Кіріспе

Ғимараттар мен оларға ұқсас объектілерді жобалаушы, зерттеуші және жоспарлаушы. Құрылыс инженерлері құрылымдық компоненттер мен жүйелерді талдайды, жобалайды, жоспарлайды және зерттейді, соның арқасында жобалық мақсаттарға жетеді және пайдаланушылардың қауіпсіздігі мен жайлылығын қамтамасыз етеді. Олардың жұмысында қауіпсіздік, техникалық, экономикалық және экологиялық факторлар басты орын алады, бірақ эстетикалық және әлеуметтік аспектілер де ескеріледі. Құрылыс инженерлігі көбінесе азаматтық инженерлік ғылымының бір бөлігі саналады, алайда оны жеке мамандық ретінде де оқуға болады. АҚШ-та құрылыс инженерлерінің көпшілігі азаматтық инженерлер ретінде тіркелген, бірақ штаттар арасында талаптар әртүрлі. Кейбір штаттарда мектептер, ауруханалар немесе бұржырлар сияқты арнайы немесе тәуекелі жоғары құрылыстарды жобалауға құқық беретін жеке лицензия қажет. Ұлыбританияда құрылыс саласындағы көптеген инженерлер Құрылыс инженерлері институтының немесе Азаматтық инженерлер институтының мүшелері болып табылады. Құрылыс инженерлері әдетте ғимараттар, мұнаралар, стадиондар және көпірлер сияқты нысандарды жобалайды. Сондай-ақ, мұнай платформалары, ғарыш спутниктері, ұшақтар мен кемелердің жобаларын да құрылыс инженерлері жасауы мүмкін. Көптеген құрылыс инженерлері құрылыс индустриясында жұмыс істейді, бірақ олар аэроғарыш, автомобиль және кеме жасау салаларында да табылады. Құрылыс жобаларында олар сәулетшілермен, азаматтық инженерлермен, механиктермен, электриктермен, геодезистермен және құрылыс менеджерлерімен тығыз байланыста жұмыс істейді. Құрылыс инженерлері ғимараттар мен көпірлердің ауырлық, жел, қар, жаңбыр, жер сілкінісі, топырақ қысымы, температура және көлік жүктемелері сияқты барлық күштерге төтеп беруге жеткілікті мықты және тұрақты болуын қамтамасыз етеді, соның арқасында адам өміріне қауіп туғызбауға немесе жарақаттарды азайтуға болады. Олар сонымен қатар конструкцияның қалыптан шығуы мен дірілдеуінің қалыпты шектен аспауын қамтамасыз етеді. Адамның жайлылығы да ескеріледі, бірақ көбінесе шектеулі деңгейде. Көпірлер мен ұшақтарды жобалауда немесе қызмет ету кезеңінде көптеген жүктемелерге ұшырайтын басқа да құрылымдар үшін материалдың шаршауы маңызды фактор болып табылады. Сондай-ақ, материалдың беріктігі мен дизайндағы қызмет мерзімі ішінде нашарлау мүмкіндігі де ескеріледі.

Білім

Құрылыс инженерлерінің білімі көбінесе азаматтық инженерлік бакалавр дәрежесі арқылы, ал жиі құрылыс инженерлігінде маманданған магистр дәрежесі арқылы алынады. Құрылыс инженерлігінің негізгі пәндері – материалдардың беріктігі немесе қатты денелер механикасы, құрылымдық талдау (статикалық және динамикалық), материалтану және сандық талдау. Арматуралы бетон, композиттік құрылымдар, ағаш, қабырғалы және конструкциялық болаттан жасалған құрылымдарды жобалау – құрылыс инженері білімінің келесі деңгейінде оқытылатын негізгі курстар. Құрылымдық механика, құрылымдық динамика және құрылымдық зақымдану талдауын қамтитын құрылымдық талдау курстары құрылыс инженері студенттеріне негізгі талдау дағдылары мен теорияларын қалыптастыруға бағытталған. Жоғары сыныптарда немесе магистратурада әдетте бетонды конструкцияларды алдын ала керілту, ғимараттар мен ұшақтар үшін кеңістіктік құрылымдарды жобалау, көпірлер салу, азаматтық және аэроғарыштық құрылымдарды күрделі жөндеу және басқа да жоғары деңгейдегі құрылыс инженерлік мамандықтары оқытылады. Соңғы кезде АҚШ-та құрылыс инженерлері қауымдастығы құрылыс инженерлерінің білім деңгейі туралы талқылаулар жүргізіп жатыр. Кейбіреулер азаматтық инженер ретінде кәсіби лицензия алу үшін кемінде магистр дәрежесі болуын талап етуді ұсынады. Калифорния университеті, Сан-Диего және Болгарияның София қаласындағы Сәулет, азаматтық инженерлік және геодезия университетінде жеке құрылыс инженерлік бакалавриаттары бар. Көптеген студенттер, кейіннен құрылыс инженерлері болатын, құрылыс инженерлігіне баса назар аударған азаматтық, механикалық немесе аэроғарыштық инженерлік бағдарламаларын таңдайды. Сәулеттік инженерлік бағдарламалары құрылымдық бағыттарды ұсынады және көбінесе азаматтық инженерлікпен біріктірілген академиялық бөлімдерде орналасқан.

