Уильям Лайт: Оңтүстік Австралияның негізін қалаушысы және Аделаида қаласын жоспарлаушы полковник

Кіріспе

Британдық әскери шенеунік

Уильям Лайт (27 сәуір 1786 – 6 қазан 1839), сондай-ақ полковник Лайт деп белгілі, британдық Малайзия теңіз және құрлық әскері офицері болған. Ол жаңа Британдық Оңтүстік Австралия провинциясының алғашқы Бас геодезисі болды, колонияның астанасы Аделаида қаласының орнын таңдауымен және оның көшелерінің жоспарын, алты қалалық алаңды, бақтарды және сегіздік пішіндес Аделаида саябақтарын жасауымен танымал. Бұл жоспар кейіннен кейде «Лайттың көрегендігі» деп аталады.

Ерте өмір

Лайт 1786 жылғы 27 сәуірде Куала-Кедахта (қазіргі Малайзия) дүниеге келді. Ол Пенангтың негізін қалаушы және басқарушысы капитан Фрэнсис Лайттың және португал немесе француз, сондай-ақ сиам немесе малай тегінен таралған Мартинха (немесе Мартина) Розельстің үлкен ұлы болды. Осылайша ол заңды түрде еуразиялық деп есептелді, бұл этникалық белгі оған жергілікті халық пен еуропалықтар арасында орташа мәртебе берді. Ол 1786 жылғы 31 желтоқсанда крещениеден өтті, содан кейін карта жасау, барлау және байланыс жұмыстарында жұмыс істеді. Ол өзінің іс-әрекеттерінде ерекше батылдық пен мейірімділік танытып, Веллингтонның өзіне жақын адамы болды. 1814 жылғы қарашада шен сатып алғаннан кейін, ол Ұлыбританияның әртүрлі аймақтарында – Канал аралдарында, Шотландияда және Ирландияда капитан ретінде қызмет етті. 1823 жылы ол Испанияға француз басқыншылығына қарсы күресу үшін сэр Роберт Вильсонның көмекшісі ретінде қайтып келді, ол король Фердинанд VII-ге қарсы конституциялық күресте "либералдарға" көмектесу үшін халықаралық (көбінесе француз) әскерін құрған еді.

Оңтүстік Австралияның бас геодезі

1835 жылы Эдвард Гиббон Уэйкфилдтің жоспары бойынша жаңа Оңтүстік Австралия британдық провинциясын құру жөніндегі келіссөздер аяқталды, ол өзін-өзі қамтамасыз ететін еркін колония ретінде құрылуы тиіс еді. Лайт Хиндмаршқа, жаңа колонияның губернаторы болып тағайындалған полковник Чарльз Джеймс Нейпирге хат берді. Бірақ Нейпир бұл қызметке қызығушылық танытпады, осыны естіген Хиндмарш Лондонға асығып, 1835 жылғы мамыр айында Портсмутте Нейпирмен кездескеннен кейін, губернаторлық лауазымына үміткерлік етті. Нейпир билік органдарына Лайтты губернатор етіп тағайындауды ұсынды, бірақ Хиндмаршқа бұл лауазым бұрыннан уәде етілген еді. Кеме 1836 жылғы 17 тамызда Кенгуру аралына жетті. Сол жерде Лайт Порт Аделаида өзенін дәл картаға түсірген алғашқы адам болды, содан кейін Аделаида қаласын салуға арналған жерді таңдап, жоспарын жасады. Ол мұны істеді және Джордж Стрикленд Кингстонның тиімсіздігінен туындаған 14 күндік кешігуден кейін, қаланы бар болғаны сегіз аптада жоспарлап, құрылысын бастады.

