Кіріспе

Видео ойынға арналған алдау қаптамаларының желісі Game Genie – бастапқыда Codemasters компаниясы жасаған, ал Camerica және Galoob компаниялары сатқан видео ойынға арналған алдау қаптамаларының желісі. Сериядағы алғашқы құрылғы 1990 жылы Nintendo Entertainment System үшін шығарылды, содан кейін Super NES, Game Boy, Genesis және Game Gear үшін құрылғылар шығарылды. Барлық Game Genie құрылғылары ойын деректерін уақытша өзгертеді, бұл ойыншыға ойынға байланысты, әзірлеушілер көздемегендей, алдау, ойынның әртүрлі аспектілерін өзгерту, сондай-ақ пайдаланылмаған материалдар мен функцияларға қол жеткізу сияқты мүмкіндіктерді береді. Game Genie-дің бастапқы өнімдерінің бес миллион данасы бүкіл әлемде сатылды, ал көптеген бейне ойын консольдерін эмуляциялайтын бағдарламалар Game Genie кодтарын қолдайды. Game Genie қолдауы бар эмуляторлар кодтардың шексіз санын енгізуге мүмкіндік береді, ал нақты өнімдерде үш пен алты код арасында шектеулер бар. 1993 жылы Codemasters "Game Genie 2" құрылғысын жасауды бастады, ал Galoob Солтүстік Америкада оны сату және тарату құқығын алды, бірақ Game Genie құрылғылары бесінші буын консольдері үшін шығарылмады. Code Breaker, Action Replay және Game Shark сияқты ұқсас хакерлік құрылғыларды басқа компаниялар да жасады. Game Genie бренді кейіннен Hyperkin компаниясымен қайта жаңғыртылды, ол жаңа консольдер үшін алдау жүйелерін шығарды. Codemasters кейінірек Game Genie-ден кейінгі ойындарының кейбіреулерінде, мысалы TOCA Touring Car Championship және Colin McRae Rally сияқты ұқсас алдау жүйелерін енгізді.

Жұмыс істеу және жобалау

Бастапқы Game Genie жүйелері картридж бен консольдің арасына қосылатын, деректерді өткізетін құрылғылар болатын. Консольді қосқанда, ойыншыға картридждің ROM-дағы адрестерге сілтеме жасайтын, "код" деп аталатын символдар тізбегін енгізуге арналған мәзір ұсынылады. Әр кодта картридждегі нақты деректердің орнына жүйе оқитын бүтін сан мәні болады. Game Genie ойынның бағдарламалық кодын өзгертетіндіктен, кодтар кейде "жамау кодтары" деп те аталады. Бұл кодтардың әсері әртүрлі болуы мүмкін. Көптеген жарияланған кодтар ойыншыға түрлі деңгейдегі зақымсыздану, шексіз оқ-дәрі, деңгейлерді өткіріп жіберу немесе ойынды жасаушылардың ниетінен артық күшті болуға мүмкіндік беретін басқа да өзгерістерді ұсынады. Кейде кодтар ойынды қиындатуы немесе жасаушылар жойған, ал қалыпты ойын кезінде қол жеткізбеуге тырысқан ойын мүмкіндіктерін ашуы мүмкін. Game Genie әртүрлі ойындарда қолдануға болатын кодтар жинағымен бірге сатылатын. Бірақ, Galoob жаңа кодтарды жасағанда және жаңа ойындар шыққанда бұл жинақ ескіріп қалды. Осыған жауап ретінде Galoob төрт ай сайын жаңа кодтар жинағын алуға мүмкіндік беретін ақылы жазылым қызметін ұсынды. Сонымен қатар, Galoob GamePro сияқты ойын туралы жарияланымдарда жаңа ойындарға арналған кодтарды жариялаған жарнамалар шығарды. Жаңа кодтарды жасау үшін Game Genie-ге кездейсоқ кодтарды енгізуге болады. Бұл эволюциялық тәсіл, кездейсоқ POKE операцияларын қолданумен тең. Кездейсоқ кодтарды енгізу көбінесе ойында көзге көрінбейтін өзгерістерге немесе ойынның тоқтауына, сақталған деректердің бұзылуына әкелмейді, бірақ осы процесті бірнеше рет қайталаса, ойында пайдалы өзгеріс пайда болуы мүмкін. Пайдалы код табылып қойғаннан кейін, осы кодқа ұсақ өзгерістер енгізу арқылы қосымша пайдалы кодтар жасау ықтималдығы артады. ROM файлдары, эмуляторлар және осы ойындар мен жүйелерге арналған компиляторлардың арқасында ойындарды кері инженериялауға және өзгертуге қажетті нақты ROM деректерін табуға болады. Бұл ақпаратты тікелей Game Genie кодтарына айналдыруға болады. Game Genie АҚШ патенті #5112051, "Компьютерлік ойын жүйесі үшін интерфейстік құрылғы" бойынша қорғалған, ол 1990 жылдың 30 мамырында тіркелген. АҚШ патенттік заңнамасына сәйкес, бұл патент 2010 жылдың 30 мамырында күшінен шықты.

