Жан Баптист Анри Доминик Лакордер: Француз уағызшысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Француз уағыздаушысы (1802–1861)

Жан Батист Анри Доминик Лакордер, ОП (12 мамыр 1802 – 21 қараша 1861), көбінесе Анри Доминик Лакордер деп аталатын, француз дін қызметкері, уағыздаушы, журналист, теолог және саяси белсенді болған. Ол революциядан кейінгі Францияда Доминикан орденін қайта құрды. Лакордер XIX ғасырдың ең көрнекті мінбер шешені деп есептелді.

Ерте өмір және білім

Француз теңіз флотының дәрігерінің ұлы, Анри Лакордер 1802 жылғы 12 мамырда Ресей-сюр-Урс қаласында (Кот-д’Ор) дүниеге келді және Дижон қаласында анасы Анна Дугидпен өсті. Генридің үш бауыры болды, олардың бірі – энтомолог Жан Теодор Лакордер. Ол католик дінінде тәрбиеленді, бірақ Дижон лицейінде оқыған кезінде діни амалдарды тоқтатты. Ол құқық білімін оқыды. Дижондағы зерттеулер қоғамында, қаланың роялистік жастарының саяси және әдеби ортасында шешендік өнерде көзге түсті. Сол жерде ол Бональд, де Мейстр және Фелисите де Ламеннаның ультрамонтанистік теорияларын таныды. Олардың ықпалымен ол энциклопедистер мен Руссоға деген ынтасын жоғалтты, бірақ классикалық либерализмге және 1789 жылғы революциялық идеалдарға адалдығын сақтады. 1822 жылы құқық білімін аяқтау үшін Парижге кетті. Заң бойынша іс жүргізуге заң бойынша тым жас болса да, оған рұқсат берілді және ол Ассиз сотында бірнеше істі сәтті қорғады, бұл үлкен либерал адвокат Берриердің назарын аударды. Алайда, ол Парижде өзін оқшауланған сезінді және 1824 жылы католицизмді қайта қабылдады, жақын арада діни қызметкер болуға шешім қабылдады. Париж архиепискобы Монсеньор де Кьленнің қолдауымен, оған стипендия бергені үшін, ол 1824 жылы анасы мен достарының қарсылығына қарамастан, Иссидегі Сен-Сулпиц семинариясында оқуға түсті. 1826 жылы ол бұл білімін Парижде жалғастырды, ол көбінесе орташа деңгейде болды. Кейін ол былай деп жазды: «Семинарияда мені көргендердің бірінеше рет мені ақылдан безген деп ойлауға ұсыныс бергенін біледі». Оның семинариядағы тәжірибесі Сент-Бёвтің «Волупте» романына шабыттандырды. Сен-Сулпицте ол кардинал Рохан Шаботпен кездесті, кейін Безансон архиепискобы болды, ол оған Иса қоғамына қосылуға кеңес берді. Дегенмен, жоғары лауазымдағылардың ұзақ күмәнінен кейін, ол 1827 жылғы 22 қыркүйекте Париж архиепископтығының діни қызметкері болып тағайындалды. Ол қарапайым лауазымға – Visitation орденінің монастырының капелланы қызметіне тағайындалды. Олардың басқа талаптары баспасөз еркіндігі, бірлестік еркіндігі және сайлау құқығын кеңейтуді қамтыды. Олар білім беру еркіндігін де жақтады. Лакордер мемлекеттік білім беруді бақылау діни білім беруге, әсіресе колледждерде, қауіп төндіреді және көптеген студенттер мектепті бітіргеннен кейін сенімінен айырылады деп сенді. Лакордердің уағыздауы өкініш білдіруден гөрі апологетикалық сипатта болды. Ол француз азаматы да, католик те бола алатынын көрсетті. Лекциялар үлкен жетістікке ие болды. Париж архиепискобы Монсеньор де Кьлен 1835 жылы Лакордерден Париждегі Нотр-Дам соборында, оның досы Озананың тілегі бойынша ашылған Нотр-Дам лекцияларының бөлігі ретінде христиан жастарын катехизациялауға арналған ораза айында уағыз оқуын сұрады. Лакордердің алғашқы лекциясы 1835 жылғы 8 наурызда өтті және кеңінен мақұлданды. Бұл күні қоғамдық шараға 6000 адам қатысты. Осы сәттіліктің арқасында ол келесі жылы тағы да уағыз оқуға шақырылды. Томас Бокенкоттердің айтуынша, Лакордердің Нотр-Дам конференциясы «он тоғызыншы ғасырдағы шіркеу тарихындағы ең маңызды оқиғалардың бірі болды». Бүгінде теология, философия және поэзияны үйлестірген Лакордердің Нотр-Дам лекциялары дәстүрлі уағызды жаңғыртудың керемет мысалы ретінде жоғары бағаланады. 1836 жылы оның ораза айындағы уағыздарына қатысқандардың арасында Мари Эугения де Жесус де Миллере болды. Лакордермен кездесу оның өміріндегі шешуші сәт болды және соңында оны Успенский діни ордасын құруға жеткізген рухани саяхатының басталуы болды. Кейін ол Лакордерге жазған хатында: «Сіздің сөздеріңіз маған ешнәрсе бұзбайтын сенім сыйлады», – деп еске алды. Бірақ 1836 жылы осындай үлкен жетістікке қол жеткізгеніне қарамастан, оның теологиялық ұстанымдарына қарсы шабуылдар күшейе берді. Кенеттен анасы қайтыс болды. Лакордер теологиялық білімін жалғастыру қажеттігін сезініп, иезуиттермен бірге оқу үшін Римге кетті. Сол жерде ол «Қасиетті Тақ туралы хатын» жариялады, онда ол өзінің ультрамонтанистік ұстанымдарын күшпен растап, Рим папасының «Евангелиенің жалғыз және тұрақты сақтаушысы, жоғарғы органы және ғаламдық қауымның қасиетті көзі» екенін баса айтты. Бұл мәтін Париж архиепискобы, Галликанның адал жақтасы Монсеньор Кьленге ұнамады.

