Кіріспе
Неміс көпұлтты көтерме сауда компаниясы
Компания 1964 жылы Эрнст Шмидт пен Вильгельм Шмидт Рутенбектер құрған. 2010 жылы ол кіріс бойынша Walmart, Carrefour және Tesco-дан кейін әлемдегі төртінші ірі сауда желісі болды. 2020 жылға дейін ол инвесторлар консорциумына сатылған Real бөлімшесі арқылы жалпы сауда бизнесінде де белсенді болды. Оның қазіргі түрі 2017 жылы ескі Metro AG-дан бөлініп шықты, ал Metro AG тұтынушы электроникасын сатумен айналысып, өзін Ceconomy деп атады.
Тарих
Metro 1963 жылғы 8 қарашада Эссен қаласында Эрнст Шмидт пен Вильгельм Шмидт-Рутенбек ағайындардың Metro деген атпен алғашқы көтерме сауда орталығын ашуымен басталды. Эссендегі Metro атты алғашқы гипермаркетті жоспарлау және ашуға 1963 жылдан 1970 жылға дейін басқарушы директор болған Вальтер Виет жауапты болды. 1964 жылы, алғашқы Metro дүкені ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң, Stöcker & Reinshagen компаниясы (Schell отбасы) Мюльхайм-ан-дер-Рур қаласында қолма-қол ақшамен жұмыс істейтін дүкен ашуды жоспарлады. Құрылыс кезінде Шмидт-Рутенбек, Шмидт және Schell бизнесмендері кездесіп, көтерме сауда қызметтерін біріктіруге келісті. Сөйтіп, олар штаб-пәтері Мюльхаймда, кейін Дюссельдорфта орналасқан Metro SB Großmarkt GmbH & Co. KG компаниясын құрды. 1964 жылға дейін Stöcker & Reinshagen компаниясының өкілетті өкілі болған Отто Бейсхайм жалғыз басқарушы директор атанды. 1966 жылы Батыс Берлинде үшінші Metro дүкені ашылды. 1966 жылы Отто Бейсхайм Франц Ханиел & Cie компаниясының басқарма төрағасы Фридрих Вильгельм Ленцпен кездесіп, оны Metro компаниясына инвестиция салуға көндірді. Келесі қайта ұйымдастыру барысында Бейсхайм өзі де акционер атанды. Осыдан бастап, құрылтайшы отбасы Шмидт-Рутенбек және акционерлер Бейсхайм мен Ханиел акциялардың шамамен үштен бір бөлігіне ие болды. Отто Бейсхаймнің жетекшілігімен Metro дүкендерінің Германия және Еуропаның кең аумағында қарқынды дамуы 1967 жылы Кёльн, Гамбург, Мюнхен қалаларының жанындағы Годорф қалаларында Metro дүкендерін ашумен және голландиялық SHV Holdings компаниясымен байланыс орнатудан кейін Нидерландыда алғашқы C&C дүкені (бренді: Makro) және 1968 жылы Дюссельдорфта ашылуымен жалғасты. 1980 жылы Metro Kaufhof компаниясының 24,9 пайызын сатып алды. 1996 жылдың наурыз айында Metro Cash & Carry, Kaufhof Holding AG, Deutsche SB Kauf AG (банкрот болған co op AG компаниясының еншілес компаниясы) және Asko Deutsche Kaufhaus AG (бұрын Metro инвестициялық компаниясы акцияларын иеленген Allgemeine Saar Konsum компаниясынан шыққан) компаниялары бірігіп Metro AG құрылды. Топтың құрамына Huma сауда орталықтары, Primus Sportwelt спорт дүкендері, MHB Handel AG, кеңсе тауарлары мен кеңсе құралдарын өндіруші Pelikan, сондай-ақ Media Markt және Saturn компанияларының тұтынушы электроникасы Media Saturn кірді. Metro AG акциясы 1 қаңтарда құрылып, 22 шілдеде 1996 жылы Франкфурт қор биржасында тіркелді және 2012 жылға дейін DAX индексінің құрамында болды. 1998 жылы компьютерлік дүкендер Vobis және Maxdata, Adler сән дүкендері мен Reno's аяқ киім дүкендері, дисконтты TiP, Möbel Roller және тиімсіз Kaufhof филиалдары Deutsche Bank және Gerling тобымен бірлесіп құрылған Divaco еншілес компаниясына біріктірілді, жаңа сатып алушыларды тарту мақсатында. 2003 жылдың желтоқсанында Metro Divaco KG-дегі үлесінен бөлініп, өзінің үлесін жалғыз акционер және бас директор Зигфрид Каскеге 1 еуроға сатты. 2004 жылы Metro Divaco-дан Adler сән дүкендерін қайта сатып алды. 1998 жылы 94 Allkauf S универмагы және 160 саяхат агенттігі бар Allkauf Touristik Vertriebs GmbH сатып алынды, бірақ Metro оларды қайтадан сатты. 2005 жылы Metro үйді жақсарту бөлімін Praktiker жеке компания ретінде бөліп шығарды. 2006 жылдың шілдесінде Metro Wal Mart компаниясының Германиядағы 85 дүкенін сатып алды, ол Германия бизнесінен бас тартты. Wal Mart дүкендері көбінесе Real сату брендіне біріктірілді. 