Кіріспе

Ирландиялық шенеунік, депутат және жер иесі (1586–1642)

Сэр Уильям Сент-Легер ПК (Ире) (1586–1642) – англо-ирландтық жер иесі, әкімші және әскери қызметкер, ол өзінің әскери карьерасын Габсбург Испаниясына қарсы Сегіз жылдық соғыста бастады. Ол 1624 жылы Ирландияға қоныс аударды, онда екі ирланд парламентінде Корк округінен депутат болып сайланды және Мюнстердің лорд-президенті қызметін атқарды. 1641 жылғы Ирландия көтерілісі кезінде ол Мюнстердегі көтерілісті басуда маңызды рөл атқарды және 1642 жылы қайтыс болды.

Жеке мәліметтер

Уильям Сент-Лежер 1586 жылғы тамызда, шамасы Корк графтығында, сэр Уорхэм Сент-Лежердің (1560–1600) және оның әйелі Элизабет Роттың үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі үшін бұл үшінші неке болған. Оның атасы Энтони Сент-Лежер (1496–1559) 1540 жылдан 1548 жылға дейін Ирландияның Лорд-депутаты қызметін атқарды, ал әкесі 1600 жылы Тоғыз жылдық соғыста қаза тапқанға дейін Мюнстерде бірнеше әкімшілік лауазымдарды иеленді. Голландия Тәуелсіздік соғысы кезінде Дордрехт қаласында тұрғанда, 1616 жылы Гертруда де Вриске (1588–1624) үйленді; олардың екі баласы болды: Уильям (1620–1644), Бірінші ағылшын азамат соғысы кезінде роялистер үшін шайқасып қаза тапқан, және 1635 жылы Сент-Лежердің қамқорлығындағы (ward) Мурро О'Брайенге, Инчикуиннің 1-ші графына үйленген Елизавета (1618–1685). Екінші әйелі Гертруда Хейвудтан тағы екі баласы болды: Джон (1637–1692) және Барбара.

Нидерланды

Сент-Лежердің 1607 жылға дейінгі мансабы туралы көп мәлімет белгілі емес, ол дуэльде адамды өлтіріп, әкесі қайтыс болған көтерілістің басшыларының бірі Тирон графы Хью О’Ниллден заңнан жасырынуға мәжбүр болды. Бірнеше айдан кейін О’Нилл мен оның серіктері жер аударылғанда, Сент-Лежер оларды Испанияның Нидерландындағы Брюссельге ертіп барды, бірақ протестант болғандықтан испан қызметіне олармен бірге барудан бас тартты. 1609 жылғы он екі жылдық бітім Сегіз жылдық соғысты уақытша тоқтатса да, ол Голландия Республикасына көшіп, әскери мансапқа тұрды. 1610 жылдың мамыр айында Джеймс I оны кісі өлтіруден кешірді және Лорд Сесил полкінің капитаны етіп тағайындады, бұл Голландия қызметіндегі ағылшын бөлімшесі Юлих мұрагерлік соғысында, көбінесе Отыз жылдық соғыстың алғы күресі деп есептеледі. Голландия армиясындағы көптеген ағылшын офицерлері үшін жергілікті байланыстар мансапқа өсу үшін қажетті деп саналды, бұл 1616 жылы Сент-Лежердің Гертруда де Врисқа үйленуіне ықпал еткен болуы мүмкін. Ұзақ өтпей ол Джордж Виллиерс, Бэкингемнің 1-ші герцогының қолдау желісіне енді, оның Джеймс I-мен жеке қарым-қатынасы оны өте ықпалды етті. Бэкингемнің қолдауымен Сент-Лежер 1618 жылы рыцарь атағын алды және Лейнстердегі жерлермен марапатталды, бұл католик ирландтардан протестант қоныс салушыларға жер аудару саясатының бір бөлігі болды. 1622 жылы бітім аяқталғаннан кейін Сент-Лежер Берген-оп-Зумды қорғауда сэр Чарльз Морганның қол астында қызмет етті. 1624 жылы ол Джеймс I-нің Бэкингемге сыйлаған Жоғарғы Оссоридегі жерлерге агент болып тағайындалды. 1625 жылдың қазан айында ол Кадиске жасалған сәтсіз шабуыл кезінде полкке басшылық етті; десанттық күштердің көпшілігі мас болды және Сент-Лежер «мұндай жабайылықпен әрекет ететін адамдарды ешқашан көрмегенін» айтты. Бэкингем I Чарльздің таққа отыруынан кейін де сарайдағы ықпалын сақтап қалғанмен, оның беделіне келтірілген нұқсан 1627 жылы Сент-Лежер де ұйымдастырған Сент-Мартин-де-Реге жасалған дағы апатты шабуылмен күшейді. 1628 жылдың тамызында Бэкингемнің қазасы көпшілік тарапынан қуанышпен қарсы алынды.