The son of a doctor in the French navy, Henri Lacordaire was born on 12 May 1802 at Recey sur Ource (Côte d'Or) and raised in Dijon by his mother, Anne Dugied, the daughter of a lawyer at the Parliament of Bourgogne who was widowed at an early age, when her husband died in 1806. Henri had three brothers, one of whom was the entomologist Jean Théodore Lacordaire. He was raised as a Roman Catholic, but stopped actively practicing during his studies at the Dijon Lycée. He went on to study law. He distinguished himself in oratory at the Society of Studies in Dijon, a political and literary circle of the town's royalist youth. There he discovered the ultramontane theories of Bonald, de Maistre, and Félicité de Lamennais. Under their influence he slowly lost his enthusiasm for the encyclopedists and Rousseau, though he maintained an attachment to Classical Liberalism and the revolutionary ideals of 1789. In 1822 he left for Paris to complete his legal training. Although legally too young to plead cases, he was allowed to do so and he successfully argued several in the Court of Assizes, attracting the interest of the great liberal lawyer Berryer. However, he became bored and felt isolated in Paris and in 1824 he re embraced Catholicism and soon decided to become a priest. Thanks to the support of Monseigneur de Quélen, the Archbishop of Paris, who granted him a scholarship, he began studying at the Seminary of Saint Sulpice in Issy in 1824 over the objections of his mother and friends. In 1826, he continued this education in Paris, which was generally mediocre. He wrote later that: "Those who remember having observed me at the seminary know that they have several times had the temptation of calling me mad." His seminary experience inspired Sainte Beuve's novel Volupté. At Saint Sulpice, he met with Cardinal Rohan Chabot, later archbishop of Besançon, who advised him to join the Society of Jesus. Nevertheless, after long hesitations by his superiors, he succeeded in being ordained a priest of the archdiocese of Paris on 22 September 1827. He was appointed to a modest position as chaplain of a convent of nuns of the Order of the Visitation.</blockquote>

Their other demands included freedom of the press, freedom of association, and the extension of electoral suffrage. They further endorsed freedom of education. Lacordaire believed that state control of education compromised religious instruction, especially in colleges, and that most students lost their faith upon leaving school. Lacordaire's preaching was not so much penitential as an exercise in apologetics. He demonstrated that one could be a French citizen and a Catholic. The lectures were a great success. Monseigneur de Quélen, the Archbishop of Paris, asked Lacordaire to preach a Lenten series in 1835 at the Cathedral of Notre Dame in Paris, as part of the Notre Dame Lectures specially aimed at the catechesis of Christian youth, which had been inaugurated at the behest of his friend Ozanam. Lacordaire's first lecture took place on 8 March 1835, and was met with wide acclaim. The social event of its day, 6,000 attended. Because of this immediate success, he was asked to preach again the following year. According to Thomas Bokenkotter, Lacordaire's Notre Dame Conferences, " proved to be one of the most dramatic events of nineteenth century church history." Today the Lacordaire Notre Dame Lectures, which mixed theology, philosophy and poetry, are still acclaimed as a sublime modern re invigoration of traditional homiletics. Among those who attended his Lenten sermons in 1836 was Marie Eugénie de Jésus de Milleret. The encounter with Lacordaire marked a turning point in her life and the beginning of a spiritual journey that would eventually lead her to found the Religious of the Assumption. In a letter written to Lacordaire years later, she recalled, "Your words gave me a faith which henceforth nothing could shake." But in 1836 after such considerable success, he was still the object of mounting attacks on his theological stance. Suddenly his mother died. Lacordaire, aware of the need to continue his theological studies, retreated to Rome to study with the Jesuits. There, he published his "Letter on the Holy See" in which he reaffirmed with vigor his ultramontane positions, insisting on the primacy of the Roman Pontiff, "the one and permanent trustee, supreme organ of the Gospel, and the sacred source of the universal communion." This text ran afoul of the Archbishop of Paris, Monseigneur Quélen, who was a sincere Gallican.

