Кіріспе

Қуыс кеңістік, қайта жаңғырыған дыбыстарды жасау үшін қолданылады.
Акустикалық камера.

Эхокамера – әдетте жазу мақсатында қолданылатын, дыбысты қайта жаңғырту үшін пайдаланылатын қуыс кеңістік. Дәстүрлі эхокамераның қабырғалары жоғары дыбыс өткізгіш беттермен жабылған. Динамиктерден алысқа орнатылған бағытталған микрофондарды пайдалану арқылы эхоны жазу мүмкіндігі максималды болады. Бөлменің дыбыс өшу уақытын өзгерту үшін бөлменің кейбір бөліктерін жылжытуға болады. Бүгінгі таңда мұндай эффекттерді жасау үшін әсерлі құралдар жиі қолданылады, бірақ эхокамералар әлі де қолданыста, мысалы, Capitol Studios-тағы әйгілі эхокамералар. Музыкада акустикалық эхо және қайта жаңғыру эффекттерін қолдану түрлі формаларға ие және жүздеген жылдарға соңғы тарихы бар. Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі қасиетті музыка композиторлардың шіркеулер мен кафедральдар ішіндегі күрделі табиғи қайта жаңғыру мен эхоны кеңінен түсінуі мен пайдалануына тікелей байланысты болды. Осы акустикалық білім 17, 18 және 19 ғасырлардағы опера және концерт залдарының дизайнына әсер етті. Архитекторлар электрлік күшейткіштер пайда болмас бұрын сахнадан шыққан дыбысты күшейту және тарату үшін ішкі көріністерді жасады. Кейде эхо эффектілер архитектуралық немесе инженерлік жобалаудың күтпеген нәтижесі болуы мүмкін, мысалы, Шотландиядағы Гамильтон мавзолейіндегідей, ол барлық ғимараттардың ішінде ең ұзақ қайта жаңғыру уақытына ие.