Орналасқан жері

Лайт таңдаған жер Торренс өзенінің бойымен, немесе жергілікті халық оны Карра Вира Пари деп атаған. Ол Аделаида төбелерінің Аделаида жазығында жауын-шашын көбірек әкелетінін байқағандықтан, осы жерді таңдады. Бұл – құрғақшылыққа бейім аймақтардан сақтану үшін жақсы жағдайдың үміт беретін көрсеткіші болды. Енкоунтер шығанағындағы, Кенгуру аралындағы, Спенсер шығанағындағы, Сент-Винсент шығанағының батыс жағалауындағы және Холдфаст шығанағындағы (қазір Гленелг деп аталады) қоныстану орындары қарастырылған жоқ. Бұл жердің көптеген қиындықтары болды, бірақ Лайт осы жерді «әдемі және бірте-бірте көтерілген жерде болғандықтан, сондай-ақ өзенмен басқа жерлерге қарағанда жақсы байланыс орнатқандықтан» таңдағанын жазды. Жердің табиғи артықшылықтарына қарамастан, Лайт қарсылыққа тап болды, негізінен Хиндмарш қаланың орнын Мюррей өзенінің сағасына жақын, Енкоунтер шығанағы маңында орналастыруды қалаған, сондай-ақ порттан алыс болуына қарсы болған қоныс аударушылар. Жоспарға қарсылық 10 ақпанда өткен жиналыста өршіді, онда Лайт резидент-комиссар Джеймс Хертл Фишерге жолдаған хатында таңдауының себептерін, жақсы топырақты, кең көршілес жазықтарды және мал жаюға қолайлы жерді, жыл бойы мол және таза судың жеткіліктілігін, портымен оңай байланысты, Мюррей өзеніне жақындығын, сондай-ақ елдің сұлулығын атап көрсетті. Хатында жеке ескерту де болды: «Аделаиданы осы жерге орналастыруға мені итерген себептерді қазір көпшілік түсінеді немесе тыныш бағалайды деп күтпеймін. Бірақ менің қарсыластарым, олардың дұрыстығын әр жағынан да даулап, маған барлық жауапкершілікті жүктеу арқылы маған үлкен қызмет жасады. Мен оны көтеруге толық дайынмын және оны ұрпақтарға, оларға емес, мақтауға немесе кінәлауға лайықпын ба дегенді шешуге қалдырамын». Доктор Райт ұсынған және орынбасар геодезист Джордж Стрикленд Кингстон қолдаған түзету 1837 жылғы наурыз айында Лайттың таңдауын бекітті. Хиндмарш пен резидент-комиссар Фишер арасындағы жанжалдан кейін, басқа да қоныс аударушылар мен шенеуніктер де қатысты, колониялық хатшы Гугер, Лайттың басты қолдаушыларының бірі, уақытша қызметтен шеттетіліп, басқа біреумен ауыстырылды. 1837 жылдың желтоқсан айында судья Джон Джефкотт Енкоунтер шығанағында суға батып қайтыс болды (ол Хиндмарштың көзқарасын қолдаушы және сол кезде шығанақтың қауіпсіздігін дәлелдеуге тырысқан). Осыдан кейін Хиндмарш зерттеулердің баяу жүргізілуіне ресми түрде шағымданып, сонымен бірге Лайттың жұмысына кедергі келтірді. Топтар жақын маңдағы аймақтарды зерттеді, Лайт жоспарлар бойынша жұмысын жалғастырды, көптеген қоныс аударушылар оны қолдады, ал сол жылдың шілдесінде Хиндмарш қайта шақырылды.

The site chosen by Light spanned the River Torrens, or Karra Wirra Parri, as it was known by the local people. One of the reasons he chose the location was because he observed that the Adelaide Hills would result in higher rainfall on the Adelaide plain. This was a promising indicator of good conditions for avoidance of drought prone areas. Settlement sites on Encounter Bay, Kangaroo Island, Spencer's Gulf, the West coast of St Vincent's Gulf and Holdfast Bay (now known as Glenelg) had been rejected. The site had many challenges, but Light wrote that he chose the site "because it was on a beautiful and gently rising ground, and formed altogether a better connection with the river than any other place". Despite the natural advantages of the site, Light faced opposition, mainly from Hindmarsh, who wished to locate the city near the River Murray mouth near Encounter Bay, and some of settlers, who objected to the distance from the port. The opposition to the plan culminated in a meeting on 10 February, at which a letter from Light to Resident Commissioner James Hurtle Fisher outlining the reasons for his choice, praising the good soil, extensive neighbouring plains and sheep grazing, a plentiful year round supply of excellent fresh water, easy communication with its harbour, proximity to the Murray River, as well as the beauty of the country. The letter included a personal note:
"The reasons that led me to fix Adelaide where it is I do not expect to be generally understood or calmly judged of at present. My enemies however, by disputing their validity in every particular, have done me the good service of fixing the whole of the responsibility upon me. I am perfectly willing to bear it, and I leave it to posterity and not to them, to decide whether I am entitled to praise or to blame". An amendment proposed by Dr Wright and seconded by Deputy Surveyor George Strickland Kingston upheld Light's selection in March 1837. After a quarrel between Hindmarsh and Resident Commissioner Fisher, which also drew in other settlers and officials, Colonial Secretary Gouger, one of Light's chief supporters, was suspended and replaced. In December 1837, Judge John Jeffcott was drowned at Encounter Bay (himself being a supporter of Hindmarsh's view and at the time trying to prove the safety of the Bay). Soon after this, Hindmarsh complained formally about the slow progress of the surveys, while at the same time hindering Light's work. Parties explored nearby areas, Light continued with his work on plans, supported by most settlers, and in July of that year, Hindmarsh was recalled.

