Томми Фрэнкс: Американ армиясының генералы

Кіріспе

Америка Құрама Штаттары армиясының генералы Томми Рэй Фрэнкс (17 маусым 1945 жылы туған) – АҚШ армиясының зейнеткер генерал. Оның соңғы лауазымы АҚШ Орталық командасының қолбасшысы болды, ол 25 елді қамтитын, оның ішінде Таяу Шығыстағы АҚШ әскери операцияларын басқарды. Франкс 2000 жылғы 6 шілдеде генерал Энтони Зинниден осы қызметті қабылдап, 2003 жылғы 7 шілдеде зейнетке шыққанға дейін қызмет етті. 2001 жылы 11 қыркүйекте Дүниежүзілік сауда орталығы мен Пентагонға жасалған шабуылға жауап ретінде Ауғанстандағы Талибанға шабуылды жетектеген АҚШ генералы – Франкс. Ол сондай-ақ 2003 жылғы Иракқа басып кіруді және Саддам Хусейнді құлатуды ұйымдастырды.

Ерте өмір және білім

Франкс Томми Рэй Бентли ретінде Оклахома штатының Уиннууд қаласында дүниеге келді және Рэй мен Лорен "Пит" Паркер Франкстерге асырап алынды. Франкс Мидленд орта мектебінде оқыды және Техастың Мидленд қаласындағы Роберт Э. Ли орта мектебін Бірінші ханым Лора Буштан бір жыл бұрын бітірді. Ол Остиндегі Техас университетінде оқыды, онда Delta Upsilon International Fraternity бауырласы болды. Төмен бағалары мен мотивацияның жетіспеуіне байланысты екі жылдан кейін колледжден шығып қалды. Франкс өзін "серпіліске" жіберу үшін АҚШ армиясына қосылуға шешім қабылдады. Кейіннен, әскери қызмет арқылы Франкс Арлингтондағы Техас университетіне түсіп, 1971 жылы бизнес-әкімшілік бакалавры дәрежесін алды. Ол сонымен қатар Пенсильвания штатының Шиппенсбург университетінен мемлекеттік басқару магистрі дәрежесін алды және Қарулы Күштер штабының колледжін және Армия соғыс колледжін бітірді. Форт-Силлдегі батареяның атқарушы офицерінің көмекшісі қызметін атқарғаннан кейін, ол Вьетнамдағы 9-шы жаяу әскер дивизиясына тағайындалды, онда алдыңғы бақылаушы, әуе бақылаушысы және 2-ші батальонның 4-ші далалық артиллериясының S3 көмекшісі болды. Бұл сапарда ол сонымен қатар 60-шы жаяу әскердің 5-ші батальонында өртке басшылық етуші офицер және өртке қолдау офицері болып қызмет етті. 1968 жылы Франкс Форт-Силлге оралды, онда Артиллерия оқу орталығындағы зеңбірек батареясына қолбасшылық етті. 1969 жылы ол Армияның "Boot Strap Degree Completion Program" бағдарламасына қатысуға таңдалды, содан кейін Арлингтондағы Техас университетінде оқып, 1971 жылы бакалавр дәрежесін аяқтады. Артиллерия офицерлерінің жоғары курсын бітіргеннен кейін, ол 1973 жылы Батыс Германиядағы 2-ші бронетанкті дивизияға тағайындалды, онда 1-ші эскадрилья гаубица батареясына қолбасшылық етті және эскадрильяның S3 қызметін атқарды. Бұл сапарда ол сонымен қатар 84-ші бронетанкті инженерлік ротасына қолбасшылық етті және полктің S3 көмекшісі болып қызмет етті. Қарулы Күштер штаб колледжін бітіргеннен кейін, 1976 жылы Франкс Пентагонға жіберілді, онда тергеу бөлімінің Армия бас инспекторы болып қызмет етті. 1977 жылы ол Армия штабының бастығы кеңсесіне тағайындалды, онда Конгресс іс-шаралары тобында, кейіннен атқарушы көмекші болып қызмет етті. 1981 жылы Франкс Батыс Германияға оралды, онда үш жыл бойы 78-ші далалық артиллерияның 1-ші бронетанкті дивизиясының 2-ші батальонына қолбасшылық етті. 1984 жылы ол Пенсильвания штатының Карлайл қаласындағы Армия соғыс колледжіне оқуға АҚШ-қа оралды, сондай-ақ Шиппенсбург университетіндегі