Доминикан орденінің Францияда қайта құрылуы

1837 жылы Геранжердің бенедиктиндерді жаңарту үлгісін көріп, Лакордаир жеке басының кейбір бостандықтарынан айырылатынына қарамастан, Доминикан орденіне қосылып, Францияда Доминикандықтарды қайта құруға шешім қабылдады. Рим папасы Григорий XVI және Доминикан орденінің басшысы әке Анкарани оның жоспарына қолдау көрсетті, соңғысы француз Доминикан жастарына білім беру орны ретінде Санта-Сабина монастырын ұсынды. 1838 жылдың қыркүйегінде Лакордаир Францияға оралып, жастарды іздеумен қатар, қаржылық және саяси қолдау табуға кірісті. Ол "L’Univers" журналында маңызды хабарлама жариялады. Ол діни ордендердің Революция принциптерімен үйлесімді екенін, әсіресе Доминикан орденінің демократиялық құрылымына байланысты айтты. Лакордаир кедейлік сертін теңдік және бауырластық идеяларының радикалды түсінілуі ретінде көрсетті. 1839 жылдың 9 сәуірінде Лакордаир Римдегі Санта-Мария-спра-Минерва монастырында Доминикан орденіне ресми түрде қосылып, Доминик есімін алды. 1840 жылдың 12 сәуірінде ол толық серт берді. 1841 жылы ол Францияға заңсыз Доминикан киімімен оралды. 1841 жылдың 14 ақпанында ол Париждегі Нотр-Дам соборында уағыз айтты. Содан кейін ол 1843 жылы Нансиде бастап, бірнеше монастырьлар құрды. Империялық режимге қарсылардың, Монталембер мен Берриердің қолдауымен, ол Наполеон III-нің итальян саясатына араласуын сынамауға келісті. Осы себепті Академияға қабылдануы дау тудырмады. Осы шақта ол өзінің танымал сөзін айтты: "Мен өкінішті дінші және өкінген емес либерал ретінде өлуді үміттенемін". Лакордаир Академияда бір рет отырды. Ол 1861 жылдың 21 қарашасында 59 жасында Сорезе (Тарн) қаласында қайтыс болды және сол жерге жерленді.

Қазіргі заманғы қабылдау

Лакордаир және басқалар таратып отырған либералды католицизмге Киелі Тақ теріс қарады. "Мирари вос" (1832) атты жолдамасында Рим папасы баспасөз еркіндігі мен католиктердің сана еркіндігін талап етуді айыптады: "Бұл арсыз бейтараптықтың көзі сана еркіндігінің әркім үшін сақталуы керек деген абсурдты және бұрыс пікірді тудырады. Ол қасиетті және азаматтық істерде құлдырауға әкеледі, бірақ кейбіреулер одан дінге пайда болатынын үлкен мақтандылықпен қайта-қайта айтады". 1834 жылғы "Singulari Nos" энциклопедиясы Ламенне мен оның ізбасарларын уақыттық және рухани билікке қарсы радикалды көзқарастарынан бас тартуға шақырды. Бұл қарсылық папаның қатесіздігі туралы догма қабылданған кезге (1870 ж.) дейін жалғасты. Либералды католицизмге деген жағымсыз көзқарас Екінші Ватикан соборы кезінде жұмсалды. Рим папасы Павел VI "Dignitatis Humanae" энциклопедиясын жариялағанда, шіркеу "ақиқат құқығы" доктринасынан бас тартып, адамдардың сана және дін бостандығына құқығы бар екенін мойындады. Қазіргі католик ғылымы мен әдебиеті l'Avenir қозғалысына және либералды католицизмнің көзқарастарына көбірек ықылас көрсетеді. 19 ғасырдағы шіркеу тарихы бойынша жаңа зерттеулер либералды католицизмнің кең ауқымды дамуына және Екінші Ватикан соборына байланысты оқиғаларға көбірек назар аударады. Соборда шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі және сана бостандығы расталды. Лакордаир және L'avenir-дің бұрынғы мүшелері қазіргі кезде үлкен интеллектуалды ағымның бір бөлігі ретінде танылады, және соңғы зерттеулер оған көбірек мән береді.

Дәйексөздер

Күшті мен әлсіздің, бай мен кедейдің, билеуші мен құлдың арасында – азаттық қысым көрсетеді, ал заң бостандық сыйлайды. "Адам рухының ұлылығын гений, даңқ немесе махаббат емес, мейірімділік көрсетеді." Өлшемін білмейтін халықта еркіндік туралы сөздер зор мағынаға ие.