Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
843 жылғы Верден шарты Шарльменнің немерелері арасында Франк империясын бөлу туралы келісім.
843 treaty dividing the Frankish Empire between the grandsons of Charlemagne
Верден шарты, Шарльменнің ұлы және мұрагері Людовик I-нің тірі қалған ұлдары Лотар I, Людовик II және Карл II арасында Франк империясын үш патшалыққа бөлді. Шарт үш жылға жуық азамат соғысынан кейін жасалды және бір жылдан астам уақытқа созылған келіссөздердің нәтижесі болды. Бұл Шарльмен құрған империяның ыдырауына себеп болған бөлістердің алғашқысы және Батыс Еуропаның көптеген қазіргі елдерінің қалыптасуын болжады. Шарт Каролинг империясының төрт бөліс шартының біріншісі болды, одан кейін Прум (855), Мерсен (870) және Рибемон (880) шарты жасалды.
The Treaty of Verdun , agreed in , divided the Frankish Empire into three kingdoms between Lothair I, Louis II and Charles II, the surviving sons of the emperor Louis I, the son and successor of Charlemagne. The treaty was concluded following almost three years of civil war and was the culmination of negotiations lasting more than a year. It was the first in a series of partitions contributing to the dissolution of the empire created by Charlemagne and has been seen as foreshadowing the formation of many of the modern countries of western Europe. The treaty was the first of the four partition treaties of the Carolingian Empire, followed by the Treaties of Prüm (855), Meerssen (870), and Ribemont (880).
Өмірбаян
Карл Ұлы қайтыс болғаннан кейін Людовик Франк империясының билеушісі болды. Ол билік құрған кезеңде империяны ұлдарының әрқайсысына бөліп берді, осылайша олар әкесінің жоғары билігі астында өздерінің тәуелді мемлекеттерін басқаруға мүмкіндік алды. Лотар I император титулын алды, бірақ әкесінің бірнеше рет бөліп беруі және одан туған көтерілістер салдарынан оның күші әлсіреп кетті. 840 жылы Людовик қайтыс болғанда, оның үлкен ұлы Лотар I, император ретіндегі бастапқы билігін қайтаруға тырысып, әкесінің барлық патшалығына жоғары билік құқығын талап етті. Ол сондай-ақ, немере інісі Пепин II-нің Франк мемлекетінің батысындағы ірі провинция – Аквитанияға деген талабын қолдады. Лотардың інісі Людовик II және жартылай інісі Карл II Лотардың үстемдігін мойындаудан бас тартып, оған қарсы соғыс жариялады. Кездесу тамыздың 10-ынан аз бұрын болды, бұл туралы замандас хатында айтылған.
Following Charlemagne's death, Louis was made ruler of the Frankish Empire. During his reign, he divided the empire so that each of his sons could rule over their own kingdom under the greater rule of their father. Lothair I was given the title of emperor but because of several re divisions by his father and the resulting revolts, he became much less powerful. When Louis died in 840, his eldest son, Lothair I, claimed overlordship over the entirety of his father's kingdom in an attempt to reclaim the power he had at the beginning of his reign as emperor. He also supported his nephew, Pepin II's claim to Aquitaine, a large province in the west of the Frankish realm. Lothair's brother, Louis II, and his half brother Charles II refused to acknowledge Lothair's suzerainty and declared war against him. The meeting happened shortly before August 10, as confirmed by a contemporary letter.
Қаулылар
Үш ағайындының әрқайсысы бір патшалықта орнықты: Лотар – Италия патшалығында, неміс Людовигі – Бавария патшалығында, Карл II – Аквитания патшалығында. Лотар I Франкия Медиасын (Орталық франк патшалығын) алды. Келісім бойынша Лотар (817 жылы бірлескен император атанған) император атағын сақтап қалды, бірақ бұл атақ ағаларының жерлеріне тек номиналды билік беруге мүмкіндік берді. Кейіннен оның иелігінде Нидерланды, Рейннің батысындағы Рейн аймағы, Лотарингия, Эльзас, Бургундия, Прованс және Италия корольдігі (Италия түбегінің солтүстік жартысын қамтыған) болды. Оған сондай-ақ Аахен мен Рим есімді екі императорлық қала да берілді. Людовик II Франсия Ориенталисті (Шығыс франк патшалығын) алды. Оған Рейннің шығысындағы барлық жерлер (Рейннің солтүстігіндегі Нидерланды емес) және Италияның солтүстігі мен шығысындағы, барлығы Шығыс Франкия деп аталатын патшалықтар кепілдендірілді. Ақырында ол Германияның жоғары ортағасырлық патшалығына, Киелі Рим империясының ең ірі бөлігіне айналды. Карл Роннан батысқа қарай жатқан барлық жерлерді, Батыс Франкия деп аталған жерлерді алды. Ақырында ол Франция Корольдігіне айналды. 855 жылы Лотар қайтыс болғаннан кейін, оның үлкен ұлы Людовик II Италияны және әкесінің императорлық таққа талабын мұраға алды. Жоғарғы Бургундия мен Төменгі Бургундия (Арль және Прованс) Лотардың үшінші ұлы, Прованстың Карлына өтті. Альпі тауларынан солтүстікке қарай қалған, бұрын аты жоқ аумақ Лотардың екінші ұлы Лотар II-ге мұра болып өтті және содан кейін оның құрметіне Лотарингия (қазіргі Лотарингия) деп аталды.
