Джеймс Фитцджеймс Батлер, 2-ші Орманд герцогі: Ирландия саяхатшысы және әскери қолбасшысы
James Butler, 2nd Duke of Ormonde
Джеймс Батлер, 2-ші Ормонд герцогі (1665-1745) – ирланд саяхатшысы, әскери қолбасшы. Биографиясы, саяси мансабы, соғыстар мен саяхаттағысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық саясаткер және әскер қайраткері (1665–1745 жж.)
Irish politician and soldier (1665–1745)
Джеймс ФицДжеймс Батлер, Ормондтың 2-герцогі (1665–1745 жж.) – ирландиялық мемлекет қайраткері және әскер қайраткері. Ол Ормонд графы титулын алған Килкаш әулетінің үшінші өкілі болды. Әкесі, 1-герцог сияқты, ол протестант дінінде тәрбиеленді, ал туыстарының көпшілігі Рим католиктігін ұстанды. Ол Монмут көтерілісін басуға қатысқан жорықтарда, Ирландиядағы Вильгельм соғысында, Тоғыз жылдық соғыста және Испания мұрагерлік соғысында қызмет етті, бірақ 1715 жылғы якобит көтерілісінен кейін мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен елден қуылды.
James FitzJames Butler, 2nd Duke of Ormonde, (1665–1745) was an Irish statesman and soldier. He was the third of the Kilcash branch of the family to inherit the earldom of Ormond. Like his grandfather, the 1st Duke, he was raised as a Protestant, unlike his extended family who held to Roman Catholicism. He served in the campaign to put down the Monmouth Rebellion, in the Williamite War in Ireland, in the Nine Years' War and in the War of the Spanish Succession but was accused of treason and went into exile after the Jacobite rising of 1715.
Ерте өмір
Ол Францияда, содан кейін Оксфордтағы Крайст-Черчте білім алды. 1680 жылдың 30 шілдесінде әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Англия жұртының Барон Батлер және Ирландия жұртының 7-ші Оссори графы атағын алды.
He was educated in France and afterwards at Christ Church, Oxford. On the death of his father on 30 July 1680 he became Baron Butler in the English peerage and the 7th Earl of Ossory in the Irish Peerage.
Ерте әскери мансап
Ол 1683 жылы Ирландияда ат әскері полкіне қолбасшылық етті, ал Джеймс II таққа отырған кезде соттан тағайындама алғаннан кейін, 1685 жылдың шілдесінде Седжмур шайқасында Монмут герцогына қарсы күресті. 1688 жылдың 21 шілдесінде әкесінің орнын басып алған ол, 28 қыркүйекте Гартер орденінің рыцарі атанды. 1688 жылы ол Дублин университетінің және Оксфорд университетінің канцлері болды. 1689 жылдың қаңтар және ақпан айларында Вильгельм Оранский мен Мэриді таққа отырғызу туралы ұсынысқа, сондай-ақ Джеймс II тақтан бас тартқанын жариялауға қарсы дауыс берді. Бірақ, кейін Вильгельм Оранскийдің әскеріне қосылып, 1689 жылдың 20 сәуірінде Корольдік атты әскер полкінің полковнигі болып тағайындалды. Ол Вильгельмнің Ирландиядағы жорығына қатысып, 1690 жылдың 14 маусымында Каррикфергусқа онымен бірге қонды және 1690 жылдың шілдесінде Бойн шайқасында осы полкке басшылық етті. 1691 жылдың ақпанында ол Сомерсет лорд-лейтенанты болды. Тоғыз жылдық соғыс кезінде Вильгельм Оранскийдің басшылығымен Еуропа құрлығында қызмет етті, генерал-майор шеніне көтерілгеннен кейін 1692 жылдың тамызында Штенкерк шайқасында және 1693 жылдың шілдесінде Ланден шайқасында шайқасты, онда француз әскері оны тұтқынға алды, бірақ кейін Джеймс II-нің заңды емес ұлы Бервик герцогымен айырбастады. 1694 жылы генерал-лейтенант болып тағайындалды. 1702 жылдың наурыз айында Анна патшайым таққа отырғаннан кейін, ол Сер Джордж Рукпен бірлесіп Испаниядағы құрлық әскерлеріне қолбасшылық етті, онда 1702 жылдың тамызында Кадис шайқасында және 1702 жылдың қазанында Виго шығанағындағы шайқаста Испан мұрагерлік соғысы (1701–1714) кезінде күресті. Ол 1703 жылы Лорд Рочестердің орнын Ирландияның Лорд-лейтенанты ретінде басты. 1704 жылы ол Лондонның сыртындағы Ричмондта Ормонд Лодж деп аталған мүлікті жалға алып, қайта жаңартып салды. Марлборо герцогы қызметтен босатылғаннан кейін, Ормонд 1712 жылдың 4 қаңтарында Әскердің Бас қолбасшысы және 1-ші пехота полкінің полковнигі, ал 1712 жылдың 26 ақпанында Бас капитан болып тағайындалды. Ирландия Парламентінде Ормонд және көптеген пэрлер торилердің мүддесін қолдады.