Қаланың жоспары

Лайт Аделаиданы жобалағанда, оның жоспарлары қаланың төңірегін саябақтармен қоршауды көздейтін. Олардың ішінде 32 акр жер әлемдегі ең алғашқы қоғамдық зираттардың біріне – қазір Батыс Терраса зираты деп аталатын жерге бөлінді. Лайт ашық кеңістіктегі ерекше сегіздік пішіндегі жоспарын «Аделаида паркі» деп атады. Кейіннен Лайттың Аделаида паркі жерлерін сатып алу және Аделаида паркі жерлері туралы көптеген хат алмасулар мен пікірталастар оның бастапқы атауын «Аделаида паркі жерлері» деп өзгертіп жіберді. Лайт қаланы өзеннің солтүстігіне және оңтүстігіне орналастырды, су тасқынына ұшырауға бейім аймақтардан сақтанып, жергілікті жер бедерін тиімді пайдаланды. Жергілікті талаптар бойынша Лайт ескі Порт-Аделаида портында қалалық учаскелерді жоспарлады, соның ішінде 29 учаске таңдалды. Бұл испан отарлаушыларының қалаларын жоспарлау үшін жасаған «Үнді заңдары» деп аталатын ережелер жинағының бір бөлігі болды. Онда негізгі алаңның төңірегінде орналасқан басты көшесі бар торлы жоспар қарастырылған. Бес алаңды жоспарлаудың көптеген тарихи мысалдары бар, соның ішінде 1682 жылы геодезист Томас Холм жобалаған Американың Филадельфия қаласы, бірақ Лайттың жоспарында алты қоғамдық алаң бар. Дегенмен, Лайттың қандай да бір қалаларды немесе жоспарлау ережелерін әдейі көшіргенін көрсететін ешқандай жазба қалмаған. Оның әдемі және денсаулыққа пайдалы қала үшін жоспарлау принциптерін жүзеге асыруы, ландшафтпен үйлесімді және зерделі байланыстырылғандығы бірегей. Лайттың мақсаты – табиғатты толықтыратын және саналы түрде жоспарланған қалалық ортаны құру болатын. Лайт жұмысқа тартылғанға дейін Оңтүстік Австралияның отарлауы әлеуметтік эксперимент ретінде жоспарланған, онда Джереми Бентам, Джордж Гроут, Роберт Оуэн, Джон Стюарт Милль және, отандық жағдайға жақын, Эдвард Гиббон Уэйкфилд сияқты көрнекті ойшылдардың идеялары пайдаланылды. Ежелгі грек қалалары, Испанияның Жаңа әлемдегі және британдық Канададағы колониялары, Пенсильвания және басқа да американдық қалалар, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Ван Димен жері және Свон өзені колониясы сияқты қалалар құрылды. Оның жоспары 1788 жылғы Готер Манннің «Торонто порты үшін жоспарымен» (Онтарио көлінің солтүстік жағалауында жоспарланғандай орналастырылмаған, бірақ оның батысында әртүрлі орналасқан Йорк қаласы құрылған, кейіннен ол шығысқа және солтүстікке қарай кеңейіп, іске асырылмаған «Торонто» үлгілік қалашығының жерін қамтыды және Торонто, Канада деп аталды) үлкен ұқсастықтарды көрсетеді, әсіресе «Таун Акр» алаңында. Басты дереккөзді зерттеуші Келли Хендерсон Оңтүстік Австралияның Мемлекеттік кітапханасында сақталған Аделаиданың 1838 жылғы кадастрлық картасы бар екенін растады. Бұл карта Оңтүстік Австралия компаниясының тапсырысы бойынша Light, Finniss & Co. компаниясы жасаған, компанияның меншігін көрсетеді және 1838 жылғы қазанда [Аделаида] Стивенс Плейс қаласындағы фирма кеңсесінде Уильям Лайт фирмасының атынан қол қойылған.

