Француз дінінің қайырымды қаһарманы Әббе Пьер

Кіріспе

Француздық рим-католик священнигі Аббе Пьер, (шын аты – Анри Мари Жозеф Груес;

Жастар және білім беру

Груес 1912 жылғы 5 тамызда Францияның Лион қаласында жібек саудагерлерінің бай католик отбасында дүниеге келді, ол сегіз баланың бесіншісі еді. Оның әйелі – жазушы Хера Миртл. Балалық шағын Лионға жақын Иринь қаласында өткізді. Ол он екі жасында Франсуа Шаббемен танысып, әкесімен бірге алғаш рет "Hospitaliers veilleurs" бауырластығының үйірмесіне барды, онда негізінен орта тапқа жататын мүшелер кедейлерге шаш шалу қызметтерін көрсету арқылы көмектесетін. Груес Франция скауттары қатарына қосылды, онда оны «Медитативтік құндыз» (Castor méditatif) деп атады. 1928 жылы, 16 жасында монастырьға кіру туралы шешім қабылдады, бірақ осы арманының орындалуы үшін он жеті жарым жасқа дейін күтуге тура келді. 1931 жылы Груес францискандардың негізгі тармағы – Капуцин орденіне кірді, мұрасынан бас тартып, барлық мүлкін қайырымдылыққа ұсынды. 1932 жылы Крест монастырына кірді, онда жеті жыл өмір сүрді және 1938 жылғы 24 тамызда Рим католик дін қызметкері болып тағайындалды. 1939 жылы ауыр өкпе инфекциясынан кейін, қатаң және қиын монастырлық өмірді жалғастыру оған қиын болды. Ол бірнеше жерде науқастарға рухани көмек көрсетті. Діни қызметкер Анри де Лубак оның дін қызметкері болып тағайындалған күні: «Киелі Рухтан қасиеттілерге тән дінге қарсылық сезімін беруін сұра» деді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол теміржол көлігі корпусына қатардағы офицер ретінде шақырылды. Оның ресми өмірбаянында айтылғандай, 1942 жылғы шілдеде Парижде болған жаппай тұтқындаулардан кейін, «Рафль дю Вель д’Ив» деп аталған оқиғадан соң, еврейлерге нацистердің қуғынынан қашуға көмектесті, сондай-ақ Grenoble аймағындағы оккупацияланбаған аймақта тағы бір шабуыл кезінде де көмектесті: «1942 жылдың шілдесінде екі қашқан еврей одан көмек сұрады. Қуғын-сүргін болып жатқанын білген соң, ол дереу жалған паспорт жасауды үйренуге кірісті. 1942 жылдың тамызынан бастап ол еврейлерді Швейцарияға жетеледі». Оның псевдонимі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз қарсыласымен жұмыс істеген кезде пайда болды, ол бірнеше әртүрлі аттармен жұмыс істеді. Гренобльде, қарсылық қозғалысының маңызды орталығында ол еврейлерге және саяси қуғын-сүргінге ұшырағандарға Швейцарияға қашуға көмектесті. 1942 жылы ол Шарль де Гольдің інісі Жак де Голь мен оның әйелінің Швейцарияға қашуына көмектесті. Ол макилер бөлімін құруға қатысып, Веркор платосы мен Шартр тауларындағы жергілікті басшылардың бірі болды. Пьер Лавальмен келісімге келген нацистік мәжбүрлі еңбек бағдарламасы (STO) бойынша адамдардың алынуын болдырмауға көмектесті; ол Гренобльде STO-ға қарсы тұрушылар үшін алғашқы паналау орталығын құрды және «L'Union patriotique indépendante» деген жасырын газетті шығарды. 1943 жылы ол қысқа мерзімге Люси Кутаздың үйінде баспана тапты, ол қарсылық қозғалысының мүшесі болды, кейіннен оның хатшысы болды және 1982 жылы қайтыс болғанға дейін қайырымдылық жұмысында оған көмектесті. Ол екі рет тұтқындалды, алғаш рет 1944 жылы Пиреней Атлантика департаментіндегі Камбо-ле-Бэйн қаласында нацистік полициясымен, бірақ тез босатылып, Испанияға, содан кейін Гибралтарға барды, соңынан генерал де Гольдің Алжирдегі еркін француз күштеріне қосылды. Бастапқыда қаржы жинауда қиындықтар туды, сондықтан 1952 жылы Аббе Пьер Люксембург радиосының «Quitte ou double» (Кепіл немесе ештеңе) ойын-шоуына қатысуға шешім қабылдады және 256 000 франк жеңіп алды.