He obtained command of a cavalry regiment in Ireland in 1683, and having received an appointment at court on the accession of James II, he served against the Duke of Monmouth at the Battle of Sedgemoor in July 1685. Having succeeded his grandfather as 2nd Duke of Ormonde on 21 July 1688, he was appointed a Knight of the Order of the Garter on 28 September 1688. In 1688 he also became Chancellor of the University of Dublin and Chancellor of the University of Oxford. In January and February 1689 he voted against the motion to put William of Orange and Mary on the throne and against the motion to declare that James II had abdicated it. Nevertheless, he subsequently joined the forces of William of Orange, by whom he was made colonel of the Queen's Troop of Horse Guards on 20 April 1689. He accompanied William in his Irish campaign, debarking with him in Carrickfergus on 14 June 1690 and commanded this troop at the Battle of the Boyne in July 1690. In February 1691 he became Lord Lieutenant of Somerset. He served on the continent under William of Orange during the Nine Years' War and, having been promoted to major general, he fought at the Battle of Steenkerque in August 1692 and the Battle of Landen in July 1693, where he was taken prisoner by the French and then exchanged for the Duke of Berwick, James II's illegitimate son. He was promoted to lieutenant general in 1694. After the accession of Queen Anne in March 1702, he became commander of the land forces co operating with Sir George Rooke in Spain, where he fought in the Battle of Cádiz in August 1702 and the Battle of Vigo Bay in October 1702 during the War of the Spanish Succession (1701–1714). Having been made a Privy Councillor, Ormonde succeeded Lord Rochester as Lord Lieutenant of Ireland in 1703. In 1704 he leased and rebuilt a property that became known as Ormonde Lodge in Richmond outside London. Following the dismissal of the Duke of Marlborough, Ormonde was appointed Commander in Chief of the Forces and colonel of the 1st Regiment of Foot Guards on 4 January 1712 and Captain General on 26 February 1712. In the Irish Parliament Ormonde and the majority of peers supported the Tory interest.
Гискард ісі
Ол 1711 жылғы 8 наурыздағы Жеке кеңестің (Privy Council) әйгілі отырысында маңызды рөл атқарды. Француздық қос агенті Антуан де Гискард, жасаған опасыздықтары үшін сұраққа тартылып, Роберт Харлиге, 1-Оксфорд графына, қарсы жеке кек сақтап, оны өлтіруге тырысты – Харли оның жалақысын күрт қысқарғандықтан. Ол Харлиді қалта пышағымен (пышақ қалай кеңесшілер залына еніп кеткені әлі де жұмбақ) жарақаттады. Харли жараланды, бірақ қауіпсіз болды, себебі ол қалың алтынды брокаттан тігілген желет киген, соның арқасында пышақ ішке кірмей, тығылып қалды. Бірнеше кеңесшілер, соның ішінде Ормонде, Гискардқа жауап ретінде шабуыл жасады. Гискард Ормонден оны өлтіруді өтінді, бірақ Ормонде оның палач рөлін ойнауға қатысы жоқ екенін айтты. Дегенмен, ол Гискардты кем дегенде сұраққа тарту үшін тірі ұстау қажеттігін түсінді, алайда Гискардтың жаралары салдарынан бір аптадан кейін қайтыс болды.
He played a dramatic role at the notorious meeting of the Privy Council on 8 March 1711 when Antoine de Guiscard, a French double agent who was being questioned about his treasonable activities, attempted to assassinate Robert Harley, 1st Earl of Oxford, against whom he had a personal grudge for drastically cutting his allowance, by stabbing him with a penknife (how he managed to get into the Council room with a weapon remains a mystery). Harley was wounded, but not seriously, due largely to the fact that he was wearing a heavy gold brocade waistcoat, in which the knife got stuck. Several Councillors, including Ormonde, stabbed Guiscard in return. Guiscard implored Ormonde to finish the deed, but Ormonde replied that it was not for him to play the hangman. In any case, he had the sense to see that Guiscard must be kept alive at least long enough to be questioned, although as it turned out Guiscard's wounds were fatal and he died a week later.