When Light was designing Adelaide, his plans included surrounding the city with of park. Of these, he reserved 32 acres for one of the world's earliest public cemeteries, now called West Terrace Cemetery. Light referred to his unique figure eight of open space as "Adelaide Park". Later, the purchase of the lands of Light's Adelaide Park, and repeated correspondence and discussions about the Adelaide Park land/lands eventually corrupted his original name to "Adelaide Park Lands". Light placed the city to the north and south of the river, avoiding areas prone to flooding and making best use of the local topography. Due to local demands Light also planned Town Sections at the old Port Adelaide harbour and 29 were selected. it follows part of a series of rules created by Spanish planners for their colonial cities, known as the "Laws of the Indies". They included the grid pattern with a main thoroughfare, centred around a main square. There are many historical precedents for five squares, including Philadelphia in America, designed in 1682 by surveyor Thomas Holme, however Light's Plan has six public squares. There are however no records showing that Light deliberately copied any cities or rules for planning, and his implementation of planning principles for a beautiful and healthy city, melded sensitively and intelligently with the landscape, is unique. "Light's vision" was to create an urban form which complemented nature, done with conscious purpose. Long before Light was engaged, the colonisation of South Australia had been designed as a kind of social experiment, drawing on the thinking of many notable minds: Jeremy Bentham, George Grote, Robert Owen, John Stuart Mill, and, closest to home, Edward Gibbon Wakefield. Cities such as the ancient Greek city states, those in Spain’s colonies of the New World and British Canada, Pennsylvania and other American cities, New South Wales, Van Diemen’s Land and Swan River Colony had been carried out. His plan bears a close resemblance to Gother Mann’s 1788 "Plan for Torento Harbour" (which was never laid out as planned, on the north shore of Lake Ontario, although a differently laid out town, named York, was established to its west, which later eventually expanded east and north covering the unrealised 'Torento' model township site, and renamed Toronto, Canada), particularly in the square "Town Acres". Primary source researcher Kelly Henderson has confirmed that there is an extant original 1838 cadastral map of Adelaide, held by the State Library of South Australia. It was commissioned from Light, Finniss & Co. by the South Australian Company, shows the company's properties, and is signed with his firm's name by William Light, at the firm's office in Stephens Place, [Adelaide] in Oct 1838.

Отставкадан кейін

Осы уақытқа дейін Лайт өз жұмысына өз байлығының қысымды бөлігін жұмсаған және денсаулығы нашарлаған еді. Ол 1838 жылғы 21 маусымда қызметінен кетті, бір апта ішінде аумақты картографиялауға бағытталғаннан кейін және елді жерлерді картографиялау үшін жеткіліксіз дәлдіктегі әдістерді пайдаланудан бас тартты. 1838 жылғы шілдеде ол Light, Finniss & Co. жеке компаниясын құрды, оған көмекші картографтар Б.Т. Финнис (Cygnet кемесімен келген), Генри Никсон (Navarino кемесімен келген) және Уильям Джейкоб (Rapid кемесімен келгендердің арасында) және суретші Роберт Г. Томас (Cygnet кемесімен келгендердің арасында) кірді. Компания қалалық және ауылдық жылжымайтын мүлікті сатып алуға ниеттенгендерге, сондай-ақ жергілікті билік органдарына қызметтер ұсынды. Жаңа губернатор Джордж Гоулермен келісім бойынша Лайт Порт өзенін және Уильям Финк үшін Гленелг қаласын картографиялады. Алайда, Финнис Гаулердің басшылығымен Бас картографтың орынбасары болып тағайындалғаннан кейін, Лайт қыркүйекте денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен кетуге мәжбүр болды. Ол соғыста алған жараларынан және туберкулезден зардап шекті, бірақ бақшасында жақсы көкөніс өсіруден ләззат алды. 1839 жылғы 22 қаңтарда Жерді картографиялау кеңсесі, Лайтқа және резидент комиссар Джеймс Хертл Фишерге тиесілі жанындағы лашықтар, сондай-ақ алғашқы Үкімет үйі өртеніп кетті, нәтижесінде провинцияның алғашқы жазбаларының бір бөлігі мен Лайттың көптеген мүліктері жойылды. Өртке қасақана шабуыл жасау себеп болды деп есептелді. Лайт 30 жыл бойы сақтаған күнделіктерін жариялау үшін дайындауға кіріскен еді, оларды картографиялау кеңсесінде қауіпсіздік үшін қалдырған, бірақ дайын үзіндінен басқа, күнделіктері жоғалып кетті – бұл Лайт үшін үлкен қайғы болды.