When World War II broke out in 1939, he was mobilised as a non commissioned officer in the train transport corps. According to his official biography, he helped Jewish people to escape Nazi persecution following the July 1942 mass arrests in Paris, called the Rafle du Vel' d'Hiv, and another raid in the area of Grenoble in the non occupied zone: "In July 1942, two fleeing Jews asked him for help. Having discovered the persecution taking place, he immediately went to learn how to make false passports. Starting in August 1942, he guided Jewish people to Switzerland". His pseudonym dates from his work with the French Resistance during the Second World War, when he operated under several different names. Based in Grenoble, an important center of the Resistance, he helped Jews and politically persecuted escape to Switzerland. In 1942, he assisted Jacques de Gaulle (the brother of Charles de Gaulle) and his wife escape to Switzerland. He participated in establishing a section of the maquis where he officially became one of the local leaders in the Vercors Plateau and in the Chartreuse Mountains. He helped people to avoid being taken into the Service du travail obligatoire (STO), the Nazi forced labour program agreed upon with Pierre Laval, by creating in Grenoble the first refuge for resistants to the STO; he founded the clandestine newspaper L'Union patriotique indépendante. For a time, in 1943, he was given shelter by Lucie Coutaz, a Resistance member who later became his secretary and was his assistant in his charity work until her death in 1982. He was arrested twice, once in 1944 by the Nazi police in the city of Cambo les Bains in the Pyrénées Atlantiques, but was quickly released and travelled to Spain then Gibraltar before joining the Free French Forces of General de Gaulle in Algeria. There were initial difficulties raising funds, so in 1952, Abbé Pierre decided to be a contestant on the Radio Luxembourg game show Quitte ou double (Double or Nothing) for the prize money; he ended up winning 256,000 francs.

1954 жылдың қысы: "Мейірімділік көтерілісі"

Пьер аббат Францияда 1954 жылғы суық қыста танымал болды, сол кезде үйсіз адамдар көшеде қайтыс болды. Жатақханалар туралы заң жобасы сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол 1954 жылғы 1 ақпанда Люксембург радиосында есте қалған сөз сөйледі және консервативті Le Figaro газетінен шақыруын жариялауды өтінді:

Келесі күні таңертең баспасөз «мейірімділіктің көтерілісі» (insurrection de la bonté) туралы жазды және осы әйгілі көмекке шақыру 500 миллион франк көлемінде қайырымдылық жинады (Шарли Чаплин 2 миллион берді). Аббат сол жылы «Мерекелік қайырымдылық» акциясын ұйымдастырды, ол France Soir арқылы 6 миллион франк және 200 тонна өнім әкелді. «Жүректегі асханаларды» (Restos du Cœur) ұйымдастырған актер Колуш, өзінің ұйымы алған 150 миллион француз центын оған сыйлады. Италиялық судья Карло Мастеллони 2007 жылы Corriere della Sera газетінде аббаттың немересі Ванни Мулинарис басқарған Париждегі Гиперион тіл мектебінде хатшы болып жұмыс істегенін және итальяндық сот іздеген итальяндық босқындардың біріне үйленгенін еске алды. Corriere della Sera газетінің хабарлауынша, ол тіпті сол кездегі президент Франсуа Миттеранды Францияға қашқан және өткенімен ажырасып қалған солтүстік итальяндық белсенділерге экстрадициядан қорғауға көндірген. 20 жылдан астам уақыт өткен соң, ANSA, итальяндық баспасөз агенттігі, 2005 жылы ол өзінің дәрігерлерінің бірі Мишель д’Аурияны қолдағанын еске алды, ол Италияның солшыл тобы Prima Linea-ның бұрынғы мүшесі болды және 1990 жылы қарақшылыққа қатысқан деп айыпталды. Көптеген итальяндық белсенділер сияқты ол «қараңғы жылдары» Францияға жер аударылып, содан кейін Эммаус серіктеріне қосылды. La Repubblica итальяндық сот Гиперион мектебіне жақын барлық адамдардың кінәсіздігін мойындағанын нақтылады.

