Кіріспе

Филателияда жеке басылымдар немесе коммерциялық басылымдар – пошта маркаларына, пошталық картондарға немесе мемлекеттік түсімдерге арналған маркаларға ресми марка шығарушы органнан басқа кез келген тұлға салған басылымдар. Бұл басылымдар негізгі арнасы қауіпсіздік шарасы болған, алайда, насихаттық және естелік мысалдары да белгілі. Қауіпсіздік мақсатымен басылған жағдайда, олар перфорациялық әріптерге (перфин) ұқсас қызмет атқарады. Жеке басылымдарды және жеке өшірулерді ажырату маңызды.

Өмірбаян

Жеке басылымдар түрлі себептермен қолданылған. Әдетте, оларды бақылау белгілері ретінде пайдалануға болмайды, себебі мөртаңба немесе мөртаңбалар пошта төлемін алдын ала төлеу үшін жарамсыз болып табылады (дегенмен, мұндай жарамсыз мөртаңбалардың кейбіреулері пошта арқылы сәтті өткен, бұл, әдетте, пошта қызметкерлерінің қадағалауына байланысты болған). Алайда, Ұлыбританияда жеке басылған мөртаңбалар көбінесе салық төлеуін растау құжаты ретінде қолданылса, 1859 жылы Оксфорд Юнион қоғамының өтініші бойынша мөртаңба бетіне жеке басылымды қолдануға рұқсат етілген ерекше жағдай болды. Бұл, мөртаңбалардың артқы жағына бақылау белгілері ретінде жиі қолданылатын жеке басылымдардан ерекшеленеді. Олар 1880-1970 жылдар аралығында салық және пошта мөртаңбаларында, көптеген түрлі нұсқаларымен кездеседі. Коммерциялық мақсатта басылған елдердің қатарында Канада, Цейлон, Үндістан, Кения мен Уганда, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка, Испания, Малакка түзілімдері және Виктория бар. Жеке басылымдар сондай-ақ, филателиялық мақсаттармен, оларды сазды коллекционерлерге сату үшін әдейі жасалған спекуляциялық ниеттерден де туындауы мүмкін.

Саяси себептер

Жеке басылымдар саяси пікірлерді білдіру үшін немесе қолданылмайтын жағдайларда коллекционерлік заттар жасау арқылы маңызды оқиғаларды есте қалдыру үшін қолданылған. Мысалы, Судет аймағындағы неміс жақтастары Чехословакия маркаларын аннексия алдында свастикалармен жеке басып шығарды, ал Италияда Муссолини құлағаннан кейін және Италия Социалдық Республикасы құрылғаннан кейін король маркалары фашистердің жақтастарымен фасциялармен басылды.

АҚШ-та

Жеке басылымдар АҚШ-та да қолданылған, бірақ «Domestic Mail Manual» құжатында «рұқсатсыз дизайнмен, хабарламамен немесе басқа белгілермен басылған» маркалар пошта төлемі үшін жарамсыз деп көрсетілген. Флоридалық естелік маркада жеке басылым бар, ал Вьетнам соғысы кезінде бір әйел өзінің жіберіп жатқан поштасына «Соғыс үшін дұға етіңіз» деген ұранды жеке басып қойған, бірақ пошта органдары оны мөрге басылған мөрді басқа жерге жылжытуға мәжбүрлеген. Пошта бағасы өзгергеннен кейін көп ұзамай, жеке басылыммен қайта бағаланған американдық пошта карточкаларының бірнеше мысалы бар, соның ішінде Пошта бөлімінің 1958 жылдың тамызында пошта карточкасының бағасы 3 центке көтерілген кезде General Electric компаниясының қолындағы пошта карточкаларын қайта бағалау үшін арнайы Pitney Bowes билеттер үстеме ақысын пайдалануға рұқсат беруі. USPS сондай-ақ 10 центтік тракторлы тіркеме және 5 центтік каноэ тасымалы рулондық маркаларын басып шығаруға рұқсат берді.