Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
4-Аминбензой қышқылы (сонымен қатар пара-аминбензой қышқылы немесе ПАБА деп те аталады, себебі екі функционалдық топ бензол сақинасына бір-біріне қарама-қарсы, пара позицияда бекітілген) – H2NC6H4CO2H формуласына ие органикалық қосылыс. PABA ақ түсті қатты зат, бірақ коммерциялық үлгілері сұр түсті болуы мүмкін. Ол суда аз еруге қабілетті. Оның құрамында амино және карбоксил топтарымен алмастырылған бензол сақинасы бар. Бұл қосылыс табиғатта кеңінен таралған.
4 Aminobenzoic acid (also known as para aminobenzoic acid or PABA because the two functional groups are attached to the benzene ring across from one another in the para position) is an organic compound with the formula H2NC6H4CO2H. PABA is a white solid, although commercial samples can appear gray. It is slightly soluble in water. It consists of a benzene ring substituted with amino and carboxyl groups. The compound occurs extensively in the natural world.
Биохимия
ПАБА бактериялар, өсімдіктер және саңырауқұлақтардың фоли қышқылын синтездеу кезіндегі аралық зат. Көптеген бактериялар, оның ішінде адам ішегінде кездесетін, мысалы, E. coli, хоризматтан 4-амино-4-дезоксихоризмат синтетазасы және 4-амино-4-дезоксихоризмат лиазасы ферменттерінің бірлескен әрекеті арқылы ПАБА-ны өндіреді. Өсімдіктер ПАБА-ны хлоропластарында өндіреді және оны тіндерінде глюкоза эфирі (pABA Glc) түрінде сақтайды. Адамдарда ПАБА-ны фоли қышқылына айналдыратын ферменттер болмайды, сондықтан фоли қышқылын жасыл жапырақты көкөністер сияқты диеталық көздерден алу қажет. Адамдарда ПАБА қажетсіз зат саналады және тарихи түрде "Вx витамині" деп аталғанымен, қазір витамин ретінде танылмайды.
PABA is an intermediate in the synthesis of folate by bacteria, plants, and fungi. Many bacteria, including those found in the human intestinal tract such as E. coli, generate PABA from chorismate by the combined action of the enzymes 4 amino 4 deoxychorismate synthase and 4 amino 4 deoxychorismate lyase. Plants produce PABA in their chloroplasts, and store it as a glucose ester (pABA Glc) in their tissues. Humans lack the enzymes to convert PABA to folate and so require folate from dietary sources, such as green leafy vegetables. In humans, PABA is considered nonessential and, although it has been referred to historically as "vitamin Bx", is no longer recognized as a vitamin
Медициналық қолдану
Калий тұзы Potaba тауарлық атауымен Пейрони ауруы сияқты фиброздық тері ауруларын емдеу үшін қолданылады. ПАБА кейде ішек-қарын синдромымен ауыратындар асқазан-ішек симптомдарын басу үшін, сондай-ақ 24 сағаттық зәр жинаудың толықтығын бағалау үшін, зәрдегі натрий, калий немесе азот деңгейін анықтау мақсатындағы тамақтану эпидемиологиялық зерттеулерде таблеткалар түрінде қолданылады. ПАБА туындылары холинергиялық жүйелердің жетіспеушілігін тудыратын, мысалы, Альцгеймер ауруы сияқты ауруларда ацетилхолинестераза тоқтаушылары ретінде әрекет етуі мүмкін.
The potassium salt is used as a drug against fibrotic skin disorders, such as Peyronie's disease, under the brand name Potaba. PABA is also occasionally used in pill form by sufferers of irritable bowel syndrome to treat its associated gastrointestinal symptoms, and in nutritional epidemiological studies to assess the completeness of 24 hour urine collection for the determination of urinary sodium, potassium, or nitrogen levels. PABA derivatives have also been proposed to function as acetylcholinesterase inhibitors in diseases that cause deficient cholinergic systems, such as Alzheimer's Disease.
Тамақ қоспасы
Адамдарда ПАБА жетіспеушілігінің белгілі синдромдары жоқ, бірақ ПАБА-ны өндіретін ішек бактериялары жетіспейтін жағдайларды қоспағанда, коммерциялық жеткізушілер ПАБА-ны тамақтануға қосымша ретінде пайдалы екендігі туралы көптеген мәлімдемелер жасайды. Оның пайдасы шаршау, тітіркену, депрессия, көз жасымен шығатын экзема (ылғал экзема), склеродермия (терінің ерте қатаюы), терідегі пигменттің ошақты жоғалуы (витилиго) және шаштың ерте ағаруы үшін айтылады.