Лицензия немесе жарғылық мәртебесі

Көптеген елдерде құрылыс инженері мамандығы лицензиялауға жатады. Лицензия алған инженерлер кәсіби инженер, дипломдық инженер, құрылымдық инженер немесе заңнамаға сәйкес басқа да аталымдарға ие болуы мүмкін. Құрылыс инженері ретінде жұмыс істеуге лицензия алу процесі елдерге қарай өзгереді, бірақ көбінесе университетте білім алу, жұмыс тәжірибесі, емтихан және біліктілікті сақтау үшін үздіксіз білім алу талаптарын қамтиды. Кәсіби инженерлер өздерінің жұмыстары үшін заңдық жауапкершілікке ие, олар өз құрылыстарының қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз етуге және тек өздерінің біліктіліктері шегінде жұмыс істеуге міндетті. АҚШ-та құрылыс инженері болып табылатын адамдар жұмыс істейтін әр штат бойынша лицензия алуы керек. Құрылыс инженері ретінде жұмыс істеуге лицензия алу әдетте азаматтық инженердің біліктілігімен сәйкес келеді, бірақ кейбір штаттар құрылыс инженері үшін жеке лицензия талап етеді, онда тәжірибе басқа инженерлік мамандық үшін ұсынылған тәжірибеден ерекшеленеді және бірдей емес. Лицензия алуға қойылатын талаптар әдетте практикалық тәжірибенің белгілі бір деңгейін, сондай-ақ ұлттық деңгейде 16 сағаттық емтиханды және, мүмкін, қосымша штаттық емтиханды сәтті тапсыруды қамтиды. Мысалы, Калифорнияда үміткерлер Ұлттық инженерлік және геодезиялық сараптамалар кеңесі (NCEES) жасаған ұлттық емтиханды, сондай-ақ сейсмикалық және геодезиялық бөлімдері бар штаттық емтиханды тапсыруы керек. Көптеген штаттарда лицензиялық емтиханға өтініш беру үшін үміткер ABET аккредиттеген университетті бітіргеннен кейін кемінде төрт жыл жұмыс тәжірибесі болуы керек, сондай-ақ Инженерлік негіздер емтиханын тапсыруы керек, магистр дәрежесін алғаннан кейін үш жыл немесе философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алғаннан кейін екі жыл. Көптеген АҚШ штаттарында жеке құрылыс инженерлік лицензиясы жоқ. АҚШ-тың 10 штатында, оның ішінде Аляска, Калифорния, Гавайи, Иллинойс, Невада, Орегон, Юта, Вашингтон және басқаларында, инженер азаматтық инженерлік лицензия алғаннан кейін және азаматтық инженерлік лицензиямен қосымша жұмыс тәжірибесін жинағаннан кейін қосымша құрылыс инженерлік лицензиясы немесе өкілеттік бар. Аляска, Калифорния, Невада, Орегон, Юта және Вашингтон штаттарында стадиондар, көпірлер, ауруханалар және мектептер сияқты маңызды құрылыстарды құрылыс инженері емес, құрылыс инженері жобалауы керек. Гавайи және Иллинойс штаттарында құрылыс инженерлік қызметіне тек S.E. лицензиясы бар тұлғалар ғана құқылы. Ұлыбританияда құрылыс инженерлері үшін ең көне кәсіби ұйымдардың бірі – Құрылыс инженерлері институты бар. 1908 жылы Бетон институты ретінде құрылған, ол 1922 жылы Құрылыс инженерлері институты (IStructE) деп қайта аталды. Қазіргі таңдағы мүше саны 22 000, ал 32 елде филиалдары бар. IStructE – Ұлыбританиядағы Chartered Engineer атағын беруге уәкілеттік алған бірнеше кәсіби ұйымның бірі, оның мүшелеріне Chartered Structural Engineer атағы беріледі. Chartered Engineer болу процесі Ұлыбританияның MEng дәрежесін немесе магистр дәрежесі бар BEng-ті бітіргеннен кейін басталады. Дипломдық құрылыс инженері болу үшін түлектер төрт жылдық кәсіби дамудан өтуі керек, содан кейін кәсіби комиссиядан өтуі керек. Комиссиядан сәтті өткеннен кейін үміткер сегіз сағаттық кәсіби тексеру емтиханына қатысады. Chartered мүшелікке (MIStructE) сайлау емтихан нәтижесіне байланысты. Үміткер емтихан нәтижесі бойынша сайланғаннан кейін Ұлыбританияның Инженерлік кеңесінде Chartered Structural Engineer ретінде тіркелуі мүмкін. Заң бойынша Ұлыбританияда құрылыстармен жұмыс істегенде IStructE мүшесі болу міндетті емес, бірақ өнеркәсіптік практика, сақтандыру және жауапкершілік тиісті білікті инженердің мұндай жұмыстарға жауапты болуын талап етеді.

Карьера және жалақы

2010 жылы құрылыс саласындағы мамандар арасында жүргізілген сауалнама Ұлыбританиядағы құрылыс инженерлерінің орташа жалақысы жылына 35 009 фунт стерлинг екенін көрсетті. Құрылыс және құрылыс индустриясының әртүрлі салаларындағы құрылыс инженерлерінің жалақысы жобаға байланысты өзгереді. Мысалы, мемлекеттік сектордағы жобаларда жұмыс істейтін құрылыс инженерлері жылына орташа 37 083 фунт стерлинг табады, ал коммерциялық жобалардағылардың орташа табысы 43 947 фунт стерлингті құрайды. Белгілі бір аймақтарда орташа жалақы жоғарырақ: барлық салалардағы және тәжірибе деңгейіндегі құрылыс инженерлері Таяу Шығыста жылына 45 083 фунт стерлинг табады, ал Ұлыбритания мен Еуроодақ елдеріндегі орташа көрсеткіш 35 164 фунт стерлингті құрайды.