2007 жылғы қаңтарда аббат қайтыс болғаннан кейін итальяндық судья Карло Мастеллони Corriere della Sera газетінде Альдо Мороның ұрлануы кезінде Пьер христиан демократтарының Римдегі штаб-пәтеріне барып, оның хатшысы Бениньо Заккагнинимен сөйлесуге тырысқанын мәлімдеді, ол BR (Қызыл бригадалар) тобымен келісімдер жасауға қарсы «қатты ұстанымды» қолдады. 1996 жылы Роджер Гараудиге «достық ниетпен» («in title of friendship») қолдау көрсетуі дау тудырды. «Гарауди ісі» 1996 жылғы қаңтарда Canard enchaîné сатирикалық газетінде жарияланды, бұл оның «Израиль саясатының негізгі мифтері» атты кітабына қарсы бірқатар айыптауларға себеп болды және Гараудиге теріс қарасты деп айыпталды (1998 жылы 1990 жылғы Гейссот заңы бойынша сотталғанға дейін). Алайда, Гарауди наурыз айында Пьер аббаттың қолдауы туралы хабарлағаннан кейін жұртшылықтың ашуын тудырды. Аббат «Шоаның жоққа шығарылуын, қарапайымдастырылуын немесе жалғандауын» тырысқандарды айыптады, бірақ Гараудиге досы ретінде қолдау көрсетуін барлық расистік, еврей ұйымдары (MRAP, CRIF, Anti Defamation League және т.б.) және шіркеу иерархиясы сынға алды. Оның досы, «Шекарасыз дәрігерлер» ұйымының негізін қалаушы Бернард Кушнер оны «көтере алмайтын нәрсені кешіруі» үшін сынға алды, ал кардинал Жан-Мари Лустигер (1981 жылдан 2005 жылға дейінгі Париж архиепископы) оны ашық түрде жоққа шығарды. Содан кейін аббат Италияның Падуа қаласына жақын Праглиядағы бенедиктиндік монастырға барып, тынығып қалады. «Пьер есімді аббат, басқаларға қызмет ету өмірі» атты деректі фильмде аббат өзінің қолдауы Роджер Гараудиге емес, өзі оқымаған кітабындағы мәлімдемелеріне бола екенін мәлімдеді. Груес өзінің қарсылық қызметінің көп бөлігін жүргізген Isère департаментінің Депортация және Қарсылық мұражайының кураторы аббат Виши кезінде еврейлер үшін күресі үшін он есе «Ұлттар арасындағы әділ» атағына лайық еді деп мәлімдеді. «Пьер аббаттың қайтысы туралы хабарланған Киелі Әке оның ең кедейлерге қызмет етуіне алғыс білдіреді, ол Мәсіхтен келетін қайырымдылыққа куәлік етті. Өмірін кедейшілікпен күреске арнаған діни қызметкерді Құдайдың мейіріміне тапсырып, оны өз патшалығының тыныштығына қабылдауын сұрайды. Ол қайтыс болғандардың отбасыларына, Эммаус қауымдастығының мүшелеріне және жерлеуге жиналғандардың бәріне елшілік батасын береді». Оның әйелдерді діни қызметке тағайындауды және үйленген дін қызметкерлерін қолдауы оны католик дәстүрімен, шіркеу басшыларымен және шіркеудің дәстүрлі ілімін ұстанатын француз католиктерінің едәуір бөлігімен келіспей қалдырды. Британдық мемлекеттік БАҚ хабарлағандай, дәл осы ұстанымдар Францияда солшыл католиктердің саны азайып бара жатқан арасында оның танымалдылығын арттырды. Бір жынысты жұптардың бала асырап алуына қарсылық білдіргеніне қарамастан, Аббе Пьер балаларды анадан немесе әкеден айырып, оларды заттарға айналдырады деген адамдардың алаңдауын жоққа шығарды. Аббат сонымен қатар контрацепция бойынша дәстүрлі католик саясатына қарсы болды. 2005 жылы Аббе Пьер «Ең ұлы французды» (Le Plus Grand Français) таңдау үшін телешоуда үшінші орын алды. 1998 жылы ол Квебек Ұлттық орденінің үлкен офицері аталды, ал 2004 жылы Жак Ширак оған Легион құрметінің үлкен кресін табыс етті. Ол сонымен қатар 1991 жылы «Адам құқықтарын, демократияны және бейбітшілікті қорғау үшін өмірі бойы күрескені үшін, рухани және физикалық азапты жеңілдетуге толыққанды берілгені үшін және Эммаус қауымдастығы арқылы ұлттық, нәсілдік немесе діни ерекшеліктерін ескермей, әмбебап ынтымақтастықты шабыттандырғаны үшін» Бальцан сыйлығын алды.