Despite the lack of any recognized syndromes of PABA deficiency in humans, except for those who lack the colonic bacteria that generate PABA, many claims of benefit are made by commercial suppliers of PABA as a nutritional supplement. The benefit is claimed for fatigue, irritability, depression, weeping eczema (moist eczema), scleroderma (premature hardening of the skin), patchy pigment loss in the skin (vitiligo), and premature grey hair.
Коммерциялық және өнеркәсіптік пайдалану
ПАБА биомедициналық салада қолданылады. Оның туындылары 12111 коммерциялық дәрілік заттардың дерекқорының 1,5%-ында құрылымдық компонент ретінде кездеседі. Басқа қолданылуларына арнайы азо бояуларға және байланыстырушы агенттерге айналдыру жатады. ПАБА биологиялық ыдырайтын пестицид ретінде де қолданылады, бірақ оның қолданылуы биологиялық пестицидтердің жаңа түрлерінің пайда болуына байланысты шектеулі. Нақтырақ айтқанда, зерттеулер PABA сутегін бөліп алу және декарбоксилдеу арқылы PABA-ны O2 оксидтейтін O2-ге қатысты жол арқылы фотодеградациялайтынын көрсетті. Бұрын ПАБА күннен қорғау кремдерінде УФ-фильтр ретінде кеңінен қолданылды. Ол UVB сәулесін сіңіретін, яғни 290 және 320 нм арасындағы толқын ұзындығын сіңіре алады, ал 320-400 нм аралығындағы UVA толқын ұзындығы арқылы өтіп, күңгірт тері түсіне (күнге күюге) әкеледі. 1943 жылы патенттелген ПАБА күннен қорғау кремдерінде қолданылатын алғашқы белсенді ингредиенттердің бірі болды. Тышқандарда жасалған алғашқы in vivo зерттеулер PABA ультракүлгін сәулелердің зиянын азайтатынын көрсетті. Сонымен қатар, ол кеміргіштерде тері ісігінің пайда болуына қарсы қорғаныс береді. 1980 жылдардың басында жануарлар және in vitro зерттеулер PABA жасушалардың УФ сәулесінен зақымдану қаупін арттыруы мүмкін екенін көрсетті. Осы зерттеулердің нәтижесінде, сондай-ақ аллергия және киім түсінің өзгеруіне байланысты проблемалар PABA күннен қорғау кремі ретінде қолданудан шығарылды. Дегенмен, суда ерімейтін ПАБА туындылары, мысалы, падимат О, қазіргі уақытта кейбір косметикалық өнімдерде, оның ішінде маскара, корректор және матовый ерітінділерде қолданылады. 2008 жылдан бастап жаңа күннен қорғау кремдерін дамытру барлық толқын ұзындығында, соның ішінде UVA-да тұрақты қорғаныс беретін белсенді ингредиенттердің кең спектрін жасауға бағытталған. Зерттеушілер PABA–TiO2 гибридтік наноқұрылымдарын қарастыруда, олар PABA және TiO2 сулы in situ синтезі әдісімен алынады.
PABA finds use in the biomedical sector. Its derivatives are found as a structural component in 1.5% of a database of 12111 commercial drugs. Other uses include its conversion to specialty azo dyes and crosslinking agents. PABA is also used as a biodegradable pesticide, though its use is now limited due to evolution of new variants of bio pesticides. Specifically, studies have shown that PABA photodegrades through an O2 mediated pathway in which PABA is oxidized by O2 via hydrogen abstraction and decarboxylation. In the past, PABA was widely used in sunscreens as a UV filter. It is a UVB absorber, meaning it can absorb wavelengths between 290 and 320 nm. while still allowing UVA wavelengths between 320 400 nm to pass through, producing a tan. Patented in 1943, PABA was one of the first active ingredients to be used in sunscreen. The first in vivo studies on mice showed that PABA reduced UV damage. In addition, it was shown to protect against skin tumors in rodents. Animal and in vitro studies in the early 1980s suggested PABA might increase the risk of cellular UV damage. On the basis of these studies, as well as problems with allergies and clothing discoloration, PABA fell out of favor as a sunscreen. However, water insoluble PABA derivatives such as padimate O are currently used in some cosmetic products including mascara, concealer, and matte lipsticks. As of 2008, the advancement of new sunscreen is focused on developing a broad spectrum of active ingredients that provide consistent protection across all wavelengths, including UVA. Researchers are considering the PABA–TiO2 Hybrid Nanostructures that result from the method of aqueous in situ synthesis with PABA and TiO2.