Электроакустикалық

ХХ ғасырдың басында электрониканың дамуы, әсіресе күшейткіш пен микрофонның ойлап табуы, радио және жазу студиялары үшін алғашқы жасанды эхо камераларын жасауға алып келді. 1950 жылға дейін эхо мен реверберация көбінесе электрлік және физикалық әдістердің үйлесімімен жасалатын. Акустикалық тұрғыдан алғанда, «классикалық роман» эхо камерасы эхоны шіркеулер мен үңгірлердегідей жасайды – олардың барлығы үлкен, жабық, бос кеңістіктер, едендері мен қабырғалары дыбыс толқындарын жақсы шағылыстыратын қатты материалдардан (мысалы, жылтыратылған тас немесе бетон) жасалған. Мұндай камералардың негізгі мақсаты – түпнұсқа дыбысқа түс пен тереңдік қосу және үлкен концерт залдарының ерекшелігі болып табылатын бай табиғи реверберацияны имитациялау. Жасанды эхо және реверберация камераларын дамыту дыбысты жазу үшін маңызды болды, өйткені алғашқы жазу жүйелерінің шектеулері болды. Тікелей орындаулардан басқа, коммерциялық тұрғыдан танымал жазбалардың көпшілігі арнайы салынған студияларда жасалады. Бұл бөлмелер сыртқы шуды болдырмау үшін жақсы оқшауланған және ішкі жағынан біршама эхоикалық болды – яғни, олар ішкі эхо немесе дыбыс реверберациясын тудырмауға арналған. Күнделікті өмірдегі барлық дыбыс – бұл дыбыс көзінен тікелей дыбыс пен оның эхосы мен реверберациясының күрделі қоспасы болғандықтан, тыңдаушылар алғашқы жазбалардың мүлдем «құрғақ» және реверберациясыз дыбысын тартымсыз деп тапты. Сондықтан дискі шығарушылар мен инженерлер «жасанды» эхо мен реверберацияны қосудың тиімді әдісін ойлап тапты, оны сарапшылар жоғары дәлдікпен басқара алатын. Эхо камерасының бұл түрінде эхо мен реверберация жасау оңай. Студиялық араластыру пультінен шыққан дауыс немесе аспап сияқты сигнал камераның бір шетінде орналасқан үлкен жоғары сапалы динамикке беріледі. Бөлменің бойына бір немесе бірнеше микрофон қойылады, олар динамиктен шыққан дыбысты да, оның камера қабырғаларынан шағылысуын да қабылдайды. Динамиктен алшақтаған сайын, микрофон(дар) көбірек эхо мен реверберацияны қабылдайды, ал реверберация дыбыс көзіне қатысты күшейеді. Микрофондық желіден шыққан сигнал содан кейін араластыру пультіне қайтарылады, онда эхо/реверберациямен күшейтілген дыбысты бастапқы «құрғақ» кіріспен араластыруға болады. Бұл физикалық эффекттің мысалын 1978 жылы Дэвид Боуидің «Heroes» әнінен, сол аттас альбомнан естуге болады. Тони Висконтинің продюсерлігімен жазылған ән Берлиндегі Hansa студиясының үлкен концерт залында жазылды, және Висконти Боуидің вокалына қол жеткізген керемет дыбысы үшін жоғары бағаланды. Висконти залдың бойына аралықта үш микрофон орнатты; біреуі Боуиге өте жақын, біреуі залдың ортасында, ал үшіншісі залдың соңында. Жазу кезінде Боуи әр жолды алдыңғысынан гөрі қаттырақ орындады, әр жолды күшейткенде Висконти үш микрофонның әрқайсысын кезекпен, жақыннан алысқа дейін ашты. Осылайша, бірінші жолда Боуидің дауысы жақын, жылы және анық естіледі; әннің соңында Висконти барлық үш микрофоннан үлкен көлемде сигналды араластырды, бұл Боуидің дауысына керемет реверберациялы дыбыс берді. EMI Abbey Road студиясындағы бастапқы эхо камерасын құрылыс кезіндегі учаске басқарушысы Клайв Робинсон жетілдірді. Оның құрылыс және инженерлік командалары Лондонның Эбби-Роуд студиясындағы эхо-кабинаны жетілдірді. Бұл 1931 жылы құрылған кезде арнайы жаздыру мақсатында салынған әлемдегі алғашқы студиялардың бірі болды; ол әлі күнге дейін өз орнында және ХХ ғасырдың басындағы электроакустикалық эхо камерасының көрнекті үлгісі болып табылады. Шіркеулер, шіркеу залдары және баль залдары сияқты ғимараттар классикалық және басқа да музыканы жазу орындары ретінде таңдалады, өйткені олардың бай, табиғи эхо және реверберация ерекшеліктері бар. Белгілі мысалдарға Лондонның Белсайз паркінде орналасқан Линдхерст залындағы сэр Джордж Мартиннің AIR студиясы кіреді, бұл бастапқыда шіркеу және миссионерлік мектеп ретінде салынған үлкен, 19 ғасырлық ғимарат. Монреальдің Сент-Эвсташ шіркеуі Монреаль симфониялық оркестрі мен көптеген басқа музыканттардың сүйікті жаздыру орны болып табылады және оның ерекше акустикалық сипаттамалары үшін классикалық жазбалар үшін көп сұранысқа ие. Билл Хейли & His Comets тобының алғашқы хит-жазбаларындағы ерекше эффект топтың Нью-Йорктегі Decca студиясының қабырғалы төбесінде жазған кезде пайда болды. Кейбір жазба компаниялары мен көптеген кішігірім тәуелсіз лейблдер Abbey Road камерасы сияқты үлкен мақсатта салынған эхо камераларды сатып ала алмады, сондықтан кәсіпкер продюсерлер мен инженерлер кез келген үлкен реверберациялы кеңістікті пайдаланды. Коридорлар, лифт шахталары, баспалдақтар және плиткамен қапталған жуынатын бөлмелердің барлығы эхо камерасының орнына қолданылды. Нью-Йорк негізделген Atlantic Records компаниясы шығарған көптеген танымал соул және R&B жазбаларында жай ғана динамик пен микрофонды кеңседегі жуынатын бөлмеге орналастыру арқылы жасалған эхо және реверберация эффекттері кездеседі, бұл процесті 1970 жылғы The Doors тобының L. A. Woman альбомын жазу кезінде продюсер/инженер Брюс Ботник те қолданды.