Басқа қызметтері мен жеке өмірі

Лайт бірнеше тілде сөйлеген, дарынды және жемісті суретші және сызушы болған. Оның көптеген акварельдері 1823 және 1828 жылдары Лондонда жарық көрді, ал оның бірқатар жұмыстары, соның ішінде аяқталмаған автопортреті, Оңтүстік Австралияның мемлекеттік кітапханасында және Аделаида қалалық залында сақталады. Ол көбінесе өзінің туындыларын сату арқылы күнкөрісін қамтамасыз етті, бірақ 1839 жылдың қаңтар айында өртке байланысты Жер және кадастр кеңсесі мен оған іргелес шатырының жойылғандығы салдарынан көптеген жұмыстары жоғалып кетті. Оның Мария Гандимен қарым-қатынасының ресми еместігі Аделаида қоғамында оларды шеттетуге себеп болды, сондықтан олардың үйіне сирек қонақ келді (Гандидің үйіне бар болғаны екі әйел келді), олар бірнеше жыл бойы Гандидің кіші бауырларымен бірге тұрды. 1838 жылы келген Джордж Ганди деген тағы бір бауыры 1840 жылы баласына Уильям Лайт Ганди деген есім қойды. 7 шілде 1840 жылы, Лайттың қайтысынан кейін тоғыз ай өткен соң, Мария Ганди доктор Джордж Майоға үйленді, олардың 4 баласы болды. Олар Каррингтон көшесіне көшкенге дейін біраз уақыт Тебартон коттеджінде тұрды. 1847 жылы, 36 жасында Мария Майо төртінші баласының қайтысынан кейін көп ұзамай туберкулезден қайтыс болды және Батыс террасадағы беймәлім қабірге жерленді.) Оның құрметіне олардың коттеджінің жанында ескерткіш орнатылды. Оның әрбір жағында оның пионер, қоныс аударушы, күтуші және ана ретіндегі рөлін мақтайтын жазулар бар. Флиндерс университеті кітапханасының Майо мен Даттон қағаздарының жинағында табылған бірнеше ерекше суреттер мен схемалар Гандидің "кішкентай адамдар тобымен штатта саяхаттағанын" көрсетеді. Аделаидада 53 жасында. Сол кезде Оңтүстік Австралиядағы жалғыз англикан дін қызметкері, пастор Чарльз Бомонт Ховард, Гандимен болған қарым-қатынасы себепті оны қабылдаудан бас тартты. 1839 жылдың 10 қазанында, оның үйінде аза тұрғандар тобы жиналғаннан кейін, оның жерлеу рәсімі Солтүстік террасадағы Троица шіркеуінде өтті, содан кейін процессия Жарық алаңына қарай бағытталды. Оған жүздеген адам қатысты, олардың көптегені ашықтан-ашық жылады, салют берілді және Үкімет үйіндегі туы жартылай төмен түсірілді. Ганди Лайттың мүлігінің (көбінесе төленбеген қарыздардан тұратын) мұрагері және жалғыз иесі болды және жерлеу шығындарын төледі. Жерлеу рәсімі 10 қазанда өтті, оның денесі Жарық алаңында жерленді. Жерлеу рәсіміне 3000-нан астам адам қатысты, оның ішінде оған қарсы болғандар да болды. Бірақ ғимараттың өзі Джордж Стрикленд Кингстонның ақысыз жобалауымен салынған, ол бесбұрышты, күрделі құрылым, бос тастан салынған және Фрэнсис Даттонның "готикалық крест" деп сипаттаған биік шыңымен безендірілген.

Light spoke several languages and was a gifted and prolific painter and sketcher. Many of his watercolours were published in London in 1823 and 1828, and a number of his works, including an incomplete self portrait in oils, Others are housed in the State Library of South Australia and in the Adelaide Town Hall. He often sold his works to support himself, but many were lost when fire destroyed the Land and Survey Office and his adjacent hut in January 1839. but thought to be his de facto wife. The status of their relationship caused the couple to be shunned by Adelaide society, and they had few visitors at their home (only two society women ever visited Gandy at her home), which they shared with Gandy's young brothers for some years. Another brother, George Gandy, who arrived in 1838, named his child William Light Gandy in 1840. On 7 July 1840, nine months after Light's death, Maria Gandy married Dr George Mayo, with whom she had 4 children. They lived in the Thebarton cottage for a while, before moving to Carrington Street. In 1847, aged 36, Maria Mayo died of tuberculosis, not long after the death of their fourth child, and was buried in an unmarked grave in West Terrace Cemetery.) near the site of their cottage, to honour Maria. On each of four sides is an inscription celebrating her roles as pioneer, settler, carer and mother. Some strange drawings and diagrams discovered in the Flinders University library collections of Mayo and Dutton papers suggested that Gandy "moved around the state with an entourage of dwarfs". in Adelaide, aged 53. Reverend Charles Beaumont Howard, the only Anglican clergyman in South Australia at the time, had refused to visit him because of his relationship with Gandy. On 10 October 1839, after a group of mourners met at his home, his funeral service took place at Trinity Church on North Terrace, after which the procession walked to the nearby Light Square. It was attended by hundreds, many of whom wept openly, and a gun salute was fired and the flag at Government House lowered to half mast. Gandy was executrix and sole beneficiary of Light's estate (which consisted mainly of unpaid debts) and paid for the funeral. The funeral took place on 10 October, and his body taken for burial at Light Square. More than 3,000 people attended the burial, including many who had been antagonistic towards him. but the edifice itself, designed by George Strickland Kingston free of charge, It was a pentagonal elaborate structure, built of freestone and topped with what was described by Francis Dutton as a Gothic cross high.

