Кіріспе

Американдық әскери көшбасшы және дипломат (туған 1951)

Джон Филип Абизаид (1 сәуір 1951 жылы туған) – зейнеткер АҚШ армиясының генералы және бұрынғы АҚШ Орталық қолбасшылығының (CENTCOM) қолбасшысы. 2019 жылдан 2021 жылға дейін Сауд Арабиясындағы АҚШ елшісі қызметін атқарды. 2007 жылы 34 жыл қызметтен кейін зейнетке шықты. 2007 жылдан бастап Абизаид Стэнфорд университетінің Гувер институтында ғалым ретінде жұмыс істейді. 2007 жылдың желтоқсанында Вест-Пойнттегі Терроризмге қарсы күрес орталығының ерекше төрағасы болып тағайындалды. Абизаид 2008 жылдың 24 қаңтарында RPM International компаниясы директорлар кеңесінің мүшесі болып сайланды, сондай-ақ Defense Ventures Group директорлар кеңесінде де отыр. 2008 жылы Дартмут колледжінде Монтгомери стипендиаты ретінде таңдалды. 2018 жылдың 13 қарашасында ол Сауд Арабиясындағы АҚШ елшісіне үміткер ретінде ұсынылды. 2019 жылдың 10 сәуірінде АҚШ Сенаты оны елші ретінде бекітті және 2019 жылдың 30 сәуірінде ант берді. Абизаид 2019 жылдың 16 маусымында Салман патшаға өзінің сенімхаттарын тапсырды. 2021 жылдың 20 қаңтарында қызметтен кетті. Қазір ол Albright Stonebridge Group компаниясында аға кеңесші болып жұмыс істейді.

Ерте өмір және білім

Абизаид Калифорния штатының Редвуд қаласында ливандық римдік-католик христиан отбасында дүниеге келді; оның ата-анасы 19 ғасырда Ливандан көшіп келген. Ол Калифорния штатының Колевилл қаласында өсті, 1969 жылы орта мектепті бітірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз күштерінде механик болып қызмет еткен әкесі, Абизаидтың анасы қатерлі ісікке шалдығып қайтыс болғаннан кейін оны тәрбиеледі.

Мансап

Абизаид 1973 жылғы маусымда Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы АҚШ Әскери академиясын бітіргеннен кейін жаяу әскердің екінші лейтенанты болып тағайындалды. Ол мансабын Солтүстік Каролина штатының Форт-Брэгг қаласында 82-ші Әуеде десантталатын дивизияның 504-ші парашютші жаяу әскер полкінде бастады. Гренадаға шабуыл кезінде ол 2-ші және 1-ші Рейнджерлік батальондардағы роталарға қолбасшылық етіп, Рейнджерлік мылтық ротасын басқарды. 1983 жылы ол Гренададағы қону жолағына MC-130 ұшағынан секіріп түсіп, рейнджерлерінің біріне бульдозерді танк сияқты Куба әскерлеріне қарай айдап, оның артынан жылжуға бұйрық берді – бұл оқиға 1986 жылғы Клинт Иствудтің «Heartbreak Ridge» фильмінде көрсетілген. Персия шығанағындағы соғыс кезінде Абизаид Италияның Виченца қаласында 325-ші Әуе десантты полкінің 3-ші батальонына қолбасшылық етті және солтүстік Иракқа курдтарға қауіпсіз баспана беру үшін батальонмен бірге орналасты. Оның бригадалық командасы 82-ші Әуеде десантталатын дивизияның 504-ші парашютші жаяу әскер полкі болды. Ол Босния және Герцеговинадағы 1-ші бронетанктік дивизияның дивизия командирінің орынбасары болып қызмет етті. Осы сапардан кейін ол Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясының 66-шы коменданты болды. Вест-Пойнтте ол балаларды ұрыстыру рәсімдерін тоқтатып, оқу бағдарламасын жаңартты. Кейін ол Германияның Вюрцбург қаласындағы 1-ші жаяу әскер дивизиясының, «Үлкен Қызыл» дивизиясының командасын Дэвид Л. Гранджден алды, бұл дивизия Косовоға алғашқы АҚШ құрлық әскерлерін жіберді. Ол Ирактағы бостандық операциясы кезінде АҚШ Орталық қолбасшылығының Біріккен күштер қолбасшылығының орынбасары (Алдыңғы шепте) қызметін атқарды. Оның қызметтік міндеттеріне Біріккен Ұлттар Ұйымымен Ливанды бақылау тобының операциялық офицері (G-3) және АҚШ Армиясының Штаб бастығы кеңсесіндегі қызмет кірді. Еуропалық штаб сапарларына Оңтүстік Еуропалық жұмыс тобы мен АҚШ Еуропа армиясының штаб-пәтеріндегі қызмет кірді. Абизаид сондай-ақ Біріккен штаб басшылары төрағасының атқарушы көмекшісі, Біріккен штабтың стратегиялық жоспарлары және саясаты директоры (J-5) және Біріккен штаб директоры болып қызмет етті. Ирак соғысынан кейін және Саддам Хусейннің құлағаннан кейін ол Орталық қолбасшылықтың командасын генерал Томми Фрэнкстен алды. 2006 жылдың 20 желтоқсанында Абизаид қызметінен кетіп, 2007 жылдың наурыз айында зейнеткерлікке шығатыны жарияланды. Ол ертерек зейнетке шығуды жоспарлаған еді, бірақ Дональд Рамсфелдтің өтінішімен қызметте қалды. 2007 жылдың 16 наурызында Абизаид бұрынғы қолбасшыларына қарағанда АҚШ Орталық қолбасшылығының қолбасшысы болып ұзақ қызмет еткеннен кейін, командалықты адмирал Уильям Фэллонға тапсырды. 2016 жылдың 8 қыркүйегінде Абизаидты Қорғаныс министрі Эш Картер Украина Қорғаныс министрі Степан Полторактың кеңесшісі етіп тағайындады. 2018 жылдың 13 қарашасында ол Сауд Арабиясындағы АҚШ елшісі болып тағайындалды. 2019 жылдың 10 сәуірінде АҚШ Сенаты оны елші ретінде бекітті және 2019 жылдың 30 сәуірінде ант берді.

