Кіріспе

1979 жылғы Франк Заппаның студиялық альбомы

Джоның гаражы – американдық музыкант Франк Заппаның 1979 жылдың қыркүйек және қараша айларында жарық көрген үш бөлімді рок-операсы. Алғашқыда Zappa Records лейблында екі жеке альбом ретінде шығарылған бұл жоба, кейіннен ремастерингтен өтіп, 1987 жылы «Джоның гаражы, I, II және III актілер» деген атпен үш дискілік жинақ ретінде қайта жарық көрді. Оқиға «Орталық қадағалаушы» деп таныстырылатын кейіпкердің баяндауымен айтылады, ол Лос-Анджелестің Канога Парк ауданынан шыққан, кәдімгі жасөспірім жігіт Джо туралы әңгімелейді. Джо гараждық рок-тобын құрады, әйелдермен қанағаттанарлық емес қарым-қатынаста болады, барлық ақшасын мемлекеттік қолдауға ие, бірақ адал емес дінге сыйлайды, түрлі құрылғылармен жыныстық тәжірибелер жасайды және түрмеге түседі. Түрмеден босатылғаннан кейін ол музыканың өзі қылмыс саналатын антиутопиялық қоғамға тап болады, соның салдарынан ақыл-есінен айырылады. Альбом музыкалық стильдердің кең спектрін қамтиды, ал оның мәтіндері америкалық қоғам мен саясатқа сатирикалық немесе әзіл-қалжыңды пікірлер білдіреді. Бұл шығарма жеке тұлғаның қадір-қасиеті, ерік бостандығы, цензура, музыка индустриясы және адамның жыныстық өмірі тақырыптарын қамтиды, сонымен қатар үкімет пен дінді сынап, католицизм мен сайентологияны пародизациялайды. «Джоның гаражы» ксенохронияны қолдануымен ерекшеленеді – бұл музыкалық материалды (осы жағдайда, Заппаның ескі тікелей эфирде орындаған гитаралық сололарын) алып, оларды басқа, байланысы жоқ материалдарға қосу арқылы жасалатын жазу техникасы. Альбомдағы барлық сололар, «Crew Slut» және «Watermelon in Easter Hay» әндерінен басқа, ксенохронды болып табылады. Заппа бұл әнді альбомдағы ең жақсы ән деп атаған, ал оның ұлы Дуизилдің айтуынша, бұл әкесінің орындаған ең керемет гитаралық солосы. «Джоның гаражы» алғашқыда ара-жібін пікірлерге ие болды, сыншылар оның инновациялық және түпнұсқалық музыкасын жоғары бағаласа, мәтіндерінің скатологиялық, жыныстық және құлшынға толы екенін сынға алды. Алғашқы жарық көргенінен бері бұл альбом Заппаның ең үздік туындыларының бірі ретінде қайта бағаланды.

Өмірбаян

Warner Bros. Records компаниясымен келісімшарттық міндеттемелерінен босатылғаннан кейін, Фрэнк Заппа Zappa Records лейблін құрды, сол кезде таратуды Phonogram Inc. жүзеге асырды. Ол 1979 жылы жазылған (8/1977 – 2/1978) сәтті екі дискілік альбомын – «Sheik Yerbouti» шығарды және жаңа альбомға арналған әндер сериясын жазуға кірісті. «Joe’s Garage» альбомын дамыту барысында Заппаның тобы ұзақ джем-сессияларын жазды, оларды Заппа кейіннен альбомға енгізді. Альбом сонымен қатар ксенохронияны дамытуды жалғастырды – бұл техниканы Заппа 1975 жылғы «One Size Fits All» альбомында да қолданған болатын. Онда ескі тікелей жазбалардың элементтері студиялық жазбаларға овердабпен қосылып жаңа композициялар жасалды немесе бұрын жазылған соло таңдалып, барабаншы Винни Колайутаға бұрын жазылғанмен үйлесімде жаңа барабандық орындауды импровизациялауға мүмкіндік берілді. «Joe’s Garage» – Заппаның коммерциялық студияда жазған соңғы альбомы. Атау трегі автобиографиялық сипатқа ие, себебі Ларри кейіпкері (Заппаның өзі орындаған) топтың «маған жақсы естілгендіктен» бір әнді қайта-қайта ойнайтынын айтады. Осы көзқарас «Crew Slut» әнінің лирикалық мазмұнына әсер етті, онда Джоның қатыны Мэри топтық өмір салтына түсіп, келесі тректе – «Fembot in a Wet T Shirt» ылғалды жейде байқауына қатысады. Заппаның гастрольдік менеджері Фил Кауфман осы ән Кауфман осы сұрақты қойғаннан кейін жазылған деді; альбом сюжетінің аясында Джо Люсильден жұқтырған жыныстық инфекциядан кейін оны «Jack in the Box» жұмысындағы қыз» деп сипаттайды. Ол «жаман, тоталитарлық режиммен» ынтымақтасатын арам дінді бейнелейді. «Stick It Out» әнінде Заппаның «What Kind Of Girl», «Bwana Dik», «Sofa No. 2» және «Dancin’ Fool» әндеріне лирикалық сілтемелер бар. «Dong Work For Yuda» әні Заппаның күзетшісі Джон Смотерске арналған құрмет ретінде жазылған, және онда Терри Боззио Смотерстің диалектісі мен сөйлеуін имитациялайды. «Keep It Greasy» анальдық секске арналған лирикалық құрмет. «A Token Of My Extreme» әні саксофонист Наполеон Мерфи Брок пен Джордж Дьюк клавишада импровизацияланған әңгімелер кезінде орындалған инструментальді ән ретінде пайда болды. Ол 1974 жылы Заппаның концерттерін ашып отырды; осы нұсқасы «Tush Tush Tush (A Token of My Extreme)» деген атпен «You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 2» альбомында жарық көрді. «Joe’s Garage» аранжировкасы түбегейлі өзгеше және регги стилінде орындалады. «Sy Borg» фанк, регги және R&B элементтерін қамтиды. Заппа қайтыс болғаннан кейін «Watermelon in Easter Hay» оның ең танымал әндерінің бірі ретінде танылды, ал оның ұлы Двизиль Заппа кейіннен оны «Заппаның орындаған ең жақсы солосы» деп атады. Әннен кейін «A Little Green Rosetta» әні келеді, ол бастапқыда Заппаның тоқтап қалған «Läther» альбомында пайда болуы тиіс еді, бірақ «Joe’s Garage» үшін басқа лирикамен қайта жазылды.