Мұра, танылу, ескерткіштер

Аделаида қаласының жоспары Лайттың генийінің мәңгілік мұрасы болып табылады, ол ертеде де, соңғы әдебиетте де мақтауға ие болды. Мүсіннің орнатылуы үшін 1904 жылғы 23 желтоқсанда комиссия таңдалып алынған, ал архитекторлар Гарлик, Сибли және Вулдридж (сол кезде Генри Эван Сибли (1867–1917) және Чарльз В. Вулдридж ғана) пьедесталдың жобасын жасады. Лайттың мүсіні 1906 жылғы 27 қарашада Виктория алаңының солтүстік жағындағы бастапқы орнында ашылды. Аңыз бойынша, Лайт қала жоспарлауды бастағанда Монтефиоре төбесінде тұрған, бірақ бұл расталмаған. Алдыңғы жақтағы тақтада мына жазу бар: Полковник Уильям Лайт – Бірінші бас геодезист; 1836 жылы қала орнын анықтап, Аделаида қаласын жоспарлады; Азаматтар орнатты; 1906 жыл. Артына бірнеше тақталар қосылды, оларды Самуэль Льюис кесіп, 1844 жылы аяқтаған. 1876 жылы Аделаида қалалық кеңесі ескерткіштің бір бөлігіне ақ мәрмәр тақташа орнатты, онда Оңтүстік Австралияның пионерлеріне ескерткіш орнату үшін алғыс айтылды. Құмтас нашарлағандықтан, ескерткіш архитектор Герберт Луис Джекманның конкурста жеңіп алған жобасымен ауыстырылды. Онда Мюррей көпірі аймағынан алынған қызыл граниттен жасалған биік бағанада қола үш аяқ пен теодолит орналасқан, ал негізі Монарто сұр гранитінен жасалған. 1905 жылғы маусымда Аделаида мэрі Теодор Брюс, губернатордың орынбасары сэр Сэмюэл Уэйдің сөзінен кейін оны ашты. Бұл жерде Лайттың қала алаңында қоныстанғаннан кейін заңды түрде жерленген жалғыз адам екені айтылады. 1985–86 жылдары және 2008 жылы қабір мен ескерткіш жаңартылды. Порт өзеніндегі Пеликан нүктесі мен Торренс аралы арасында орналасқан Лайт өткелі. "Колonel Light" қонақ үйі (Light Square, Currie Street бұрышы). 1849 жылы Sir Robert Peel Hotel ретінде ашылған, 1888 жылы Colonel Light Hotel деп аталды. Лайт өзені, бастауы Ватерлоода, сағасы Сент-Винсент шығанағында. Лайт округі 1842 жылы Лайт өзенінің атымен аталды. 1905 жылы жаңа қабір ескерткіші ашылғаннан кейін, Лайттың майлы бояумен салған автопортретін Джордж Гиббс Мейо, 1894 жылы қайтыс болған Джордж Мейоның ұлы, Көркемсурет галереясына сыйлады. 1920 жылдары полковник Лайт бақшасының аталғандығы. Рапид-Бейдегі Лайт ескерткіші – Лайттың 1836 жылы материкте алғашқы зерттеуін жүргізген Рапид-Бейдегі қонуын еске алу үшін орнатылған жартас, ол 1928 жылы ашылды. 1839 жылғы қаңтарда өрттен қираған жер және зерттеу кеңселері мен Лайт пен Фишердің үйлерінің орналасқан жерін белгілеу үшін Солтүстік және Батыс террасаларының бұрышына орнатылған обелиск және тақтадан тұратын полковник Лайт зерттеу белгісі жасалды. Кейін ол Жаңа Корольдік Аделаида ауруханасының бас кіреберісінің сыртына көшірілді. Виктория алаңының солтүстік жағында орналасқан Мемлекеттік зерттеу белгісі Лайттың 1837 жылғы 11 қаңтарда қала зерттеуі үшін алғашқы тірегін қадауын еске алады. Бұл зерттеу белгісі Оңтүстік Австралиядағы барлық басқа зерттеу белгілерінің анықтамалық нүктесі болып табылады. Бұл белгімен бірге 1989 жылғы 21 сәуірде сол кездегі жер министрі Сьюзан Ленехан ескерткіш тақтасын ашты. 1926 жылы Колтон, Палмер және Престон компаниясы Theberton House-ты фабрика/қойма салу үшін бұзды. 1927 жылы жақын жерде Лайттың коттеджін еске алу үшін тақта ашылды. Бұл жерді Оңтүстік Австралия сыра компаниясы иеленді және тақта ескі Вест-Энд сыра зауытының ғимаратында орналастырылды. 1995 жылы Оңтүстік Австралияның Корольдік географиялық қоғамы Хиндмарштағы сыра зауытының тұрақ орнында екінші тақта орнатты. Аделаиданың Марион қалашығындағы Лайт алаңы (Никсон және Маркет көшелерінің бұрышы). Төрт жартас аймақтың ерте тарихын және 1838 жылы Лайт, Финнис және компанияның ауылды алғашқы зерттеуін еске салады. Уильям Лайт мектебі, Аделаиданың Плимптон қалашығындағы мемлекеттік мектеп. 2017 жылы ол Плимптон халықаралық колледжі деп қайта аталды. 1986 жылы Солтүстік терраса бойында орналасқан Юбилейлік 150 жаяу жолындағы тақташа Уильям Лайтты еске алады. Әр сәуірде Аделаида қалалық кеңесі Лайттың туған күнін тойлайды, бұл дәстүр 1859 жылы колонияның төрт негізін қалаушысы және Лайттың достары Джордж Палмер, Джейкоб Барроу Монтефиоре, Райкс Керри және Александр Ланг Эльдер Англияда 1766–1777 жылдары жасалған "Достық кубок" деп аталатын үлкен әшекейлі күміс ыдысты қала әкімі мен кеңесіне сыйға тартқанда басталды, олар Лайттың туған күнінде жыл сайын тост жасауды сұрады. Джордж Джонс РА салған Лайттың портреті шамамен 1815 жылғы Лондонның Ұлттық портрет галереясында ілулі тұр. Оның өмірі Макс Аффордтың "Оян, жаным" пьесасында бейнеленген, ол Аффордтың бұрынғы "Полковник Лайт – Негізін қалаушы" пьесасына негізделген.

