Кіріспе

Тіндерді өсірудің медициналық әдісі. Тіндерді кеңейту – пластикалық, жақ-бет және қайта құру хирургияларында қолданылатын, денеде қосымша тері, сүйек немесе басқа тіндердің өсуін қамтамасыз ететін техника. Тіндердің қабынуы сияқты басқа да биологиялық процестер де кеңею деп есептелуі мүмкін (төмендегі тіндер қабынуына қараңыз).

Терінің кеңейуі

Терінің кеңейтілуі – механикалық созу арқылы қосымша тері өсіруге арналған жиі қолданылатын хирургиялық процедура. Ол қоршаған тіндердің түсіне, текстурасына және қалыңдығына ұқсас тері жасайды, сонымен қатар жараларды және қабылдамау қаупін азайтады. Тері өз физиологиялық лимитінен артық созылғанда, механотрансдукция жолдары белсенді болады. Бұл жасушалардың өсуіне және жаңа жасушалардың пайда болуына алып келеді. Кейбір жағдайларда, бұл тері астына инфляциялық баллондарды имплантациялау арқылы жүзеге асырылады. Көбінесе хирург кеңейту құрылғысын тері астына енгізеді және апталар немесе айлар бойы тұзды ерітіндіні үнемі инъекциялап, теріні біртіндеп созады. Тіннің өсуі тұрақты, бірақ кеңейту құрылғысы алынған кезде белгілі бір деңгейде қысқарады. Сырттан қолданылатын тіндерді кеңейту құрылғылары да бар. Олардың артықшылығы – төмен бағасы және тері астына имплантациялау үшін хирургиялық процедура қажет болмайды. Мысалы, емшек реконструкциясы кезінде, емшек безі хирургиялық жолмен алынғанда (мастэктомия), осы техника қолданылуы мүмкін. Кейін, кеңейтілген тері қалтасының астына тұзды немесе силикон гелімен толтырылған тұрақты имплант салынады. Басқа қолданыстарда, артық тері бел немесе мүжік бөлігінде кеңейту арқылы мақсатты түрде өсіріледі, содан кейін оны травма, кең жаралар, хирургия, күйіктер және т.б. салдарынан терінің жоғалған жеріне трансплантациялау үшін жинауға болады.

Радиалды қолдың еркін жапсырмалары

Соңғы зерттеулер көрсеткендей, жергілікті тінді кеңейтуді қолдану қолдан еркін тінді алып алғаннан кейін қалыңдығы бойынша жарылған тері мөлшерін азайтуға мүмкіндік береді. Авторлар бұл әдіс азау сезінуді азайтатынын және жазылу уақытын қысқартатынын атап өтті. Бұл әдіс тиімді де танылды. Мысалы, бас терісінен меланома алынған және нәтижесінде шаш түсу (алопеция) ақаулары пайда болған пациенттерде тінді кеңейту арқылы жараларды жоюға және шашты толық жабуға болады. Шаш отырғызуға қарағанда тінді кеңейтуді таңдаудың екі негізгі себебі – ақаудың донорлық шаштың жеткілікті болуына қатысты көлемі мен пішіні, сондай-ақ жара тінінің сапасы мен қалыңдығы. Шаш отырғызудың сәтті болуы қиын немесе мүмкін емес болған айқын жаралар мен/немесе тіндің әлсіреуі (атрофиясы) бар жерлерді алып тастап, кеңейтілген, қалыпты бас терісімен алмастыру ұсынылады. Майами университетінде профессор болған доктор Джеффри Стюарт Эпштейннің зерттеулеріне сәйкес, тінді кеңейту арқылы жасалатын тіндік мөлшерге, егер процесс біртіндеп жүргізілсе, теориялық шек жоқ.

Қалпақ қабығын қалпына келтіру

Тіндерді кеңейту әдісі алқабық теріні қалпына келтіру үшін де қолданылған, бұл әдетте хирургиялық емес процедура. Онда арнайы құрылғылардың көмегімен сыртқы кернеу қолданылып, сүндеттелген тіндер жаңа жасушалармен алмастырылады. Хирургиялық емес тіндерді кеңейту әдістері қалған пеніс терісін кеңейтіп, оны ұзын түтікшеге айналдырады, соның нәтижесінде ол алқабық сияқты қызмет ете алады. Сүндеттелген ер адамдар тіндерді кеңейту және ұзарту үшін шафт және алқабық қалдықтарына кернеу түсіреді, мақсаты – функционалды алқабық жасау. Мұндай тіндерді кеңейту процесі жылдарға созылуы мүмкін, себебі қажетті тері өсімі көлемі әдетте шамамен 15 дюймді құрайды.