2008 жылдың шілдесінде 250-ге жуық дүкені мен 1,6 миллиард еуроға жуық сату көлемі бар Extra супермаркеттер желісі Rewe Group компаниясына сатылды. Metro 2009 жылдың ақпанында Adler сән дүкендерін BluO серіктес компаниясына сатты. 2012 жылдың қазанында Пәкістандағы Makro Habib Metro Habib болып өзгерді. 2012 жылдың қарашасында Metro Аушанға Польша, Румыния, Ресей және Украинадағы 91 Real гипермаркетін 1,1 миллиард еуроға сатты. 2014 жылы Metro Түркиядағы 12 Real гипермаркетін сатты. 2017 жылы Metro Румыниядағы соңғы төрт Real гипермаркетін сатты. 2015 жылдың 15 маусымында Metro AG Галерия Кауфхофты канадалық Hudson's Bay Company компаниясына 3,2 миллиард долларға сатуға келісті. 2016 жылдың 30 наурызында Metro Group екі тәуелсіз компанияға бөлінетінін хабарлады: Metro AG-ның көтерме сауда және азық-түлік секторының бөлінуі топтың екі тәуелсіз және ашық саудадағы компанияларға бөлінуіне жауапты болады. Екі компанияның да өз басшылары, қадағалау кеңестері және тәуелсіз компания профилі болады. Metro AG Ceconomy деп аталды, оның құрамында Media Markt және Saturn электроника дүкендері болды, ал Metro AG деген жаңа компания құрылды, оның құрамында Metro Cash & Carry және Real бар. 2018 жылдың қыркүйегінде Metro Германиядағы Real гипермаркетінің еншілес компаниясын сатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, бұл көтерме сауда бизнесіне толыққанды назар аудару мақсатында жасалды. 2020 жылдың ақпанында Real SCP Group компаниясына сатылды. Келісім 2020 жылдың маусым айында аяқталды. 2023 жылдың мамырында шведтік ет, балық және теңіз өнімдерін маманданған жеткізуші Johbeco AB және оның еншілес компаниясы Johan i Hallen & Bergfalk компанияларын шамамен 100 миллион еуроға сатып алып, Metro Швеция және Финляндия нарығына енді.
Даулар
2022 жылы 24 ақпанда басталған Украинаға Ресейдің басып кіруінен кейін көптеген халықаралық, әсіресе Батыс компаниялары Ресейден шықты. Батыс бәсекелестерінің көпшілігінен айырмашылығы, Metro AG Ресейдегі бизнесін ашық қалдыру ниетін білдірді, бұл сынға ұшырады. Украина үкіметінің өкілдері компанияға қарсы жаһандық бойкот ұйымдастыруға шақырды. MetroAG компаниясының Украинадағы кеңсесіне Германиядағы бас кеңсесінен қысым көрсетілгені хабарланды, себебі Украиналық филиал Metro компаниясының Ресейдегі филиалына санкция салуды ашық түрде қолдаған. Украинаның бұрынғы министрі Дмитрий Дубилеттің сөзіне сүйенсек, Украиналық филиал орталықтандырылған жабдықтаудан үзіліп қалуы мүмкін деген ескерту алды. 2023 жылдың ақпан айында Украинаның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ұлттық агенттігі компанияны Соғыстың халықаралық демеушілерінің тізіміне қосты.
Ресей нарығындағы метро
Metro AG – X5 PJPq, Магнит MGNTq. L және француздық Auchan желісінен кейінгі Ресейдің төртінші ірі бөлшек сауда желісі. Компания 2001 жылы Мәскеуде алғашқы көтерме сауда дүкенін ашу арқылы нарыққа енді. Жылдар бойы Metro AG елдегі өзінің қатысуын кеңейтіп, Санкт-Петербург, Нижний Новгород және Дондағы Ростов сияқты бірнеше қалаларда дүкендер ашты. Еліміздің 65 қаласында барлығы 97 дүкен жұмыс істейді. 2022 жылы компанияның кірісі 224 миллиард рубльді құрады. 2022 жылдың 22 наурызында Украинадағы соғысқа жауап ретінде Metro AG Украинамен ынтымақтастығын білдіретін және соғысты айыптайтын ресми мәлімдеме жариялады. Компания сонымен қатар БҰҰ Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасының Украинаға азық-түлік пен су жеткізуін қолдайтынын мәлімдеді. Осыған қарамастан, Metro AG Ресей нарығынан шығудан бас тартты, себебі онда жұмыс істейтін 10 000 қызметкері мен оның дүкендеріне сене тіреген көптеген тұтынушыларына жауапкершілік сезінетінін айтты. Компания жағдайды жақыннан қадағалап отырғанын және Украинадағы соғысқа бейбітшілік шешім табуға тырысатын бизнес және саясаттағы шешім қабылдаушыларды қолдауға міндеттенетінін мәлімдеді.