Соңғы жорық
1712 жылы 23 сәуірде ол Харвиштен Ротердамға соғысқа қатысатын британдық әскерлерге жетекшілік ету үшін кетті. Ол жерде өзін Тори министрлігінің құралы ретінде пайдалануға рұқсат берді, олардың саясаты Нидерландыда соғысты жалғастыру болды, сонымен қатар Ормондқа Принц Евгений басқаратын одақтастарын қолдауға белсенді түрде араласпау үшін құпия тапсырма берді. 1712 жылдың шілдесінде Ормонде Принц Евгенийге Кеснойды қоршауды қолдауға болмайтынын, британдық әскерлерді қайтарып алып, оның орнына Дюнкеркке иелік етуді жоспарлап отырғанын хабарлады. Голландиялықтар британдық әскерлердің қайтарылуына соншалықты ашуланды, Дуайдағы Бушайн қаласын британдықтар үшін жапты, олардың қоймалары мен медициналық жабдықтары жеткілікті болғанына қарамастан. Ормонде әскерлерін жеткілікті түрде қамтамасыз ету үшін Гент, Брюгге және Дюнкерк қалаларын басып алды. 1713 жылы 15 сәуірде Норфолк лорд-лейтенанты атанды.
On 23 April 1712 he left Harwich for Rotterdam to lead the British troops taking part in the war. Once there he allowed himself to be made the tool of the Tory ministry, whose policy was to carry on the war in the Netherlands while giving secret orders to Ormonde to take no active part in supporting their allies under Prince Eugene. In July 1712 Ormonde advised Prince Eugene that he could no longer support the siege of Quesnoy and that he was withdrawing the British troops from the action and instead intended to take possession of Dunkirk. The Dutch were so exasperated at the withdrawal of the British troops that they closed the towns of Bouchain on Douai to British access, despite the fact that they had plenty of stores and medical facilities available. Ormonde took possession of Ghent and Bruges as well as Dunkirk, in order to ensure his troops were adequately provided for. On 15 April 1713 he became Lord Lieutenant of Norfolk.
Якобит
Ормондтың генерал-капитан лауазымы оны Анна патшайымының қайтысынан туған дағдарыста өте маңызды тұлға етті. Анна патшайымының өмірінің соңғы жылдары Ормондтың якобиттерге жақын болғаны анық, тіпті ол якобит сарайымен, оның ішінде кузені Пирс Батлер, 3-ші виконт Галмоймен хат алмасып тұрған. Галмой Килкенни сарайында ұңғынша толы оқ-дәрі сақтаған. 1714 жылдың тамызында таққа отырған Георг I кең ауқымды өзгерістер жасады және торилерді патшалық ықыластан шеттетуге тырысты. Ормонд генерал-капитан, 1-ші гвардиялық пехота полкінің полковнигі және әскердің бас қолбасшысы лауазымынан айырылды. Бұл лауазымдардың бірінші екеуі Марлборо герцогіне, ал бас қолбасшы лауазымы Стэрл графына берілді. 1714 жылдың 19 қарашасында Ормонд Ирландияның жаңадан құрылған Жеке кеңесінің мүшесі болды. 1715 жылғы якобит көтерілісін қолдады деген айып тағылды, көтерілісшілер "Жоғары шіркеу және Ормонд!" деп ұрандаған. 1715 жылдың 21 маусымында Лорд Стэнхоп оны мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптады. Егер ол Англияда қалып, сотқа берілгенде парламенттік қудалаудан құтылуы мүмкін еді, бірақ ол 1715 жылдың тамызында Францияға қашып кетті және бастапқыда Парижде Лорд Болингброкпен бірге болды. 1715 жылдың 20 тамызында ол тақтан айырылды, оның мүлігі тәркіленді және барлық құрметтері жойылды. Граф Маршалға Ормонд пен Болингброктың есімдерін және гербтерін теңдестер тізімінен алып тастау бұйрығы берілді, ал Ормондтың Гартер орденінің байрағы Сент-Джордж капелласынан түсірілді. 1716 жылдың 20 маусымында Ирландия Парламенті Типперри графтығының құқықтары мен бостандықтарын жою туралы заң қабылдады, оның мүлігін тәжге беру және оны ұстаған кез келген адамға 10 000 фунт стерлинг сыйлық беру туралы шешім қабылданды. Бірақ сол парламент 1721 жылдың 24 маусымында оның інісі Чарльз Батлер, Арранның 1-ші графына оның мүлігін сатып алуға рұқсат беретін заң қабылдады, ол да солай жасады. Ормонд кейін Испанияға көшіп, кардинал Альберонимен келіссөздер жүргізді. Ол 1719 жылы Англияға шабуыл жасау және Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюартты британ тағына отырғызу жоспарына қатысты, бірақ оның флоты Бискай шығанағындағы дауылдан таратылды. 1732 жылы ол Авиньонға көшіп, 1733 жылы жазушы леди Мэри Уортли Монтегю оны көрді. Ормонд 1745 жылдың 16 қарашасында Авиньонда жер аударылуда қайтыс болды, бірақ оның денесі Лондонға әкелініп, 1746 жылдың 22 мамырында Вестминстер аббаттығында жерленді.