The plan of the city of Adelaide stands as a lasting legacy to Light's genius, praised both in the early days and more recent literature. for the statue was selected by committee on 23 December 1904, and architects Garlick, Sibley and Wooldridge (consisting of only Henry Evan Sibley (1867–1917) and Charles W. Wooldridge at that point) designed the pedestal. The statue of Light was unveiled on 27 November 1906 in its original location at the northern end of Victoria Square, Legend says that Light stood on Montefiore Hill when he began planning the city, but this is not confirmed. The inscription on the plaque at the front reads: Colonel William Light First Surveyor General; Fixed the site and laid out the city of Adelaide in 1836; Erected by citizens; 1906. Several plaques have been added to the back. carved by Samuel Lewis and completed in 1844. In 1876 the Adelaide City Council placed a white marble tablet on a panel of the monument, with an inscription acknowledging the pioneers of South Australia for erecting the memorial. The sandstone weathered badly, and the memorial was replaced by the winning design in a competition, by architect Herbert Louis Jackman. It featured a bronze tripod and theodolite on a tall column made of red granite sourced from the Murray Bridge area, with a base of Monarto grey granite, and was unveiled in June 1905 by mayor of Adelaide Theodore Bruce after an address by Deputy Governor Sir Samuel Way. It notes that Light is the only person legally buried after settlement within the city square. The gravesite and monument were upgraded during 1985–86 and again in 2008. Light Passage, located in the Port River between Pelican Point and Torrens Island. The Colonel Light Hotel. (Light Square, corner Currie Street) Established in 1849 as the Sir Robert Peel Hotel, in 1888 it was renamed the Colonel Light Hotel. The Light River, which has its source at Waterloo, and runs to its mouth in the Gulf St Vincent. The County of Light was named after the Light River in 1842. In 1905, after the unveiling of the new grave monument, Light’s self portrait in oils was presented to the Art Gallery by George Gibbes Mayo, son of George Mayo, who had died in 1894. The naming of the garden suburb of Colonel Light Gardens in the 1920s. Light Memorial at Rapid Bay – a cairn commemorating Light's landing at Rapid Bay, where he performed his first mainland survey in 1836, unveiled in 1928. A memorial known as the Colonel Light Survey Marker, in the form of an obelisk and plaque, was created for placement near the corner of North and West Terraces, marking the approximate location of the Land and Survey offices and of Light's and Fisher's huts, which were destroyed by fire in January 1839. before being re situated outside the main entrance of the new Royal Adelaide Hospital. Located at the northern end of the Victoria Square, the State Survey Mark commemorates the placing of the first peg for the survey of the city by Light on 11 January 1837. This survey mark is the reference point for all other survey marks in South Australia. The mark was unveiled, along with a commemorative plaque by then Minister of Lands, Susan Lenehan on 21 April 1989. Theberton House was demolished to make way for a factory/warehouse in 1926 by Colton, Palmer and Preston Ltd. A plaque to commemorate Light's cottage was unveiled nearby in 1927. The site was taken over by the South Australian Brewing Company and the plaque was situated inside the old West End Brewery building. In 1995, a second plaque was erected by the Royal Geographical Society of South Australia in the brewery carpark, in Hindmarsh. Light Square in the Adelaide suburb of Marion (cnr. Nixon and Market Streets). Four cairns commemorate the early history of the area and original survey of the village by Light, Finniss and Co. in 1838. William Light School, a state government school located in the Adelaide suburb of Plympton. In 2017 it was renamed Plympton International College. A plaque on the Jubilee 150 Walkway, located along North Terrace in 1986, commemorates William Light. Each April the Adelaide City Council celebrates Light’s birthday, a tradition which began in 1859 when four of the colony's founders and friends of Light, George Palmer, Jacob Barrow Montefiore, Raikes Currie and Alexander Lang Elder, presented a large ornamental silver bowl known as the "Loving Cup", made in England in 1766–77, to the mayor and council, with the request that a toast be made to Light each year on his birthday. A portrait of Light by George Jones RA from about 1815 also hangs in the National Portrait Gallery, London in London. His life was dramatised in the Max Afford stage play Awake My Love, which was based on an earlier play of Afford's, Colonel Light The Founder.