Қазіргі уақытта Metro AG Ресейде жаңа жобаларды енгізуді дамытып жатыр, мысалы, "Fasol" азық-түлік дүкендері желісін құру және "Сбербанк" санкцияларға жауап ретінде бастаған "Мир" төлем карталарын қабылдау. Сонымен қатар, Ұлттық сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттіктің (NACP) жүргізген тергеуі Metro Cash & Carry компаниясының негізгі акционері Даниэль Кретинскийдің EP Infrastructure (EPIF) компаниясын бақылайтынын, ал ол Eustream компаниясының 49% үлесіне ие екенін көрсетті. Бұл ақпарат 2023 жылғы 8 ақпанда жарияланды және Ресейдегі желінің дүкендеріндегі сатудың төмендеуін көрсетеді. Құжатта жергілікті валютадағы сату 2022–2023 қаржы жылының бірінші тоқсанында 14,1% төмендегені, ал Ресейдегі түзетілген EBITDA 2021/2022 жылғы бірінші тоқсандағы 81 миллион евродан 60 миллион евроға дейін төмендегені көрсетілген.
Бұрынғы операциялар
Metro 2010 жылы Мароккодағы Makro еншілес компаниясын сатты. 2012 жылы Metro өзінің 30 Makro дүкенін Booker Group компаниясына сату арқылы Ұлыбритания нарығынан шықты. 2014 жылы Metro 9 Makro дүкенін Sklavenitis компаниясына сату арқылы Грекиядағы бизнесінен бас тарды. 2014 жылы Metro Вьетнамнан шығып, 19 дүкеннен тұратын жергілікті еншілес компаниясын тайлық Berli Jucker тобына 665 миллион еуроға сату туралы келісімге келді. 2014 жылдың желтоқсанында Metro Дания нарығынан шықты. Олар 1971 жылы алғашқы дүкенін ашқаннан бері бүкіл ел бойынша дүкендерге тауар жеткізу қызметін ұйымдастыруда алғашқы болып табылды. Мысыр 2010 жылы екі дүкен ашып, қысқа мерзімге нарыққа енді, бірақ олар 2013 және 2015 жылдар аралығында жабылды. 2020 жылдың сәуірінде Metro Қытайдағы бірлескен кәсіпорнының басым үлесін Wumei Technology Group компаниясына 1,5 миллиард еуродан астам сомаға сатуды аяқтады. Metro кәсіпорның 20% үлесін сақтап қалды, ол Қытай бойынша 97 көтерме сауда орталығын басқарады. 2021 жылдың тамызында Metro Жапониядағы қызметін тоқтатты, нәтижесінде елдегі барлық 10 дүкені жабылды. 2021 жылдың қыркүйегінде Metro 2021 жылдың қазан айының соңына дейін Мьянмадағы тауар жеткізу бизнесін тоқтатуды хабарлады. 2022 жылы Metro Metro және Makro брендтерімен дүкендерді басқарған жергілікті еншілес компаниясы банкротқа ұшырауы арқылы Бельгия нарығынан шықты. Белгия – Metro екі бренд бойынша дүкендерге ие болған жалғыз ел, сонымен қатар, дәстүрде бизнес клиенттерге арналған Makro желісіне жалпы қоғамның қолжетімділігі тек осы елде ғана болды. Кейіннен банкроттан құтылған Metro дүкендері желісі сатылып, Sligro M брендімен қайта ашылды. 2023 жылы олардың Үндістандағы бизнесі Reliance Retail компаниясына сатылды.
Метроның атауы
Metro брендінің атау құқықтары алдын ала қорғалған, оның ішінде Голливуд алып Metro Goldwyn Mayer компаниясымен келісім жасалды, бұл сол кезде еш төлемсіз мүмкін болды. Metro әртүрлі сот процестерінде "Metro" терминін пайдалану құқығын қамтамасыз етуге тырысты. Төменгі Саксония теміржол компаниясы MetroRail өзінің атын Metronom Eisenbahngesellschaft mbH деп өзгертуге мәжбүр болды, бірақ пойыздарын әлі де Metro деп атауға болады. Metro Rapid Successors Metro Express та заңдық шаралармен қорқытқаннан кейін атын өзгертуге мәжбүр болды. Наббург (Жоғарғы Пфальц) қаласындағы Metro дискотекасы сотқа беріліп, атын өзгертуге мәжбүр болды. Кейбір басты автобус бағыттарындағы Metro Bus деген атауға байланысты Berliner Verkehrsbetriebe (BVG), Hamburger Hochbahn (HHA), Hamburger Verkehrsverbund (HVV) және Munich Transport Company (MVG) қоғамдық көлік компанияларына қарсы ашқан сот ісі бірінші инстанцияда қабылданбады. Екінші инстанциядағы сот шешімді растады, бірақ қоғамдық көлік компанияларының Metro атауын пайдалануын айтарлықтай шектеді. Рураймағындағы велосипед жалға беру жүйесі Metrorad ruhr Metropolradruhr деп өзгертілді. 2012 жылы брендтік қақтығыс тууы мүмкін болғандықтан, Microsoft өзінің Microsoft Windows 8 компьютерлік операциялық жүйесінің Metro интерфейсін (Microsoft Design Language, немесе MDL) деп қайта атады.