Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық саясаткер, сол атпен аталатын әуежай.
American politician
the airport of the same name
Антонио Борья Вон Пат (10 желтоқсан 1908 – 1 мамыр 1987) – Гуам саясаткері және Гуамның Демократиялық партиясының мүшесі. Ол 1973 жылдан 1985 жылға дейін Гуамнан АҚШ Өкілдер палатасына бірінші делегат ретінде қызмет етті.
Antonio Borja Won Pat (December 10, 1908 – May 1, 1987) was a Guamanian politician and member of the Democratic Party of Guam. He served as the first Delegate from Guam to the United States House of Representatives from 1973 to 1985.
Ерте өмір
Вон Пат Гуамның Сумай (қазіргі Санта-Рита) қаласында Қытайдан көшіп келген әкесі Игнасио Вон Пат және анасы Мария Сориано Борьяның отбасында дүниеге келді. Оның екі бауыры мен бір қарындасы болды: Франсиско Вон Пат, Висенте Вон Пат және Эулалия Вон Пат.
Won Pat was born in Sumay (now Santa Rita), Guam to his father Ignacio Won Pat, an immigrant from China, and his mother Maria Soriano Borja. He had two brothers and one sister, Francisco Won Pat, Vicente Won Pat and Eulalia Won Pat.
Саяси мансап
Вон Пат бастауыш білімін Хагатнадағы Нормальдық мектепте аяқтады. Содан кейін ол мұғалім болды және сегіз жыл оқытқаннан кейін 1936 жылы Гуам кеңесші конгресіне мүше болып тағайындалды. 1950 жылы АҚШ азаматтығын және шектеулі өзін-өзі басқару құқығын берген Органикалық заңға қол қойылғанға дейін Гуам азаматтары толыққанды АҚШ Әскери-теңіз күштерінің билігінде болды. Органикалық заңға дейінгі Гуам Конгресі теңіз губернаторына кеңес беруші орган ретінде ғана жұмыс істеді. Ол екі палатадан – Кеңес палатасы мен Ассамблея палатасынан тұрды. Оның мүшелері өздерінің округтеріндегі халықпен сайланды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Вон Пат 1946 жылы Гуам коммерциялық корпорациясын құрып, аралдағы беделін арттыра бастады. Әскери-теңіз үкіметінің қолдауымен ол азаматтыққа қол жеткізуден бұрын экономикалық тәуелсіздікті маңызды деп санады. ГКК соғыстан кейінгі экономикалық өрлеуде маңызды рөл атқарды, бірақ 1954 жылы банкротқа ұшырады. Осы кезде Вон Пат 1948 жылдан бастап Ассамблея палатасында бекініп, 1951 жылы Гуам заң шығарушы органының спикері болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін америкалық азаматтық алуға ұмтылыс, Гуамды жапондықтар басып алған кезде чаморролардың АҚШ-қа көрсеткен адалдығынан күш алды. Гуам Конгресінің спикері болғаннан кейін Вон Пат, әскери губернатор Карлтон Скиннер және Франсиско Б. Леон Герреро Гуамның Органикалық заңы болатын жұмысты бастады. Вашингтонда мақұлданған заң Гуам халқына америкалық азаматтық және азаматтық үкімет құру құқығын берді.
Won Pat completed his primary education at the Normal School in Hagåtña. He then became a teacher and after teaching for eight years , Won Pat was nominated to the advisory Guam Congress in 1936. Prior to the signing of the Organic Act in 1950 which provided for US citizenship and limited self government, Guam's citizens were under complete US Navy rule. The pre Organic Act Guam Congress sat only as an advisory body to the naval governor. It consisted of two houses – the House of Council and the House of Assembly. Its members were elected by the people of their districts. Following World War II, Won Pat began to attain influence on the island forming the Guam Commercial Corporation in 1946. Supported by the naval government, he prioritized economic self sufficiency before achieving citizenship. GCC played a role in the post war economic boom, but ultimately went bankrupt in 1954. By this time, Won Pat was entrenched in the House of Assembly beginning in 1948 becoming speaker of the Guam Legislature in 1951. After World War II, the drive for American citizenship gained momentum from the Chamorros’ loyalty to the United States during the Japanese occupation of Guam. After attaining the role of speaker in the Guam Congress, Won Pat along with naval Governor Carlton Skinner and Francisco B. Leon Guerrero, began work on what would become the Guam Organic Act. Gaining approval in Washington D. C., the act gave the people of Guam American citizenship and the right to establish a civil government.