Жаңа 1837 жылы ашылған акварель суреті 2019

1837 жылдың қаңтар және сәуір айлары аралығында Лайт салған акварель, ол Жер/Зерттеу кеңсесі орналасқан жерді және Лайт пен Фишердің шатырларын бейнелейді. Бұл Лайттың "Оңтүстік Австралиядағы қоныстанудың басталуы, 1837" картинасының нұсқасы болып табылады, ал фонда Лофти тауы бейнеленген. Сурет 2019 жылдың қыркүйегінде гараждан табылған. Аделаиданың ең алғашқы бейнелерінің бірі саналатындықтан, бұл сурет өте маңызды деп есептеледі.

Сахна

2019 жылдың қазан айында Аделаиданың OzAsia фестивалі мен Пенангтың Джордж Таун фестивалінің бірлескен тапсырысымен австралиялық жазушы және режиссер Томас Хеннинг, Малайзиялық TerryandTheCuz дуэтімен бірлесіп, Light атты пьесаны жасады және қойды. Пьеса, қарапайым тарихи оқиғаны қайта баяндаудың орнына, алдымен Фрэнсис Лайттың жеке басының жағдайларын және Пенангтың қазіргі тарихындағы оның маңызды рөлін, содан кейін оның ұлы Уильямның Аделаидадағы өмірін зерттейді. Олардың өміріндегі әйелдердің рөлі де, сондай-ақ аға және кіші Лайттардың шешімдеріне әсер еткен сол кездегі геосаяси ахуал да қарастырылады. Мартина Розельстің өмірі де жандандырылған. Пьесаның негізгі тақырыбы – отбасы, және Лайттың ішкі сезімін пайдаланып әлемді қарастыруға тырысады, сонымен қатар "ұлтшылдық құндылықтары мен идеяларына" тоқталады. Оңтүстік Австралиядағы Аделаида және Жаңа Зеландиядағы Крайстчерч қалаларының қала құрылысы принциптерінің ортақтығы, олардың екеуі де Е.Г. Уэйкфилдтің "Колонизация өнері" мен Бентамдық қала құрылысының мысалдары болғандықтан туындады.