NES

NES Game Genie NES картриджінің соңына қосылады, толық салыну кезінде картридж консольден шығып тұрады, сондықтан оны басу мүмкін болмайды. Сондықтан Game Genie ойынды бастау үшін басу қажеттілігін жойды. Бұл конструкция LIF ұясына стандартты картридж салынуына қарағанда көбірек жүктеме түсірді, нәтижесінде контактілер бүгіліп, кейбір құрылмалар Game Genie болмаған жағдайда ойнатылмайтын болды. Game Genie пішіні New Style NES консоліне артық күш қолданбастан салуды қиындатты. Galoob бұл мәселені Game Genie иелеріне тегін берілген адаптер жасау арқылы шешті. Сонымен қатар, Family Computer үшін де Game Genie нұсқасы бар, ол Realtec компаниясы тарапынан таратылып, Famiclones көп таралған аймақтарда сатылды.

Супер NES

Super NES нұсқасы Star Fox және Super Mario RPG: Legend of the Seven Stars сияқты кейбір ойындармен үйлесімді емес, себебі бұл ойындар көптеген ойындарда қолданылмаған контактілерді пайдаланады. Одан әрі, SNS 101 жүйесімен де мәселелер бар, өйткені бір уақытта тек екі кодты ғана қолдануға болады. SNES Game Genie-нің үш белгілі нұсқасы бар (v1, v1.1, v2). v1 және v2 печаттық платаларын (PCB) салыстырғанда, v2-де компоненттер саны әлдеқайда аз. Барлық үш нұсқасы сырттан бірдей көрінеді, бірақ v1.1 қосылғанда, кез келген код енгізілгенге дейін тирелер пайда болады. v1 және v2 арасын ажыратудың жалғыз жолы – корпус ашып, печаттық платаны (PCB) тексеру.

Game Boy-тың ойыншығы

Game Boy нұсқасында да картридждерге арналған ұя бар, ал ол консольдің ойын ұясына салынуы тиіс. Кодтарды қосу/өшіру немесе код енгізу экранына оралу үшін екі батырмасы бар. Бұл нұсқаның арт жағында өте кішкентай код кітапшасын сақтауға арналған бөлімшесі де бар. Физикалық конструкциясы Game Boy-дың бастапқы нұсқасынан басқа нұсқаларымен пайдалануды қиындатты. Егер Game Genie-ді Game Boy Pocket, Game Boy Light немесе Game Boy Advance-те пайдалануға тырысса, Game Genie-дің үстіңгі бөлігі қолға ұстағыштың үстіңгі жағына толық бекітілмей тұрып жанасатынын байқауға болады. Сондықтан Game Genie жұмыс істеуі үшін кері иілуі керек, бұл картридж контактілеріне жете алу үшін оны жеткілікті түрде басуға мүмкіндік беретін механизмге күш түсіруді талап етеді. Осыған қарамастан, ол Game Boy Advance SP-мен жұмыс істейді. Стандартты құрылғы Super Game Boy-ға сыймайды, бірақ пластикке шағын өзгерістер енгізсе, қалыпты жұмыс істейді. Сондай-ақ, "Super Game Boy to Game Genie Adapter" деп аталатын үшінші тарап адаптері болды, ол ойыншыға Game Genie-ді Super Game Boy картриджіне қосуға мүмкіндік берді. Бұл құрылғы Game Boy Color немесе Game Boy Advance картридждерімен үйлесімді емес (олар физикалық тұрғыдан құрылғыға сыймайды).

