Кіріспе

Кристиан Марклей (1955 жылдың 11 қаңтарында туған) – визуальный өнерші және композитор. Ол американдық және швейцариялық азаматтығын иеленеді. Марклейдің шығармалары дыбыс, шу, фотосурет, бейне және фильм арасындағы байланыстарды зерттейді. Граммофон пластинкаларын және дискіні айналдыру аппараттарын музыкалық аспаптар ретінде пайдаланып, дыбыстық коллаждар жасаудың алғашқы қадамдарын жасаған Марклей, сыншы Том Юрек айтуынша, "диджеингтің (turntablism) ойда жоқ ойлап табушысы" болар. Оның дискілер мен пластинкаларды қолдануы 1970-ші жылдардың соңында басталды, бірақ хип-хоптың осы аспапты пайдалануымен дерлік бір уақытта дамыды, бірақ тәуелсіз жолмен.

Ерте өмір және білім

Кристиан Марклей 1955 жылдың 11 қаңтарында Калифорния штатының Марин округіндегі Сан-Рафаэль қаласында швейцариялық әкесі мен американдық анасының отбасында дүниеге келді. Ол Женевадағы Ecole Supérieure d'Art Visuel мектебінде (1975–1977), Бостон қаласындағы Массачусетс өнер және дизайн колледжінде (1977–1980, Көркем өнер бакалавры) «Өзара байланысты медиа» бағдарламасы бойынша студияда, сондай-ақ Нью-Йорктегі Купер одағында (1978) оқыды. Ұзақ жылдар бойы Манхэттенде тұрған Марклей соңғы жылдары Нью-Йорк пен Лондон қалалары арасында уақытын бөліп жүр.

Жұмыс

Джон Кейдж, Йоко Оно және Вито Акончидің ықпалымен, Марклей музыка жасау және жинаудың амалдары мен салтын ұзақ зерттеді. Панк-роктың күшіне қызығып, ол әндер жаза бастады, алдын ала жазылған таспаларға ән шырқады. 1979 жылы гитарист Курт Генримен бірге өнер көрсетуге барабаншы таба алмаған Марклей, LP пластинканың үнемі қайталанар ырғақтарын соққы аспабы ретінде пайдаланды. Генримен бірге жасаған бұл дуэттер музыканттың пластинкалар мен дискілерді интерактивті, импровизациялық музыкалық құрал ретінде алғаш рет қолданғаны болуы мүмкін. Марклей кейде үздіксіз циклдар мен секірістер жасау үшін пластинкаларды өңдейді немесе зақымдайды, сондай-ақ ол басқа дискотекашыларға қарағанда, көбінесе қолданған, арзан пластинкаларды сатып алуды ұнататынын айтады. 1998 жылы ол бір пластинка үшін ешқашан 1 АҚШ долларынан астам төлемегенін мәлімдеді – бұл шулы музыкаға тән ерекшелік, – және түпнұсқа LP әртүрлі түсті винилден жасалған болса, қайта құрастырылған пластинкаларды өнер туындылары деп санауға болады. Марклейдің кейбір музыкалық шығармалары мұқият жазылған және монтаждалған, plunderphonics стилінде жасалған; ол сонымен қатар еркін импровизациямен де айналысады. Ол Эрикммен бірге «Scratch» деректі фильмі үшін дуэт орындағанда түсірілді. Оның сахнасы соңғы нұсқаға енбеді, бірақ DVD-нің қосымша бөлімінде бар. 1985 жылы Марклей «Recycled Records» лейблы арқылы «Жабынсыз пластинка» шығарды, ол «жабынсыз, тіпті қаптамасыз сатуға арналған» еді. Шаң мен саусақ іздері жиналуы дыбысты жақсартады. «Spin» журналының сол кездегі шолуында Марклейдің фоногитарамен тікелей өнер көрсетулеріндегі «ең әдемі театрлық қимылы» деп бағаланды: суретші өзіне пластинка ойнатқышты байлап, мысалы, Джими Хендрикс альбомын ойнатты. «Бес текше» (1989) атты туындысында ол винил пластинкаларын текшелерге балқытты. «Үнсіздіктің дыбысы» (1988) – Simon & Garfunkel тобының сол аттас синглінің қара-ақ фотосуреті. Осы өзгерістен кейін Марклей соңғы жылдары дыбысты бейнелейтін әртүрлі технологияларды қолдана отырып, бейнелеу өнерін жасады. Оның «Graffiti Composition» (2002) жұмысы Берлин қаласының қабырғаларына музыкалық ноталар жазып, олардың өшіп бара жатқандағы суреттерін жинап, концертте орындалды. «Shuffle» (2007) және «Ephemera» (2009) да музыкалық партитуралар болып табылады. «Sound Holes» (2007) жұмысында ол интеркомдардағы динамик тесіктерінің көптеген үлгілерін суретке түсірді. 2007-2009 жылдары Graphicstudio-да цианотиппен жұмыс істеді, кассета таспаларының оралу қозғалысын бейнеледі. Ал 1989 жылға дейін қанағаттанған ономатопеяға деген қызығушылығы оның монументалды «Манга Скрулл» (2010) жұмысында көрініс тапты, бұл 60 футтық мультфильмдегі сөздердің орамасы музыкалық партитура ретінде де қолданылады. 2010 жылы ол «The Clock» фильмін жасады, ол 2010 жылы Лондонның White Cube галереясында көрсетілген фильмдерден уақытқа қатысты 24 сағаттық сахналардың жиынтығы болды. 2016 жылы ол «Жасауға арналған, жоюға дайын» атты фильмді шығарды, ол өнер туындыларының немесе ғимараттардың жойылған кадрларынан тұрады. Том Юрек былай деп жазады: «Көптеген зиялылар Марклей мен оның өнері туралы әртүрлі пікірлер айтты – және бұл өнер, қателік жасамаңыз – оның винил пластинкаларын кесіп, басқа винил пластинкаларының бөліктерімен біріктіру арқылы ересектер ғасырын қалай ашып беретіні туралы әртүрлі сөздерді жазды, бірақ оның осы дыбыстық коллаждарының тартымды, өте адамгершілікті және көбінесе әдейі күлкілі екенін ешқашан айтпаған сияқты». Марклей жеке және көптеген музыканттармен бірлесіп өнер көрсетті және жазды, оның ішінде Джон Зорн, Уильям Хукер, Эллиотт Шарп, Отомо Йошихиде, Буч Моррис, Шелли Хирш, Фло Кауфман және Кревиц; ол сондай-ақ Sonic Youth тобымен және Sonic Youth мүшелерімен басқа жобаларда өнер көрсетті.