Ormonde's position as Captain General made him a personage of much importance in the crisis brought about by the death of Queen Anne and, during the last years of Queen Anne, Ormonde almost certainly had Jacobite leanings and corresponded with the Jacobite Court including his cousin, Piers Butler, 3rd Viscount Galmoye, who kept barrels of gunpowder at Kilkenny Castle. King George I on his accession to the throne in August 1714 instituted extensive changes and excluded the Tories from royal favour. Ormonde was stripped of his posts as Captain General, as colonel of the 1st Regiment of Foot Guards and as Commander in Chief of the Forces with the first two posts going to the Duke of Marlborough and the role of Commander in Chief going to the Earl of Stair. On 19 November 1714 Ormonde was instead made a member of the reconstituted Privy Council of Ireland. Accused of supporting the Jacobite rising of 1715, during which the rebels had shouted "High church and Ormond", he was impeached for high treason by Lord Stanhope on 21 June 1715. He might have avoided the impending storm of Parliamentary prosecution, if he had remained in England and stood trial but instead he chose to flee to France in August 1715 and initially stayed in Paris with Lord Bolingbroke. On 20 August 1715 he was attainted, his estate forfeited, and honours extinguished. The Earl Marshal was instructed to remove the names and armorial bearings of Ormonde and Bolingbroke from the list of peers and Ormonde's banner as Knight of the Garter was taken down in St George's Chapel. On 20 June 1716, the Parliament of Ireland passed an act extinguishing the regalities and liberties of the county palatine of Tipperary; for vesting his estate in the crown and for giving a reward of £10,000 for his apprehension, should he attempt to land in Ireland. But the same parliament passed an act on 24 June 1721, to enable his brother Charles Butler, 1st Earl of Arran, to purchase his estate, which he accordingly did. Ormonde subsequently moved to Spain where he held discussions with Cardinal Alberoni. He later took part in a Spanish and Jacobite plan to invade England and put James Francis Edward Stuart on the British throne in 1719, but his fleet was disbanded by a storm in the Bay of Biscay. In 1732 he moved to Avignon, where he was seen in 1733 by the writer, Lady Mary Wortley Montagu. Ormonde died at Avignon in exile on 16 November 1745, but his body was brought back to London and buried in Westminster Abbey on 22 May 1746.
Неке және балалар
1682 жылғы 20 шілдеде ол, сол кезде Оссори лорды деп аталған, Лоренс Хайдтың қызы, кейін Кенилворт виконты Хайд болған, бірақ қарашада Рочестер графы атанған, леди Энн Хайдқа үйленді. Олардың 1688 жылы жас кезінде қайтыс болған Мэри есімді қызы болды. 1685 жылы бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін (мұның оған қатты қайғы келтіргені мәлім), Оссори еркек мұрагерді қамтамасыз ету үшін қайтадан үйленуді жоспарлады. Ол 1685 жылғы мамыр айында Лордтар палатасынан екінші некеге тұруға рұқсат алды, ал сол жылдың тамызында Бофорт герцогы мен Мэри Капельдің қызы Мэри Сомерсет ледисіне үйленді. Олардың Томас (1686–1689) есімді ұлы және Елизавета (1689–1750) мен Мэри (1690–1713) есімді екі қызы болды. Ормонның екінші әйелі Анна патшайымының жеке бөлмесіндегі ханым болған. Олардың кіші қызы Мэри Джон Эшбернхэмге, Эшбернхэм графының біріншісіне тұрмысқа шықты.
On 20 July 1682 he, then called Lord Ossory, married Lady Anne Hyde, daughter of Laurence Hyde, who was then Viscount Hyde of Kenilworth but became Earl of Rochester in November. The couple had a daughter, Mary, who died young in 1688. Following the death of his first wife (which is known to have caused him intense grief) in 1685, Ossory planned to marry again, in order to secure a male heir. He gained permission from the House of Lords for the arranging of a jointure for another marriage in May 1685, and in August of that year, he married Lady Mary Somerset, daughter of the Duke of Beaufort and Mary Capel. The couple had a son, Thomas (1686–1689), and two daughters, Elizabeth (1689–1750) and Mary (1690–1713). Ormonde's second wife was a lady of the bedchamber to Queen Anne. Their younger daughter, Mary, married John Ashburnham, 1st Earl of Ashburnham.