Sega Genesis-тің нұсқасы

Genesis/Mega Drive-да Game Genie елдерді түрлендіруге арналған картридж ретінде жұмыс істей алады, себебі көптеген ойындардың аймақтық шектеуі картридждердің пішінімен немесе ROM-ның бас бөлігіндегі бірнеше байт арқылы ғана қойылған. Кейбір ойындар Genesis Game Genie-мен жұмыс істемейді. Бұл құрылғы Sega 32X картридждерімен үйлесімді емес (төмендегі "заңдық мәселелер" бөлімін қараңыз).

Ойын жабдықтары

Game Gear нұсқасының Game Genie дизайны басқа жүйелерге қарағанда күрделірек болды. Оны картридж ұясына енгізгенде, Game Gear картриджін салу үшін тағы бір ұя пайда болатын. Сондай-ақ, ол кодтар кітабы сақталатын бөлімшеге ие болды. Кодтар Game Gear картриджінің арт жағына жабыстыруға арналған желімді жапсырмаларға басылған. Кодтарды енгізу кезінде ойыншы кітапты парақтаудың орнына, не теру керектігін оңай көре алатын. Game Gear Game Genie-дің код енгізу мәзірінде ойыншы "DEAD" деген сөзді теріп жазса, экран жоғары-төмен қозғалады, бұл мүмкін Пасха жұмыртқасы болуы мүмкін. Дегенмен, кейбір ойындар Game Genie-дің осы нұсқасымен жұмыс істемейді (төмендегі "құқықтық мәселелер" бөлімін қараңыз).

Құқықтық мәселелер

Бастапқы NES Game Genie-нің шығарылуы Nintendo-ның қатаң қарсылығына ұшырады. Nintendo, Game Genie авторлық құқықты бұза отырып, туынды жұмыстар жасады деген айыппен Galoob компаниясын Galoob v. Nintendo ісі бойынша сотқа берді. Game Genie сатылымы бастапқыда АҚШ-та тоқтатылды, бірақ Канадада тоқтамады. Сол кезде көптеген ойын журналдарында Galoob "Рақмет, Канада!" деген Game Genie жарнамаларын жариялады. Сот Game Genie-ді пайдаланудың туынды жұмыстарға әкелмейтінін анықтағаннан кейін, Nintendo Game Genie-ді АҚШ-та сатуға тыйым сала алмады. Galoob компаниясымен сот процесі басталған шақта Nintendo, Game Genie-ді тоқтату үшін басқа да шараларға көшті, кейінгі ойындарда алдауды анықтау үшін ROM тексеру сомасын пайдаланды. Бұл шаралар белгілі бір деңгейде сәтті болды, бірақ кейбіреулерін қосымша кодтармен айналып өтуге болады. Game Genie-дің кейінгі нұсқалары тексеру ретінен Genie модификацияларын жасыру мүмкіндігіне ие болды. Ал Sega, Game Genie-ді толық қолдап, оған ресми мақұлдау белгісін қойды.

Ойын Жин 2

Codemasters компаниясы Super NES үшін едәуір қуаттырақ құрылғыны жасады, онда көптеген жақсартулар бар еді, соның ішінде пайдаланушылар өздері алдау кодтарын табуға, ойын контроллерін пайдаланып ойын барысында алдауларды таңдап қосуға, ойынды баяулату режиміне ауыстыруға, сондай-ақ жоғары нәтижелерді ойындардан автоматты түрде сақтап, Game Genie құрылғысының батареямен сақталатын жадына қайта жүктеуге мүмкіндік берді. Құрылғының толыққанды жұмыс істейтін прототипі аяқталды, бірақ нарық жағдайларының өзгеруіне байланысты өндіріске шығарылмады. Бір прототиптің әлі де сақталғаны белгілі, ол бастапқы жасаушылардың бірі Ричард Аплиннің меншігінде.