Кіріспе

Озон қабатының құлдырауына себеп болатын, қазір қолданылуы тоқтатылған еріткіш.
| расталған өңдеу = 477201594
| Атауы = 1,1,1 Трихлорэтан
| СуретФайлL1 анықтамасы =
| СуретФайлы =
| СуретФайлL1 = 1,1,1 трихлорэтан 2D қаңқасы.png
| СуретМөлшеріL1 = 140px
| СуретАтауыL1 = 1,1,1 трихлорэтанның қаңқалық формуласы
| СуретФайлR1 = 1,1,1 трихлорэтан 3D vdW.png
| СуретМөлшеріR1 = 120px
| СуретАтауыR1 = 1,1,1 трихлорэтанның кеңістіктік моделі
| СуретФайлL2 = 1,1,1 Трихлорэтан.svg
| СуретМөлшеріL2 = 140px
| СуретФайлR2 = 1,1,1 трихлорэтан 3D шарлары.png
| СуретМөлшеріR2 = 120px
| PIN = 1,1,1 Трихлорэтан
| Басқа Атаулары = 1,1,1 ТХЭ, Метилхлороформ, Хлоротен, Еріткіш 111, R 140a, Генклен, Монохлорэтилен хлориді (ескіше)
| Жүйелі Атауы =
| Бөлім1 =
| Бөлім2 =
| Бөлім3 =
| Бөлім4 =
| Бөлім5 =
| Бөлім6 =
| Бөлім7 = Chembox қауіптері
| Басты Қауіптері = Озон қабатына әсер етеді. Жоғарғы тыныс алу жолдарына тітіркендіргіш. Көздерде күшті қабыну мен ісінуге себеп болады. | NFPA H = 2
| NFPA F = 1
| NFPA R = 0
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Ескерту
| HPhrases =
| PPhrases =
| PEL = TWA 350 ppm (1900 мг/м³)
| ExploLimits = 7.5% 12.5%
| LD50 = 9600 мг/кг (ауызға, егеуқұйрық) 6000 мг/кг (ауызға, тышқан) 5660 мг/кг (ауызға, қоян) Монреаль хаттамасы бойынша озонды бұзатын зат ретінде реттеледі және оның қолданылуы жылдам тоқтатылуда.

Қолданылуы

1,1,1 Трихлорэтан көптеген органикалық қосылыстар үшін өте жақсы еріткіш болып табылады, сондай-ақ хлорланған көмірсутектердің ең аз улыларының бірі. Ол көбінесе полярлы емес деп есептеледі, бірақ хлор атомдарының жақсы поляризациялану қабілетіне байланысты гексан сияқты көмірсутектерде жақсы ерімейтін органикалық қосылыстарды ерітуге артық мүмкіндік береді. Монреаль протоколына дейін ол металл бөлшектерін және схемалық тақталарды тазалауға, электроника өнеркәсібінде фоторезист ретінде, аэрозольдің итергіш газы ретінде, кесу сұйықтығына қоспа ретінде, сондай-ақ сия, бояу, желім және басқа жабындарды ерітуге кеңінен қолданылды. 1,1,1 Трихлорэтан былғары мен замшаны кептіру үшін де қолданылды. 1,1,1 Трихлорэтан жәндіктерге қарсы күрестің газ тәрізді түрі ретінде де пайдаланылады. Бұл фотопленканы (фильм, слайд, негативтер және т.б.) тазалаудың стандартты құралы болды. Басқа қолжетімді еріткіштер эмульсия мен негізге зиян келтіруі мүмкін (ацетон көптеген пленкалардың триацетат негізін қатты зақымдайды), сондықтан бұл мақсатқа жарамсыз. Стандартты алмастырғыш – Форан-141, ол әлдеқайда тиімсіз және қалдықтар қалдыруға бейім. 1,1,1 Трихлорэтан сұйық қағаз сияқты түзету сұйықтықтарында сұйылтқыш ретінде қолданылды. Оның көптеген қолданыстары бұрын көміртек тетрахлоридімен жүзеге асырылды (ол 1970 жылы АҚШ-та тұтыну тауарларында тыйым салынды). Кезекпен, 1,1,1 трихлорэтанның өзі зертханада басқа еріткіштермен алмастырылуда.

Анестезиялық зерттеулер

1,1,1 Трихлорэтан – анестезияда хлороформға балама ретінде қолданылған ұшпалы органохлоридтердің бірі. 1880 жылдары ол хлороформға қауіпсіз және тиімді балама ретінде табылған, бірақ оның өндірісі қымбат әрі қиын болды. 1880 жылы 1,1,1 трихлорэтан анестетик ретінде ұсынылды және сол жылы алғаш рет "метилхлороформ" деп аталды. Ол кезде хлорал гидратының есірткілік әсері "сілтілі қанда" хлороформға айналатын болжамды метаболизмге байланысты деп есептелді. Трихлорэтан хлоралға құрылымдық ұқсастығы және анестезиялық әсер ету мүмкіндігі үшін зерттелді. Дегенмен, зертханалық тәжірибелерде трихлорэтан хлороформға айналмады. Трихлорметил тобы жоқ 1,1,2 трихлорэтан изомері 1,1,1 изомерінен де күшті анестезиялық әсер көрсетті.

Қауіпсіздік

Көптеген ұқсас заттар сияқты аса улы болмаса да, 1,1,1 трихлорэтанды деммен жұту немесе ішке қабылдау орталық нерв жүйесін басады және этанолмен улануға ұқсас әсерлерге алып келуі мүмкін, соның ішінде бас айналу, шатасу, ал жеткілікті түрде жоғары концентрацияда – естен тану және өлім. Трихлорэтанды қасақана деммен жұтудан туындаған өлімге әкелетін уланулар мен аурулар туралы хабарлар бар. Химиялық затты түзету сұйықтығынан алып тастау, 65-қадамның оны қауіпті және улы деп жариялауына байланысты басталды. Сұйықтықпен ұзақ мерзімді тері қатынасы терідегі майларды кетіріп, тері тітіркенуіне әкелуі мүмкін. Халықаралық қатерлі ісіктерді зерттеу агенттігі 1,1,1 трихлорэтанды 2А тобына, яғни адамға қатерлі ісік тудыруы мүмкін заттар қатарына жатқызады.

Атмосферадағы концентрация

Монреаль хаттамасы 1,1,1 трихлорэтанды озон қабатының азаюына жауапты заттардың бірі деп атап, 1996 жылдан бастап оны қолдануға тыйым салды. Осы уақыттан бері оның өндірісі мен қолданылуы дүние жүзінің көп бөлігінде тоқтатылды. Оның атмосферадағы мөлшері шамамен 5 жылдық салыстырмалы түрде қысқа атмосфералық өмір сүру мерзіміне байланысты жылдам азайды.