Жеке өмір

Марклай 1991 жылы куратор Лидия Йимен қарым-қатынасын бастады, және олар 2011 жылы үйленді.

Тану

2011 жылы Венеция биенналесінде Америка Құрама Штаттарын өкілдік еткен Марклай ресми көрменің ең үздік суретшісі деп танылды және "Сағат" туындысы үшін "Алтын арыстан" сыйлығын жеңіп алды. Newsweek журналы Марклайды бүгінгі күннің ең маңызды он суретшісінің қатарына қосты. "Алтын арыстан" сыйлығын қабылдағанда Марклай Энди Уорхолға сілтеме жасап, қазылар алқасына "Сағатқа он бес минут бергендері үшін" алғыс айтты. 2013 жылы Complex журналының Дейл Эйзингері Berlin Mix-ті тарихтағы перформанс өнерінің ең үздік 17 туындысы деп бағалады. 2015 жылы White Cube кең ауқымды жеке көрме ұйымдастырды, онда жаңа туындылармен қатар Лондон симфониялық оркестрі мен қонақтардың, соның ішінде Турстон Мур мен Мика Левидің қатысуымен апта сайынғы қойылымдар көрсетілді.

Суретші кітаптары

Эфемера, Брюссель, МФК Мишель Дидье, 2009. 90 нөмірленген және қол қойылған данасы, сондай-ақ 10 суретшінің сынақ нусқасы. Мишель Дидьеге жүгініңіз.

Сұхбаттар

Қазіргі заманғы өнер журналы (1992 жылдың көктемі). Мәңгілік керемет дыбыс (1998 жылғы наурыз). Акира Санематсумен сұхбат (28 наурыз 2002). KultureFlash (2003 жылғы шілде). Сайт бұзылды 25 маусым 2011. Кейбір құрастыру қажет (2006 жылғы 12 маусым). Daily Telegraph (1 наурыз 2008).