магистратураны аяқтады. Одан кейін ол Форт-Худ, Техас штатына III корпустың көмекші G3 ретінде тағайындалды, ол 1987 жылға дейін 1-ші кавалерия дивизиясының артиллериясына қолбасшылық еткенге дейін осы лауазымды атқарды. Бұл сапарда ол сонымен қатар 1-ші кавалерия дивизиясының штаб бастығы болып қызмет етті. Франкстің алғашқы генерал офицерлік тағайындамасы - 1-ші кавалерия дивизиясының дивизия командирінің орынбасары (маневр), "Desert Shield" және "Desert Storm" операциялары кезінде. 1991-1992 жылдары ол Форт-Силлдегі Далалық артиллерия мектебінің орынбасары командирі болып тағайындалды. 1992 жылы ол Вирджиния штатының Монро фортына Армия штабының бастығы кеңсесінің Луизиана маневрлері жұмыс тобының бірінші директоры болып тағайындалды, ол 1994 жылға дейін Оңтүстік Кореяға біріккен күштердің командасы мен Корейдегі АҚШ күштерінің CJG3 ретінде қайта тағайындалғанға дейін осы лауазымды атқарды. 1995 жылдан 1997 жылға дейін Франкс Кореядағы 2-ші жаяу әскер дивизиясына қолбасшылық етті. 1997 жылы мамыр айында Атлантадағы Үшінші АҚШ армиясының / Армия күштері орталық командасының командасын алды, ол 2000 жылдың маусымына дейін басқарған, ол генералға көтеріліп, АҚШ Орталық командасының бас қолбасшысы болып тағайындалды. Франкс 2001 жылы Ауғанстанға басып кірген және 11 қыркүйектегі шабуылдарға жауап ретінде Талибан үкіметін құлатуды басқарған АҚШ генералы болды. Ол 2003 жылы Иракқа басып кіруді және Саддам Хусейнді құлатуды басқарды. Франкстың Ауғанстандағы АҚШ күштерінің қолбасшысы қызметін сынға алғандар оның 800 АҚШ армиясының рейнджерлерін Тора-Бора шайқасына жібермегенін Осама бен Ладеннің Пәкістанға қашуына мүмкіндік берген негізгі фактор деп атайды. Питер Берген, белгілі журналист және Усама бен Ладен мен Аль-Каиданың сарапшысы, Франкстің шешімін "АҚШ тарихындағы ең үлкен әскери қателіктердің бірі" деп сипаттады, бұл Аль-Каиданың қалпына келуіне және бүлік шығаруға мүмкіндік берді. Франкс өзінің шешімін басқа көрнекті АҚШ әскери басшыларының қолдауымен қорғады, бірақ Берген және басқа сыншылар, соның ішінде Тора-Борадағы Дельта күшінің командирі Далтон Фьюри, бен Ладеннің шайқаста болғанына дәлелдер өте күшті болғанын мәлімдеді; Фьюри оның тобының бен Ладеннің күдікті орнынан 2000 метрге дейін жеткенін, бірақ Аль-Каида жауынгерлерінің санына байланысты белгісіздік пен одақтас Ауған әскерлерінен қолдаудың болмауына байланысты кері шегінгенін айтты. Франкстің зейнетке шығуы 2003 жылдың 22 мамырында жарияланды. Қорғаныс министрі Дональд Рамсфельд оған АҚШ армиясының штаб бастығы лауазымын ұсынған деген хабар бар, бірақ ол бас тартты. 2003 жылдың 7 шілдесінде Франкстің зейнетке шығуы күшіне енді. Франкстің наградаларына Қорғаныс еңбегі үшін ерекше медаль; Армия еңбегі үшін ерекше медаль (екі награда); Еңбегі үшін медаль (төрт награда); Батылдық белгісі бар қола медаль және төрт жапырақ кластері; екі жапырақ кластері бар Пурпур жүрек; Батылдық белгісі бар Әуе медалі; Батылдық белгісі бар Армия мақтау медалі; және көптеген АҚШ және шетелдік қызмет наградалары кіреді. Ол Армия штабының идентификациялық белгісін және Ұшқыш экипажының белгісін тағады. Ол Британ империясының құрметті рыцары. 2004 жылы президент Джордж У. Буш оған Президенттік бостандық медалін табыс етті.