Each of the three brothers was already established in one kingdom: Lothair in the Kingdom of Italy; Louis the German in the Kingdom of Bavaria; and Charles II in the Kingdom of Aquitaine. Lothair I received Francia Media (the Middle Frankish kingdom). In the settlement, Lothair (who had been named co emperor in 817) retained his title as emperor, but it conferred only nominal overlordship of his brothers' lands. His domain later became the Low Countries, the Rhineland west of the Rhine, Lorraine, Alsace, Burgundy, Provence, and the Kingdom of Italy (which covered the northern half of the Italian Peninsula). He also received the two imperial cities, Aachen and Rome. Louis II received Francia Orientalis (the East Frankish kingdom). He was guaranteed the kingship of all lands to the east of the Rhine (although not the Netherlands to the north of the Rhine) and to the north and east of Italy, altogether called East Francia. It eventually became the High Medieval Kingdom of Germany, the largest component of the Holy Roman Empire. Charles received all lands west of the Rhône, called West Francia. It eventually became the Kingdom of France. After Lothair's death in 855, his eldest son, Louis II, inherited Italy and his father's claim to the Imperial throne. Upper Burgundy and Lower Burgundy (Arles and Provence) passed to Lothair's third son, Charles of Provence. The remaining territory north of the Alps, which did not previously have a name, was inherited by Lothair's second son, Lothair II, and was then named Lotharingia (present day Lorraine) after him.
Мұра
Бөліну франк патшалықтарының екі патшалығы да кейін қабылданатын тұңғыштық (яғни, үлкен ұлының мұрагерлікке ие болуы) емес, билеушінің ұлдары арасында бөлінетін немесе үлестірілетін мұрагерлік туралы ескі франк салтын ұстанғанын көрсетті. Лотарингияның ұзақ және осал құрлық шекаралары, Альп тауларымен бөлінгендіктен және нашар ішкі байланыспен күштелгендіктен, тұрақты мемлекет бола алмады және көп ұзамай бөлшектенді. Бұл Шарль империясын қайта құруды бір билеушіге қиынға соқты. Тек Ірі Карл ғана бұған қысқа мерзімге қол жеткізді. 855 жылы солтүстік бөлігі әлсіз Лотарингияға айналды, ол Франция Оксиденталис (қазіргі Франция) және Франция Ориенталис (қазіргі Германия) мемлекеттерінің күшеюімен даулы аймаққа айналды. Франция мен Германия патшаларының бірнеше буыны Лотардың патшалығына берік билік орната алмады. Лотарингияның солтүстігі тәуелсіз елдерден тұрған кезде, оның оңтүстік үштен бірін құрайтын Эльзас-Лотарингия 18-шы ғасырдан 20-шы ғасырға дейін Франция мен Германия арасында ауысып тұрды. 1766 жылы ол Польша мұрагерлік соғысын (1733–1738) аяқтаған Вена шарты (1738) арқылы аймақты неміс Габсбургтарынан алған Станислав Лещинскийдің қайтысынан кейін Францияға өтті. 1871 жылы Пруссия мен оның неміс одақтастарының Франко-пруссия соғысында (1870–1871) француздарды жеңгеннен кейін Эльзас-Лотарингия неміс иелігіне көшті. 1919 жылы Версаль шарты (1919) бойынша Бірінші дүниежүзілік соғыста (1914–1918) француздардың жеңісінен кейін ол қайтадан Францияға қосылды. 1940 жылы Германия Францияны басып алғаннан кейін Эльзас-Лотарингияны қайтадан аннексиялады. Соңында, 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан (1939–1945) кейін Эльзас-Лотарингия Францияның құрамында бекітілді және Верден шартынан бері өткен мың жылдан астам уақыттан бері осы күйінде сақталып келеді. Орталық франк мемлекетінің құлауы Италия жартыаралының біртұтастығын нашарлатты, ол 19-шы ғасырға дейін сақталды.
The division reflected an adherence to the old Frankish custom of partible or divisible inheritance amongst a ruler's sons, rather than primogeniture (i. e., inheritance by the eldest son) which would soon be adopted by both Frankish kingdoms. Since Lotharingia combined lengthy and vulnerable land borders with poor internal communications as it was severed by the Alps, it was not a viable entity and soon fragmented. This made it difficult for a single ruler to reassemble Charlemagne's empire. Only Charles the Fat achieved this briefly. In 855, the northern section became fragile Lotharingia, which became disputed by the more powerful states that evolved out of Francia Occidentalis (present day France) and Francia Orientalis (present day Germany). Generations of kings of France and Germany were unable to establish a firm rule over Lothair's kingdom. While the north of Lotharingia was then composed of independent countries, the southern third of Lotharingia, Alsace Lorraine, was traded back and forth between France and Germany from the 18th to the 20th century. In 1766, it passed to France after the death of Stanisław Leszczyński, who had acquired the region from the German Habsburgs by the Treaty of Vienna (1738) ending the War of Polish Succession (1733–1738). In 1871, Alsace Lorraine became German, after the victory of Prussia and its German allies over the French in the Franco Prussian War (1870–1871). In 1919, it became French again by the Treaty of Versailles (1919), following the French victory over the Germans in World War I (1914–1918). In 1940, Germany reannexed Alsace Lorraine following Germany's conquest of France. Finally, in 1945, after World War II (1939–1945), Alsace Lorraine was solidified as French territory, which it remains to this day, more than a thousand years after the Treaty of Verdun. The collapse of the Middle Frankish Kingdom also compounded the disunity of the Italian Peninsula, which persisted into the 19th century.