Гуам делегаты (1965-1985 жж.)
Гуам 1964 жылы Вон Пат басшылығымен өзін-өзі билеуге қарай тағы бір қадам жасады, сол кезде I Mina’ Siete na Liheslaturan Guåhan / 7-ші Гуам заң шығарушы органы Гуамның Вашингтон кеңсесін сайланатын лауазым ретінде құрды. Вон Пат осы лауазымға үміткер болып, жеңіске жетті. Лауазымда болған кезде Вон Пат Гуамның және оның саяси жағдайының мән-жайларын басқа штат өкілдеріне жеткізді, сондай-ақ тиімді лоббилеуінің нәтижесінде федералдық қолдауды арттырды. Вашингтондағы лауазымында Вон Пат Конгресте өкілдік алу үшін күресін жалғастырды және осы процесте көптеген одақтастар тапты. Олардың арасында Калифорния конгрессмені, Палатаның Ішкі істер және аралдық мәселелер комитетінің мүшесі Филипп Бертон болды. Бертон өзінің ықпалын комитет төрағасы Уэйн Аспиналл мен жиырма қолдаушының қолдауын алу үшін пайдаланды. 1972 жылдың 10 сәуірінде 92-271 нөміріндегі Федералдық заң қабылданды. Бұл жаңа заң Гуам мен Виргин аралдарына Конгресте екі жылдық мерзімге өкілдік беруге мүмкіндік берді. Сайланған лауазым иелері енді Палатада сөйлей алатын және жаңа заңдар ұсына алатын болды, бірақ Палатада дауыс беру құқығына ие болмады. 1973 жылдың 3 қаңтарында Вон Пат 93-ші Конгрестің мүшесі ретінде ант берген Гуамның алғашқы тұрғыны болды. Вон Пат Гуамның АҚШ Конгресіндегі өкілі ретінде оның күш-жігері Гуамдағы сайлаушылармен ғана шектелмеді. АҚШ Конгресіндегі делегаты ретінде ол қазіргі Солтүстік Мариан аралдарының Одақтастығына, Микронезия Федеративтік Штаттарына (Косрае, Понпей, Чуук және Яп аралдық штаттарын қамтиды), Маршалл аралдары Республикасына және Палау Республикасына Тынық мұхитының сенімдік территориясын тарату арқылы саяси тәуелсіздік алуға көмектесті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Гуамды қоспағанда, Тынық мұхитының сенімдік территориясы құрылып, АҚШ тарапынан басқарылды. 1970 жылдары аудандар сенімдік мәртебесінен бас тартуға дауыс бергеннен кейін сенімдік территорияны тарату жұмыстары басталды. Саяси тәуелсіздік алған соңғы аудан 1994 жылы Палау болды. Солтүстік Мариан аралдары қазір АҚШ-тың одақтастығы болып табылады және оның халқы АҚШ азаматы. Микронезия Федеративтік Штаттары, Маршалл аралдары Республикасы және Палау Республикасы АҚШ-пен еркін қауымдастық туралы келісімдер жасасты. Осының салдарынан Гуамның солтүстік көршілері, американдық отбасының жақында ғана қосылған мүшелері, ең төменгі жалақы және иммиграция сияқты мәселелерді қоса алғанда, жергілікті деңгейде мәселелерді шешу құқығына ие, ал Гуам тұрғындарының мұндай құқығы жоқ. Ол 1984 жылы республикалық Бен Блазға сайлауда жеңіліп, қайта сайланбағанша алты мерзім бойы қызмет етті.