Franks was born Tommy Ray Bentley in Wynnewood, Oklahoma, and was adopted by Ray and Lorene "Pete" Parker Franks. Franks attended Midland High School and graduated from Robert E. Lee High School in Midland, Texas one year ahead of First Lady Laura Bush. He attended the University of Texas at Austin, where he was a brother of Delta Upsilon International Fraternity. He dropped out of college after two years due to subpar grades and lack of motivation. Franks decided to give himself a "jolt" and joined the United States Army. Later, through the military, Franks was able to enroll at the University of Texas at Arlington, where he graduated with a Bachelor of Business Administration degree in 1971. He also holds a Master of Science in Public Administration from the Shippensburg University of Pennsylvania and is a graduate of the Armed Forces Staff College and the Army War College. After an initial tour as a battery Assistant Executive Officer at Fort Sill, he was assigned to the 9th Infantry Division in Vietnam, where he served as forward observer, aerial observer, and Assistant S 3 with 2nd Battalion, 4th Field Artillery. He also served as Fire Direction Officer and Fire Support Officer with 5th Battalion (mechanized), 60th Infantry during this tour. In 1968, Franks returned to Fort Sill, where he commanded a cannon battery in the Artillery Training Center. In 1969, he was selected to participate in the Army's "Boot Strap Degree Completion Program", and subsequently attended the University of Texas at Arlington, where he finished his bachelor's degree in 1971. Following attendance at the Artillery Officer Advanced Course, he was assigned to the 2nd Armored Cavalry Regiment in West Germany in 1973, where he commanded the 1st Squadron Howitzer Battery and served as Squadron S 3. He also commanded the 84th Armored Engineer Company, and served as Regimental Assistant S 3 during this tour. Franks, after graduating from the Armed Forces Staff College, was posted to The Pentagon in 1976, where he served as an Army Inspector General in the Investigations Division. In 1977 he was assigned to the Office of the Chief of Staff, Army where he served on the Congressional Activities Team, and subsequently as an Executive Assistant. In 1981, Franks returned to West Germany where he commanded the 2nd Battalion, 78th Field Artillery (1st Armored Division) for three years. He returned to the United States in 1984 to attend the Army War College at Carlisle, Pennsylvania, where he also completed graduate studies at the Shippensburg University of Pennsylvania. He was next assigned to Fort Hood, Texas, as III Corps Deputy Assistant G3, a position he held until 1987 when he assumed command of 1st Cavalry Division Artillery. He also served as Chief of Staff, 1st Cavalry Division during this tour. Franks' initial general officer assignment was Assistant Division Commander (Maneuver), 1st Cavalry Division during Operation Desert Shield and Operation Desert Storm. During 1991–1992, he was assigned as Assistant Commandant of the Field Artillery School at Fort Sill. In 1992, he was assigned to Fort Monroe, Virginia as the first Director, Louisiana Maneuvers Task Force, Office of Chief of Staff of the Army, a position held until 1994 when he was reassigned to South Korea as the CJG3 of Combined Forces Command and United States Forces Korea. From 1995 to 1997, Franks commanded the 2nd Infantry Division, Korea. He assumed command of Third United States Army/Army Forces Central Command in Atlanta, Georgia in May 1997, a post he held until June 2000 when he was selected for promotion to general and assignment as Commander in Chief, United States Central Command. Franks was the United States general leading the 2001 invasion of Afghanistan and the overthrow of the Taliban in government in response to the September 11 attacks. He also led the 2003 invasion of Iraq and the overthrow of Saddam Hussein. Critics of Franks' tenure as commander of United States forces in Afghanistan cite his failure to deploy 800 United States Army Rangers to the Battle of Tora Bora as a key factor in allowing Osama bin Laden to escape into Pakistan. Peter Bergen, a prominent journalist and expert on Osama bin Laden and al Qaeda, described Franks' decision as "one of the greatest military blunders in recent US history," which allowed al Qaeda to recover and begin to mount an insurgency. Franks defended his decision with the support of other prominent US military leaders, citing a lack of conclusive evidence that bin Laden was at Tora Bora, but Bergen and other critics, including the Delta Force commander at Tora Bora, Dalton Fury, claimed that the evidence that bin Laden was present at the battle was very robust; Fury claimed that his team came within 2,000 meters of bin Laden's suspected position, but withdrew because of uncertainty over the number of al Qaeda fighters guarding bin Laden and a lack of support from allied Afghan troops. Franks' retirement was announced on 22 May 2003. Secretary Donald Rumsfeld reportedly offered him the position of Chief of Staff of the United States Army, but he declined. On 7 July 2003 Franks' retirement took effect. Franks' awards include the Defense Distinguished Service Medal; Army Distinguished Service Medal (two awards); Legion of Merit (four awards); Bronze Star Medal with Valor device and four oak leaf clusters; Purple Heart (two oak leaf clusters); Air Medal with Valor Device; Army Commendation Medal with Valor Device; and a number of U. S. and foreign service awards. He wears the Army Staff Identification Badge and the Aircraft Crewmember's Badge. He is an Honorary Knight Commander of the Order of the British Empire. In 2004, President George W. Bush awarded him the Presidential Medal of Freedom