Сүйектің кеңейуі

Сүйек – салыстырмалы түрде оңай кеңейтілетін тағы бір тіндердің бірі. Оны механикалық құрылғылардың көмегімен баяу бөлінетін сыртқы құрылғыларды қолдану арқылы кеңейтуге болады, соның нәтижесінде сүйек созылуға жауап ретінде өседі (сүйек созғыш). Fitbone хирургиясындағыдай, басқа да әдістер мен сыртқы құрылғылар зерттелді және белгілі бір табысқа жетті. Бұл әдісті 1951 жылы орыс дәрігері Илизаров жасады, ол Илизаров аппараты деп аталады. Ол патологиялық сүйек жоғалуы, аяқ-қолдың симметриясының бұзылуы, нанылық, бойдың аласа болуы және т.б. жағдайларда аяқ-қолдарды ұзартуға мүмкіндік береді. Қайта құру және косметикалық хирургияда сүйек кеңейткіштері туа біткен аномалиялар, жарақаттар, ісіктер және т.б. жағдайларда жақ сүйегін ұзарту үшін қолданылады. Аяқ-қолдарды ұзарту үшін Orthofix және интрамедуллярлық скелеттік кинетикалық созғыш (ISKD) сияқты басқа да жаңа құрылғылар да қолданылады. Ол бір сүйекке 6 дюймнан астам қосуға мүмкіндік береді, бірақ ол қымбатқа соғады, ауыртпалы болады және көп уақытты қажет етеді (әрбір процедура шамамен 8-12 айға созылады).

Бұлшықеттердің кеңейуі

Бұлшықет тіні созылу нәтижесінде миофибриллегенез деп аталатын процесте кеңейіп, дами алады.

Тіндердің қабынуы

Биологиялық мағынада қабыну – организмнің ішкі немесе сыртқы бұзылыстарға жасушалық реакциясы. Астма немесе созылмалы бронхит жағдайында адам организмі аллергендерге немесе ластаушы заттарға бронх ағашы мен тыныс жолдары қабырғаларын мононуклеарлы жасушалармен толтыру арқылы жауап береді. Тыныс жолдары қабырғасының қабаттары, ішкі эпителийлік тінді қоса алғанда, қалыңдайды және дені сау адамдардың 10%-дан 300%-ға дейін кеңейіп, ауа ағынын қиындатады. Аурудың ұзақ мерзімдік сақталуы, тыныс жолдарының гиперреактивтілігімен (тегіл бұлшық еттердің жиырылуы немесе бронхтардың гиперреактивтілігі) қосылғанда, созылмалы, үзіліссіз қабыну мен қалыңдауға және тыныс жолдарының айқын өзгеруіне алып келеді, оның нәтижесінде тыныс жолдары қатаңдайды және серпімділігін жояды. Тығыз цилиндрдегі қабыну, мысалы, тыныс жолында, әдетте өзіне-өзі бүгіліп, тіндердің ішкі қабаттарындағы механикалық түрде зерттелген бүктелу үлгілері мен өсу қатынастарын тудырады.

Сүт ұлпасының кеңеюі

Тіндерді кеңейту – кеуде реконструкциясында жиі қолданылатын әдіс. Бұл, негізінен, уақытша тінді кеңейткішті пайдалану арқылы кеуде терісі мен бұлшық еттерін кеңейтуді қамтиды. Мастектомиядан кейін 3-4 аптадан соң, кеңейткішке физиологиялық сұйықтық (салин) енгізіліп, оны біртіндеп толтырады. Бұл процесті кеңейткіштің ішінде орналасқан шағын клапан механизмімен жүзеге асырып, оның көлемі екінші кеудеден сәл үлкен болғанша жалғастырады. Әдетте, мұндай процесті аяқтауға бірнеше аптадан айларға дейін уақыт кетеді. Тінді кеңейткіш бірнеше айдан кейін алынып тасталады, содан кейін микроқан тамырлы жабынды реконструкциясы немесе тұрақты кеуде имплантатының орнатылуы жүргізіледі. Мастектомиядан кейін онколог немесе радиологиялық онколог кейде химиотерапия немесе сәулелік терапия тағайындауы мүмкін. Бұл емдеулер тіндерді кеңейту процесін шамамен төрт-сегіз аптаға ықшамдайды. Тінді кеңейткіштердің сыртқы қабықшалары силиконнан жасалған, ал ішкі клапаны немесе сыртқы порты физиологиялық сұйықтықты енгізуге мүмкіндік береді.

Терінің кеңейуіне балама

Қазіргі уақытта балама тері мүшесін ауыстыруға арналған зерттеулер тіндік инженерия саласында жүргізілуде. Көптеген жасалған тіндер мен тіндерге ұқсас материалдар FDA-дан өтіп, нарыққа енді, бірақ қаржылық табысы орташа деңгейде. Бұл стратегияның шектеулері ұзақ инкубация кезеңдерімен, сондай-ақ функционалды терінің нақты механикалық және биологиялық қасиеттерін қайталаудағы қиындықтармен байланысты. Дегенмен, оның артықшылықтарына донорлық аймақтағы аурушаңдық деңгейінің төмендеуі (терінің кеңеюіне қажеттілік болмағандықтан) және жарақаттық күйік немесе жарақат жағдайында шұғыл медициналық көмекке қолжетімді материалдардың болуы жатады. Бүгінде терінің механикалық және биологиялық қасиеттерін сақтайтын, арзан жасалған тері мүшесін ауыстыру құралдарын жасауға клиникалық қызығушылық жоғары.