Электронды эхо аппараттары

1950-1960 жылдары магниттік аудиотаспа технологиясының дамуы физикалық эхо және реверберация эффектілерін толығымен электрондық түрде қайта жасауға мүмкіндік берді. 1950 жылдардың соңында танымал британдық электрон инженеры Чарли Уоткинс жасаған Watkins Copicat осы типтегі электрондық кешіктіру құрылғысының классикалық үлгісі болып табылады. Таспа эхо құрылғылары магниттік таспаның үздіксіз циклын пайдаланады, ол жазу және ойнату бастарының қатары арқылы өтеді. Дауыс немесе аспаптан сигнал құрылғыға түскенде, ол таспа цикліне жазылады, ал таспа жазу басынан өтетін кезде сигнал тіркеледі. Таспа жылжу барысында жаңа жазылған сигнал ойнату бастарына түседі, олар жазу басымен бір қатарға орналасқан. Бұл бастар сигнал әр бастан өтетін кезде дыбысты қайталайды, нәтижесінде таспа эхо құрылғыларына тән классикалық толқынды немесе каскадтық эхо пайда болады. Ойнату бастарының саны қайталаулардың санын анықтайды, ал әр ойнату басы арасындағы физикалық қашықтық дыбыстың әр қайталануы арасындағы кешігу арақатынасын анықтайды (әдетте секундының бір бөлігі). Әр қайталау арасындағы кешігу ұзындығын таспа циклінің жылдамдығын өзгертетін питч-басқару арқылы реттеуге болады. Әдетте, таспа эхо машиналарынң ойнату бастары бастапқы сигналға қатысты әр эхоның күшін анықтауға мүмкіндік беретін басқару элементтерімен де байланыстырылған. Тағы бір басқару (кейде "регенерация" деп аталады) ойнату бастарынан түскен сигналды бастапқы кіріс сигналымен кері байланысқа қосып, өзгермелі түрде араластыруға мүмкіндік береді, бұл әр қайталанумен циклге шу қосылатын ерекше "кері байланыс" эффектін жасайды. Толыққанды қосылған жағдайда, бұл басқару элементі таза шудың үздіксіз кері байланыс циклін тудырады. Roland 1973 жылдан бастап цифрлық дыбыс эффектілері машиналары пайда болғанға дейін магниттік таспа эхо және реверб дыбыс эффектілері машиналарының әртүрлі модельдерін өндірді. Аз қайталауы бар және әр қайталау арасында өте қысқа кешігуі бар таспа эхосы көбінесе "slapback" эхосы деп аталады. Бұл ерекше дыбыс 1950 жылдардағы рок-н-ролл және роккабиллидің маңызды дыбыстық ерекшеліктерінің бірі болып табылады және Элвис Пресли мен басқалардың 1950 жылдардың ортасындағы Sun Records жазбаларында естіледі. Бұл эффект жазу және мониторинг таспа бастарының (физикалық тұрғыдан бірнеше дюйм арақашықтықта орналасқан) кездейсоқ комбинациясының нәтижесі болды, ол ойнату кезінде "slap back" эффектін тудырған саңылауды жасады.

Цифрлық эхо

Цифрлық сигналды өңдеу және басқа да цифрлық аудио технологиялардың дамуымен, сигналды цифрлық түрде өңдеу арқылы дерлік барлық "эхо камера" эффектін модельдеу мүмкін болды. Цифрлық құрылғылар нақты дыбыс қайталайтын кеңістіктердің шексіз көптеген түрлерін имитациялай алады, сондай-ақ классикалық таспалық эхо эффекттерін қайта жасайды, нәтижесінде физикалық эхо камералар қолданыстан шықты. Дегенмен, жоғарыда айтылғандай, шіркеулер сияқты табиғи дыбыс беруге қабілетті кеңістіктер классикалық және басқа да акустикалық музыканы жазу үшін әлі де қолданылып келеді.