2006-2007 жылдардағы Ирак туралы ескертулер

2006 жылдың 3 тамызында Сенаттың Қарулы Күштер комитетінде куәлік берген Абизаид Ирактағы жағдай туралы былай деді: "Мен сектанттық зорлық-зомбылық, әсіресе Бағдадта, ең нашар деңгейде деп санаймын, және тоқтатылмаса, Ирак азаматтық соғысқа ұшырауы мүмкін". Ол сондай-ақ: "Мен осы [азаматтық соғысқа қарай] сырғанаудың алдын алуға үміттенемін" деп куәландырды.

Боб Вудвард Абисаид пен Мурта туралы

"Жоққа шығару жағдайы: Буш соғыста, ІІІ бөлім" (Newsweek журналынан алынған үзіндіде) The Washington Post газетінен Боб Вудвард 2006 жылдың 16 наурызында Абизаидтың Сенаттың Қарулы Күштер комитеті алдында куәлік беру үшін Вашингтонға келгенін жазды. "Ол Ирактағы жағдайды сақтықпен, бірақ көңіл көтеріңкі сипаттады". Кейін "ол 73 жастағы тәжірибелі теңізші әскерінің ветераны, конгрессмен Джон Муртамен (Пенсильвания штатынан демократ) кездесті, ол өткен қарашада Ирактан әскерлерді мүмкіндігінше жылдам қайта орналастыру туралы ұсыныс енгізген еді". Абизаид ашық әңгімелескім келеді деді, және "Муртаның сөзінше, Абизаид сөзін нақтылау үшін қолын көтеріп, бас бармағы мен сұқ саусағын шамамен бір сантиметрге жақын ұстап: "Осы аралықтамыз" деді". 2006 жылдың 1 қазанында CBS тілшісі Майк Уоллес Вудвардты 60 минуттық телешоуда сұхбатқа тартып, көрсетті. Уоллес Мурта мен Абизаид арасындағы әңгімеге тоқталды. Уоллес Вудвардтан Муртаның Абизаидпен болған кездесу туралы айтқанын растауын сұрады; Вудвард келісімін білдіріп бас иіп, "иә" деді.

Иранның ядролық бағдарламасы

2007 жылдың 17 қыркүйегінде Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығында сөйлеген сөзінде Абизаид: "Біз халықаралық қауымдастыққа және ирандықтарға ядролық қару жасауды тоқтатуға бар күшімізбен қысым көрсетуіміз керек, сондай-ақ осы мәселені шешу үшін бізде бар кез келген мүмкіндікті жоққа шығармауымыз керек" деді. Ол сондай-ақ: "Иран ядролық қаруға ие болған жағдайда, оны тоқтатуға бізде күш бар деп санаймын" деді. "Ядролық Иранмен бірге өмір сүрудің жолдары бар", - деді Абизаид, - "Шындығында, біз ядролық Кеңес Одағымен, ядролық Қытаймен өмір сүрдік және қазір де (басқа) ядролық державалармен өмір сүрудеміз".