Кіріспе
Максим пулеметі – 1884 жылы Хайрам Стивенс Максим тапқан, кері импульс принципімен жұмыс істейтін машиналық пулемет. Бұл әлемдегі алғашқы толық автоматты машиналық пулемет болды. Тарихшы Мартин Гилберт Максим пулеметін "империялық жаулаумен ең көп байланысты қару" деп атады, және ол "Африка үшін бәсекелестік" кезінде отаршыл державалар тарапынан кеңінен қолданылды. Содан кейін Максим пулеметтері орыс-жапон соғысы, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда, сондай-ақ қазіргі заманғы қақтығыстарда әртүрлі армиялармен кеңінен пайдаланылды. Максим пулеметі машиналық пулеметтердің дамуына зор әсер етті және оның көптеген түрлері мен модификациялары бар.
Дизайн
Максим пулеметі тарихтағы ең алғашқы кері импульстік ату жүйелерінің бірі болды. Доңғалақ блоктағы кері импульс энергиясы қолданылған оқты шығарып, келесісін салу үшін пайдаланылды. Максимнің алғашқы конструкциялары блок қозғалысын кері қайтару үшін 360 градусқа айналатын камераны қолданды, бірақ кейін ол ауыстырмалы құлыпқа оңайлатылды. Бұл оны бұрынғы жылдам ату қаруларымен, мысалы, қолмен айналдырылатын Митрайль, Гатлинг, Гарднер немесе Норденфелт сияқтыларымен салыстырғанда әлдеқайда тиімді және аз күш жұмсалатын етті. Максим пулеметі сумен салқындатылды, сондықтан ол ауамен салқындатылатын пулеметтерге қарағанда ату жылдамдығын ұзақ сақтай алды. Дегенмен, бұл қосымша салмақ пен күрделілік оны ауыр және пайдалануда қиынрақ етті. Сынақтар көрсеткендей, Максим минутына 600 оқ атуға қабілетті болды. Қазіргі заманғы пулеметтермен салыстырғанда, Максим ауыр, көлемді және қолдануға қолайсыз болды. Бір сарбаз да қаруды атуға болар еді, бірақ көбінесе оны 4-6 адамнан тұратын команда пайдаланды. Пулеметшінен басқа, оқ-дәрі мен суды жылдам зарядтауға, нысананы табуға, тасымалдауға және дайындауға көмектесетін басқа да экипаж мүшелері қажет болды. Ауыр қаруды жылжыту немесе орнату үшін бірнеше адам керек болды.
Өндірістік компания
1884 жылы Максим Лондонның Хаттон-Гарден ауданында пулеметін жасауға кірісті. Сол жылдың қараша айында ол болат кәсіпкері Эдвард Виккерстің ұлы Альберт Виккерстен қаржы алып, "Максим Ган" компаниясын құрды. Алғашқы прототипі 1884 жылғы қазанда шақырылған қонақтарға көрсетілді.
Ресей-жапон соғысы
1895 жылы Жапон императорлық армиясы бірнеше Максим пулеметін сатып алып, 1895 жылы Тайваньға басып кірген кезде сынақтан өткізді, бірақ кейін Хочкисс пулеметін стандарттауға шешім қабылдады. Ресей императорлық армиясы да 1899 жылы 58 Максим пулеметін сатып алды және 1902 жылы Викерс компаниясымен Ресейде осы үлгіні өндіру үшін келісімшарт жасады, алайда өндіріс 1910 жылға дейін басталмады. 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы кезінде Ресей армиясы Максимді жауынгерлік жағдайда қолданды және шетелдік жеткізушілерден тағы 450 данаға шұғыл тапсырыс берді, олардың көпшілігі соғыс аяқталғанға дейін майданға жеткізілді. Бұл жобаны Тревор Доусон және Викерс компаниясының Ж. Рамзиі жасаған. Алғашқы 50 пулемет пен үш аяқты тіреуіштерін Vickers, Sons & Maxim компаниясы Ұлыбританияда жасады, олар .30-03 патронына арналған болды. Colt's Manufacturing Company оны ішкі өндіріске шығаруға таңдалды, бірақ схемалар мен техникалық талаптармен байланысты қиындықтар оның енгізілуін кешіктірді. Colt 1908 жылы өндіріс бастаған кезде (қаруға тапсырыс берілген соңғы жыл да осы болды), Vickers компаниясы барлығы 90 M1904 пулеметін жасады. Colt жаңа .30-06 калибрлі пулеметтер жасады, ал Vickers жасағандары жаңа патронға қайта жабдықталды. Барлығы 287 M1904 Maxim пулеметі өндірілді. АҚШ M1904 өндірісі тоқтағаннан кейін M1909 Benét–Mercié, Colt–Vickers M1915 және Browning M1917 сияқты басқа пулеметтерді де сатып алды. M1904 Maxim пулеметтері жаяу әскер роталарына және атқыштарға берілді. Әр ротада үш аяқты тіреуіштері, оқ-дәрілері және ауыр пулеметтерді тасымалдауға арналған 20 түйесі бар төрт пулемет болды. M1904 пулеметтері Филиппин, Гавай, Мексика, Орталық және Оңтүстік Америкада қолданылды, бірақ олар көп жауынгерлік қимылдарда қолданылмады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ-та оқу мақсатында қалды.
Ресей-Украина соғысы
Максим, 7.62×54 ммR калибрлі PM M1910 нысанында, 2022 жылғы ресей-украин соғысының екі тарапында да қолданылды. Көптеген Максим мылтықтары заманауи соғыс талаптарына бейімделіп, техникалық құралдарға орнатылып, қызыл нүктелі көздегіштермен жабдықталды. Бахмут шайқасында Украина жер күштері қолданған кем дегенде бір Максим мылтығында көзге түсетін өзгерістерсіз бастапқы темір дөңгелектері сақталған. 2023 жылдың наурызында BBC News тілшісіне украин сарбазы: "Ол тек үлкен шабуыл болғанда ғана тиімді жұмыс істейді, сонда өте жақсы жұмыс істейді. Сондықтан біз оны апта сайын қолданамыз" деді.