Ирландия: 1627 - 1642 жылдар

1627 жылдың наурыз айында Сент-Лежер Ирландияның құпия кеңесіне қосылды және Бэкингемнің жартылай бауыры сэр Эдвард Вильерстің Мюнстер президенті болды. Осы лауазыммен бірге ол Бэкингемнің жергілікті қарсыласы Ричард Бойлмен провинцияны бақылау үшін күресін мұра етті. Осыған қарсы тұру үшін Сент-Лежер 1632 жылдың қаңтарында Томас Уентворт Ирландияның Лорд-депутаты болып тағайындалған кезде оның одақтасы болды. 1630 жылы Сент-Лежер Типперри округінде жаңа плантация жобасын ұсынды, ол ешқашан іске аспаған, бірақ Стрэффордтың Ирландияда протестанттық мәдени және діни үстемдікті кеңейту жөніндегі ұзақ мерзімді саясатына сай келді. Дегенмен, қысқа мерзімде Страффорд діни мәселелерге көп көңіл бөлмеді және корольдік кірісті арттыруға, патшаның құқығына тиесілі жерлерді қайтаруға және мемлекеттік лауазым иелері арасындағы кең таралған жемқорлықты тоқтатуға көбірек назар аударды. Бұл екі жағдай да Бойль сияқты «Жаңа Англиялықтар» деп аталатын қоныс аударушыларға әсер етті, олар мұндай шаралардың негізгі иегерлері болды және католицизмді өздерінің мәртебесіне тікелей қауіп деп қарады. Сент-Лежер 1634–1635 жылдары Ирландия Парламентіне Корк округінен депутат болып сайланды, онда ол Страффордтың католик ақсүйектеріне субсидиялар беріп, шектеулі жеңілдіктер жасау саясатын қолдады. 1639 жылы епископтар соғысының біріншісі Шотландияда келісімшілердің билікке келуімен аяқталды, бұл Карл I-нің кері қайтаруға ниеттенген жеңілісі болды. Осы мақсатқа жету үшін 1639 жылдың желтоқсанында Стаффорд король Карл I-нің екінші Ирландия Парламентін шақырып, Батыс Шотландияға қоныс теретін ирландтық экспедициялық күштерді қаржыландыруға мақұлдау алды. Сент-Лежер 1640–1649 жылдары Ирландия Парламентіне Корк округінен қайта сайланды. Страффордтың басшылығымен Парламент шотландтарға қарсы қолдану үшін 9000 сарбаздық ирланд армиясын қаржыландыру үшін 45 000 фунт стерлингтік төрт субсидияны бірауыздан мақұлдады. Сент-Лежер Шотландияға немесе Солтүстік Англияға тасымалдауға дайын болған Каррикфергуста орналасқан жаңа сарбаздарды даярлауға жауапты майор-сержант болып тағайындалды. 1640 жылдың шілдесінде Сент-Лежер оларды қызметке дайын деп жариялады, бірақ олар екінші епископ соғысы кезінде Ирландияда қалды. Бұл әрекет Страффорд пен оның қарсыластары арасындағы араздықты күшейтті, бұл оның 1641 жылдың мамырында сотталуына және өлім жазасына кесілуіне әкелді. Тағы бір қиындық жаңадан құрылған армиямен не істеу керек болды, олардың көпшілігі католик болғандықтан, Дублин қамалының протестанттық әкімшілігі оларға күдікпен қарады. Ақырында олар Испаниямен қызмет етуге келісті, ал 1641 жылдың қазан айында Ирландия көтерілісі басталғанда, Гаррет Барри басқаратын 2500 сарбаз Кинсаледе Фландрия армиясына жіберуді күтіп тұрды. Лорд-президент ретінде Сент-Лежер Мюнстердегі көтерілісшілермен күресуге жауапты болды, бірақ оған берілген күштер мен жабдықтар жеткіліксіз болды. 1642 жылдың ақпанында ол Югалға Чарльз Вавасур мен оның полкінің келуімен күшейтілді. Сонымен қатар, ол Сент-Лежерге 1642 жылдың 1 қаңтарында корольдің көтерілісшілерді айыптаған корольдік жарлығын жеткізді. Сент-Лежер 1642 жылдың 2 шілдесінде Донерайл сотында немесе Коркта көтеріліспен күресіп жүргенде қайтыс болды.

Беделі

Ирландиялық ұлттық тарихшылардың пікірінше, ол өз провинциясында әскери заңды ең қатаң түрде қолданды, көптеген көтерілісшілерді дарға асты, көбінесе кінәлі екендеріне жеткілікті дәлел болмады. 1843 жылы Дэниел О'Коннелл Дублиндегі үкіметтің қатал саясаты туралы оның айтқан сөзін келтірді: "Ирландиялықтар мен католик дінін мемлекеттен жоюға бағытталған қатаң шешімнің артық жариялануы, Сіздің Лордтығыңыз дұрыс түсінгендей, уақтысыз жарияланды". Осылайша ол жою саясатын мақұлдағандай болды. О'Коннелл былай деді: "Осы Сент-Легердің өзі басты жойғыштардың бірі болды".