Following the Abbé's death in January 2007, Italian magistrate Carlo Mastelloni declared to the Corriere della Sera that during the abduction of Aldo Moro Abbé Pierre had gone to the Christian Democrats' headquarters in Rome in an attempt to speak with its secretary Benigno Zaccagnini, in favor of a "hard line" of refusal of negotiations along with the BR. His support "à titre amical" ("in title of friendship") for Roger Garaudy in 1996 brought controversy. The "Garaudy Affair" had been revealed in January 1996 by the Canard enchaîné satirical newspaper, which prompted a series of denunciations against his book, "The Foundational Myths of Israeli Politics," and led Garaudy to be charged of negationism (before being convicted in 1998, under the 1990 Gayssot Act). But Garaudy provoked public indignation when he announced in March that he was supported by the Abbé Pierre, who was immediately excluded from the honour committee of the LICRA (International League against Racism and Anti Semitism). The Abbé condemned those who tried to "negate, banalize or falsify the Shoah," but his continued support to Garaudy as a friend was criticized by all anti racist, Jewish organisations (MRAP, CRIF, Anti Defamation League, etc.) and the Church hierarchy. His friend Bernard Kouchner, co founder of Médecins Sans Frontières (MSF), criticized him for "absolving the intolerable," while Cardinal Jean Marie Lustiger (and archbishop of Paris from 1981 to 2005) publicly disavowed him. The Abbé then went into retreat in the Benedictine monastery of Praglia near Padua, Italy. In the film documentary Un abbé nommé Pierre, une vie au service des autres, the Abbé declared that his support had been towards the person of Roger Garaudy, and not towards his statements in his book, which he had not read. The curator of the Deportation and Resistance Museum of the Isère department where Grouès carried on most of his Resistant activities declared that the Abbé would have merited ten times to be named Righteous Among the Nations for his struggle in favor of Jews during Vichy. "Informed of the death of Abbe Pierre, the Holy Father gives thanks for his activity in favor of the poorest, by which he bore witness to the charity that comes from Christ. Entrusting to divine mercy this priest whose whole life was dedicated to fighting poverty, he asks the Lord to welcome him into the peace of His kingdom. By way of comfort and hope, His Holiness sends you a heartfelt apostolic blessing, which he extends to the family of the departed, to members of the communities of Emmaus, and to everyone gathering for the funeral." His support for the ordination of women and for married clergy put him at odds with Catholic tradition, Church leaders and a substantial portion of French Catholics that followed the traditional teaching of the Church. The same stances, according to British state media, made him popular among the declining number of left wing Catholics in France. Despite very strong grassroots opposition to adoption by same sex couples, Abbé Pierre dismissed people's concerns that it deprives children of a mother or father and turns them into objects. The Abbé also opposed the traditional Catholic policy on contraceptives. In 2005 Abbé Pierre came third in a television poll to choose Le Plus Grand Français (The Greatest Frenchman). In 1998, he has been made Grand Officer of the National Order of Quebec while in 2004, he was awarded the Grand Cross of the Legion of Honor by Jacques Chirac. He also received the Balzan Prize for Humanity, Peace and Brotherhood among Peoples in 1991 "For having fought, throughout his life, for the defence of human rights, democracy and peace. For having entirely dedicated himself to helping to relieve spiritual and physical suffering. For having inspired – regardless of nationality, race or religion – universal solidarity with the Emmaus Communities."

