтап тұрды, бірақ ол соңғы кезде қайтадан фильмдерде ойнай бастады. 2007 жылы Миль Маскарас "Мил Маскарас vs. Ацтек мумиясы" (сонымен қатар "Мил Маскарас: Қайта тірілу") фильмінде ойнады, бұл жанрдың "үштікке" жататын жұлдыздарының (Маскарас, Көк Демон, Санто) біріншісінен ағылшын тілінде түсірілген Lucha Libre фильмі болды. Фильм әлемдегі фестивальдарда көрсетілді, мақтаулар мен номинацияларға ие болды, сонымен қатар жағымды сынға ие болды. Фильм дебюттен кейін бірнеше жыл бойы үнемі танымал болды және жарияланды, тіпті 2012 жылға дейін екі журналдың мұқабасында жарияланды. Ол 2008 жылы "Академияның құлдырауы" және 2015 жылы "Ацтек кек алуы" фильмдерінде де ойнады.

Беделі

Мил Маскарас Мик Фоули және Крис Джерихо сияқты күрескерлерден қозғалыстарды көрсетуге және қарсыластарын жеңіліске ұшыратуға құлықсыздығы үшін сынға ілікті. 2007 жылғы тікелей сұхбатында Супержұлдыз Билли Грэм олардың өткізген матчтары барысында Мил Маскарас дұрыс әрекет етпегенін айтты. Мил Маскарас бұл айыптамаларды спорттағы мәдени ерекшеліктермен байланыстырып түсіндірді: мәтін=Бір мәселе – АҚШ-та кейбір күрескерлер өз біліміне қарағанда беделіне көбірек мән береді. Мен оны түсінемін, өйткені мен бұл бизнесті білемін. Мен оларды сынамаймын, бірақ олар үшін күрес маған одан да маңызды екенін түсінуі керек. Егер күрескер қозғалысты орындамаса, мен оның орындалғандай көрінуіне тырыспаймын. Ал егер мен қозғалысты қателесе, ешкімнен өзімді жақсы көрсетуін сұрамаймын. |автор=Мил Маскарас|дерегі=Filmfax, 51–52 беттер, 1-шы нөмір, 2012 жыл.

Мұра

1975 жылы Мил Маскарас Pro Wrestling Illustrated американдық журналын шығаратын компания тарапынан «Жылдың ең танымал күрескері» деп танылды. Сатору Саяма, түпнұсқа Тайгер Маска, Мил Маскарастың жапон кәсіби күресіне тигізген әсерін былай деп сипаттады: «Егер Мил Маскарас болмағанда, бүгінде Юшин Лигер, Último Dragón немесе Ұлы Сасуке болмас еді». Мил Маскарастың АҚШ-тағы жетістіктері Рей Мистерио-младший сияқты басқа да лучадорларға жол ашты, ол АҚШ күресіндегі ең танымал күрескерлердің біріне айналды. 70 жасқа жеткеніне қарамастан, Мил Маскарас кейде-кейде өнер көрсетуді жалғастырып келеді. 2001 жылы ол Оңтүстік Калифорния кәсіби күрес даңқ залына енгізілді. 2006 жылы Мил Маскарас Көлгүлдер аллеясы клубының құрметті мүшесі атанды, бұл клуб зейнеткер және белсенді күрескерлердің бауырластық ұйымы болып табылады. Мил Маскарастың аңызға айналған қарсыластарының бірі – The Destroyer оған марапат табыс етті. The Destroyer Мил Маскарастың күрес стилі туралы былай деді: «Ол мен күрескен ең жақсы қарсылас болды. Ол саған ештеңе сыйлаған жоқ, бұл рас, бірақ мен де оған ештеңе бермедім. Нағыз айқас немесе жартылай айқас десек, бұл сондай матч болды». 2011 жылдың 7 қазанында Мил Маскарас Жапониядағы дебютіне 40 жыл толуын атап өту үшін елге оралды. Ол Дос Карас және Оригинал Тайгер Маскамен бірігіп, CIMA, Último Guerrero және Tiger Mask IV командаларын алты адамдық командалық жекпе-жекте жеңді. 2012 жылдың сәуірінде Мил Маскарастың немере інісі Альберто Дель Рио оны WWE даңқ залына енгізді.