Guam took another step toward self representation under Won Pat in 1964 when I Mina’ Siete na Liheslaturan Guåhan/the 7th Guam Legislature created Guam's Washington Office as an elected position. Won Pat lobbied for the post and won it. While in office Won Pat spread awareness to the other state representatives about Guam and the political situation it was in, and increased federal support following his effective lobbying. In his post in Washington, D. C., Won Pat continued the battle to gain representation in Congress and in the process gained many allies. These allies included California Congressman Philip Burton, a member of the House Interior and Insular Affairs Committee. Burton used his influence to gain the support of committee chairman Wayne Aspinall and twenty co sponsors. Public Law 92 271 was passed on 10 April 1972. The groundbreaking bill gave Guam and the Virgin Islands representation in Congress for two year terms. Elected officials could now speak on the House floor and introduce new legislation though they could not vote on the floor. On 3 January 1973, Won Pat became the first resident of Guam to take the oath of office as a member of the 93rd Congress. While Won Pat was Guam's delegate to the US Congress his efforts weren't limited to his constituents on Guam. During his tenure as delegate to the U. S. Congress, he was instrumental in helping what are now the Commonwealth of the Northern Mariana Islands; the Federated States of Micronesia, comprising the island states of Kosrae, Pohnpei, Chuuk, and Yap; the Republic of the Marshall Islands and the Republic of Palau achieved more political self governance through the dismantling of the Trust Territory of the Pacific Islands. Shortly after World War II, the Trust Territory of the Pacific Islands, not including Guam, was created and administered by the United States. In the 1970s work began to dissolve the Trust Territory as the districts voted to end their trustee status. The last district to gain political independence was Palau in 1994. The Northern Mariana Islands is now a US Commonwealth and its people US citizens. The Federated States of Micronesia, the Republic of the Marshall Islands, and the Republic of Palau negotiated Compacts of Free Association with the United States. Consequently, Guam's northern neighbors, all much more recent members of the American family, have the right to determine issues on a local level, including issues such as minimum wage and immigration, whereas the residents of Guam do not. He served six terms, until he was defeated for re election in 1984 by Republican Ben Blaz.
Жеке өмір
Вон Пат 1932 жылы Ана Салас Перес (1912–1995) -ке үйленді және олардың сегіз баласы болды: Эвелин Плок, Мэрилин (1934–1990), Жаклин Вон Пат, Эллен Чаргуалав, Энтони Вон Пат, Розалинд Флит, Марк Вон Пат және Гуам заң шығару органының бұрынғы спикері (2008–2017 жж.) болған Джудит Вон Пат.
Won Pat was married to Ana Salas Perez (1912–1995) in 1932 and they had eight children: Aveline Ploke, Marilyn (1934–1990), Jacqueline Won Pat, Ellen Chargualaf, Anthony Won Pat, Rosalind Fleet, Mark Won Pat, and Judith Won Pat, who is the former Speaker of the Legislature of Guam (2008–2017).
Зейнеткерлік және өлім
1984 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырағаннан кейін Вон Пат Гуамдағы Синажанаға зейнетке шықты. 1987 жылдың 1 мамырында Мэриленд штатының Сильвер-Спринг қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Гуамдағы Питидегі Әскерилер зиратында жерленген.
After his 1984 electoral defeat, Won Pat retired to Sinajana, Guam. He died in Silver Spring, Maryland, on May 1, 1987, of a heart attack. He is interred in the Veterans Cemetery, Piti, Guam.
Құрметтер
1989 жылдың қаңтар айында Гуам халықаралық әуе терминалы Антонио Б. Вон Пэттің құрметіне оның атымен аталып, Антонио Б. Вон Пэт халықаралық әуежайы деп ресми түрде жарияланды.
In January 1989, the Guam International Air Terminal was officially named as Antonio B. Won Pat International Airport in his honor.