Жалпыға ортақ саясат

Ол әлемдік конституция жобасын жасау үшін конвенция шақыру туралы келісімге қол қойғандардың бірі болды. Осының нәтижесінде, адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын жазу және қабылдау үшін Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.

Авариялар мен денсаулық мәселелері

Ол жиі ауырып, әсіресе жас кезінде өкпесі ауырған. Бірнеше қауіпті жағдайлардан ол зардап көрмеді: 1950 жылы Үндістанда ұшып бара жатқанда, ұшағының қозғалтқышы бұзылып, шұғыл қонуға мәжбүр болғанда аман қалды. 1963 жылы Аргентина мен Уругвай арасындағы Рио-де-ла-Платада қайығы кеме апатына ұшырады. Ол қайықтың ағаш бөлігіне жабысып аман қалды, ал оның төңірегінде 80 жолаушы қаза тапты. Кейін Алжирге сапар барысында, осы қиын жағдайдан құтылуына көмектескен қалта пышағын көрсетті. Ол сондай-ақ жетімдер үйіндегі балаларға алғыс айтты және Алжирдің кардинал-архиепископы Леон Этьен Дювальден жетімдер үйіне (немесе Касбаға) көмектесуін сұрады. Осының бәрі Аббат Пьердің «miraculé» екенін көрсетті.

Өлім

Пьер аббат 2007 жылғы 22 қаңтарда 94 жасында өкпе инфекциясынан кейін Париждегі Валь-де-Грация әскери госпиталінде қайтыс болғанға дейін белсенді қызметін жалғастырды. Ол көптеген әлеуметтік мәселелерде белсенді ұстаным танытты: заңсыз иммигранттарды қолдау, баспанасыз адамдарға көмек көрсету ("Дон Кихоттың балалары" қозғалысы (2006 жылдың соңы – 2007 жылдың басы)) және бос ғимараттар мен кеңселерді (сквоттар) иемденуді жақтаған әлеуметтік қозғалыстар, және т.б. Ол күнделікті шығатын христиандық-әлеуметтік газет "La Croix" ті оқып отырды. 2007 жылғы қаңтарда ол Ұлттық Ассамблеяға баспанасыз адамдарға қатысты заңды өзгертуге ниеттенген депутаттарға қарсы сөйледі, бұл заң президент Жак Ширактың "Дон Кихоттың балалары" ҮЕҰ-ның ұйымдастыруынан кейін ұсынылған болатын. 2005 жылы ол консервативті депутаттардың тұрғын үй құрылысы бойынша Гейссо заңын (loi SRU) реформалау әрекетіне қарсы шықты, ол әрбір қалада тұрғын үй құрылысының 20% лимитін белгілеп, оны бұзу жазаланатындығын көздеген еді. Оның 2007 жылғы 26 қаңтарда Париждің Нотр-Дам соборында өткен жерлеу рәсіміне президент Жак Ширак, экс-президент Валери Жискар д’Эстен, премьер-министр Доминик де Вильпен, көптеген француз министрлері және, әрине, Эммаус серіктестері қатысты, олар аббат Пьердің соңғы тілегі бойынша собордағы қауымның алдына орналастырылды. Ол бұрын тұрған Сейн-Маритимдегі шағын Эстевилл ауылындағы зиратқа жерленді. Лион архиепископы кардинал Филипп Барбарин оны қасиетті санатқа жатқызу мүмкіндігі бар екенін айтты, бірақ бұл жақын арада болуы күмәнді.