Ирак соғысы

Авторлар Франкс АҚШ қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдтің соғыс жоспарларында АҚШ әскерлерінің санын азайту және 1-ші атқыштар дивизиясының орналасуын тоқтату туралы қайталанған қысымынан шаршағанын айтады. Бұл дивизия 2003 жылдың сәуірінде орналасуы жоспарланған еді. Жалпы алғанда, олар Франкс басқаруының түсінікті түрде алдындағы тікелей міндетке – Саддам Хусейнді жеңіп, Бағдадты басып алуға – бағытталғанын, ал азаматтардың көпшілігі ресурстарды осы мақсаттан аудармай, соғыстан кейінгі ұзақ мерзімді қажеттіліктерге жұмсауға құлықсыз болғанын мәлімдейді. Авторлар сонымен қатар, оның соғыс кезінде 4-ші жаяу әскер дивизиясының (механикаландырылған) жабдықтарын тасымалдаған теңіз кемелерін теңізде ұстап тұру шешімін де сұраққа толы қарастырады. Франкс кемелерді теңізде ұстап тұру арқылы ирактықтарды АҚШ солтүстіктен, Түркия арқылы шабуылдайды деп ойлануға итермеледі деседі, бірақ Колин Пауэлл және басқалар оның бұл пікіріне күмән келтірді. Франкс соғыстың негізгі жауынгерлік кезеңі аяқталған соң зейнеткерлікке шығуды қалаған, өйткені ол екі ірі соғысты жоспарлау және оларды жүзеге асыру, сондай-ақ 2001 жылдың қыркүйегінен бері терроризмге қарсы жалпы соғысты басқарудан шаршаған еді. Осы себепті Гордон мен Трейнор Бағдад түскеннен кейінгі маңызды айларда ол шешім қабылдауда баяу болды деп санайды. Олар АҚШ Орталық қолбасшылығында басшылықтың үзіліске ұшырағанын, өйткені оның екі орынбасары Майкл Делонг пен Джон Абизайд 2003 жылдың жазында Абизайд Франкс орнына келгенге дейін келіспей жүргенін айтады. Делонг ашумен зейнеткерлікке шығып, бас штабтағы басшылықтың кемшіліктері туралы жеке кітабын жазды. Олар сонымен қатар, V корпусы мен генерал Рикардо Санчес Ирактағы АҚШ күштеріне командалық етуді алғанда, оларға бұл міндетке толыққанды дайындықтан өткізілмегенін және жеткілікті ресурстар берілмегенін де атап өтеді. "Фиаско: Ирактағы американдық әскери оқиғасы" атты еңбегінде қорғаныс саласының тәжірибелі журналисі және Пентагон тілшісі Томас Рикс Франкс басшылығымен қызмет еткен офицерлердің сын-пікірлерін келтіреді. Олар Франкс тактикалық тұрғыдан дұрыс болғанымен, оған стратегиялық ойлау қабілеті мен міндетті атқаруға қажетті жалпы зиялылық жетіспегенін айтады. Оның жақын достарының кейбіреулері ол сырттай көрінетіннен гөрі ойлы болғанын, Рамсфелд пен оның командасы Ирак соғысын әскери терминдермен талқылай алмайтынын білгенін және әскери жоспарлауды азаматтық бақылауға қарсылық білдіруге міндетті болғанын мәлімдейді. Ол талапкер және мақсатқа бағытталған болғанымен, басқа пікірлерге құлақ аспағаны және соғыс аяқталғаннан кейін зейнеткерлікке дайындалғанда күнделікті мәселелерден қол үзіп алғаны үшін де сынға ұшырады.

