Кіріспе

Амитабха Будданың есімін қайталау Таза жер буддизмінде

Нианфо, жапон тілінде wikt:念仏 (念仏), корей тілінде [[wikt:염불]], – Таза жер буддизмі дәстүрінің орталық буддистік практикасы, бірақ оған ғана тән емес. Таза жер практикасының аясында, бұл әдетте Амитабханың есімін ритуалдық түрде қайталауды білдіреді, бірақ кейбір жағдайларда бұл терең медитациялық практиканы да білдіре алады. Бұл санскрит тілінен алынған buddhānusmṛti (немесе "Будданы еске алу") сөзінің аудармасы.

Түсіндірме және тәжірибе

Нианфо медитациялық визуализациялық практика ретінде, құтқарушылық қасиеттері бар тілмен айтумен салыстырғанда, Таза жер буддизмі тараған уақыт пен аймаққа қарай әртүрлі болды. Көптеген Таза жер дәстүрлерінде Әмитабха атын сақтап айту, Әмитабханың таза жері Сухаватиде тууға мүмкіндік береді деп есептеледі. Бұл амал, адамның будда болу жолына кедергі келтіретін үлкен жағымсыз карманы жоюға көмектеседі делінеді. Сухавати – бұл паналау орны, онда адам өмірдің азабымен алаңдалмай, ағартуға жете алады. Үнді буддизмінде Хажиме Накамура, Үндістанның Таза жер сутраларында сипатталғандай, Будданы еске алу (санскрит. buddhānusmṛti, қытай. nianfo) – аса маңызды практика дейді. Бұл еске алудың түрлері, негізінен Әмитабха Будда туралы ой жүгіртудің әдістері болып табылады. Бұл орайда Будда Әмитабханың мәртебесінің артуын көрсетеді. Буддизм Қытайға жеткенде, үнді буддистік термин buddhānusmṛti (Будданы ойлап еске алу) «нян фо» (念佛) деп аударылды, бірақ қытай тіліндегі «нян» (念) сөзінің бірнеше мағынасы бар: қазіргі заманғы Чан дәстүрін жаңғыртушы Нан Хуай Чин, нианфоны баяу айтуға және әр қайталағаннан кейін сананы бос етуге үйреткен. Бос ойлар туғанда, оларды тазарту үшін нианфо қайта айтылады. Ұдайы жаттығу арқылы сана бірте-бірте босап, медитациялаушы самадхиға жетеді. Бұл түсініктердің алуан түрлілігі кейіннен жапон буддизміне енгізілді. Тендай мектебінің алғашқы Таза жер практикасы, Мохе Жигуандағы қытай патриархы Жийидің үйреткен медитациялық практикасына негізделген. Кейіннен Тендай монахы Геншин, өзінің «Оджойошу» еңбегінде Таза жер практикасын түсіндірді, сондай-ақ ниан фоны (жапондық nembutsu) – медитациялық практика және тілмен айтудың қосалқы құралы ретінде зерттеді. 12 ғасырдың соңына қарай, ниан фо / нэмбуцу практикасына ғана бағытталған, Таза жерде қайта туу мақсатында тілмен айтуды негізгі құрал ретінде қабылдаған ерекше секталар пайда болды, атап айтқанда Жодо Шу, одан кейін Жодо Шиншу. Жодо Шиншуда Ренньо басшылығымен ниан фо / нэмбуцу, Таза жерде қайта туудың құралы емес, Амитабханың құтқаруы үшін алғыс білдіру ретінде қайта түсіндірілді және бүгінгі Жапониядағы буддизмнің ең көп таралған түрі болып табылады. 1211 жылы бұл тыйым алынып тасталды.

Нианфо қазіргі заманғы тарихында

Түштiк Вьетнамдық махаяна монахы Тих Куанг Дюк, католик президент Нго Джин Диемнің буддистерге қарсы саясатына қарсылық білдіру үшін өзін өртеген, өлімге бет бұрылар алдында соңғы сөздері "нианфо" болды. Ол лотос позасында отырып, ағаштан жасалған дұға мұңын айналдырып, "Нам мо А ди да Пхуат" деп айтып, тұспалдағыны соғып өзіне тастады, жанып жатқанда Амитабханың атын қайталап отырды.