Authors suggest that Franks was worn down by repeated pressure from U. S. Defense Secretary Donald Rumsfeld to reduce the number of U. S. troops in war plans and cancel the deployment of the 1st Cavalry Division, a scheduled follow on unit that was slated for deployment in April 2003. More generally, they argue Franks' command was somewhat understandably focused on the immediate task in front of it – defeating Saddam Hussein and taking Baghdad – and few were willing to divert resources away from that effort and toward the long term post war needs. The writers also question his decision during the war to keep sealift ships carrying the equipment for the 4th Infantry Division (Mechanized) at sea instead of bringing the equipment ashore in Kuwait sooner so the division could have entered Iraq earlier than it did to add to the force levels in post war Iraq. Franks argues that by keeping the ships at sea the Iraqis were deceived into believing a U. S. attack was yet to come from the north through Turkey, though Colin Powell and others have questioned his view. Franks wanted to retire after the major combat phase of the war, tired from planning and prosecuting two major wars and leading the overall war on terrorism since September 2001. As a result, Gordon and Trainor argue he was slow to act during the crucial months following the fall of Baghdad. They suggest there was a leadership void at U. S. Central Command because his two deputies, Michael Delong and John Abizaid, were at odds with each other until Abizaid succeeded Franks in the middle of the summer of 2003. Delong retired with a bitter taste in his mouth and wrote his own book regarding the leadership failures in the headquarters. They also note that there was a command transition in Iraq as V Corps and General Ricardo Sanchez took command of U. S. forces in Iraq without being fully resourced and trained for the mission in advance. In Fiasco: The American Military Adventure in Iraq, veteran defense and Pentagon reporter Thomas E. Ricks echoes criticism from officers who had served under Franks who put forth that, while tactically sound, he lacked the strategic mindset and overall intellect necessary for the task. Some close to him argued he was more thoughtful than he seemed, was aware that Secretary Rumsfeld and his staff were unable to discuss the Iraq War in military terms and had an obligation to put forth stronger objections to the civilian control of military planning. While demanding and goal oriented he was also criticized for being unwilling to countenance alternate viewpoints and for detaching himself from day to day affairs when the ground war ceased and he prepared for retirement.

Жаппай қырып-жою қарулары

2003 жылғы 21 қарашада Time журналында Франкс тағы бір террористик шабуыл болған жағдайда, американдық конституциялық бостандықтар халықтың талабымен әскери мемлекет пайдасына құрбан болуы мүмкін екенін айтты. 2001 жылғы 11 қыркүйек шабуылынан кейін АҚШ-қа төнген қауіп-қатер туралы сөйлеген Франкс, «егер террористер биологиялық, химиялық немесе ядролық қаруды алып, оны қолданса, ауыр салдарға алып келетін жағдай туындаса, ең жаман нәрсе осы болар еді» деді. Егер олай болса, Франкс: «Батыс әлемі, еркін әлем ең қадірлісінен айырылады, ол – біз демократия деп атаған ұлы тәжірибеде жүз жылдар бойы көрген бостандық және еркіндік» деді. Содан кейін Франкс «практикалық тұрғыдан» осындай шабуылдан кейін не болатынын айтты. «Бұл жаппай қырып-жою қаруының болуы және Батыс әлемінің бір жерінде, мүмкін Америка Құрама Штаттарында, жаппай террористік шабуылдың, көптеген құрбанды талап ететін оқиғаның орын алуы деген сөз. Бұл біздің халқымызды өз Конституциямызды күмәндеуге және басқа жаппай құрбанды талап ететін оқиғаның қайталануын болдырмау үшін елімізді әскерилендіруге мәжбүр етеді. Бұл, шын мәнінде, біздің Конституциямыздың негізін шайқап жібереді». «Бағдадқа қарай жылжыған әскерімізге қарсы жаппай қырып-жою қарулары қолданылмағанына мендей таңырған адам бұл елде болмаса керек», - деді Франкс 2 желтоқсан 2005 жылы.