Кіріспе

Чикаго мэрі – Чикаго қалалық басшысы, Иллинойс штатының Чикаго қаласы, АҚШ-тың үшінші ірі қаласы. Мэр қалалық түрлі ведомстволардың басқаруы мен ұйымдастырылуына жауапты, Чикаго қалалық кеңесіне ұсыныстар мен баяндамалар енгізеді, қалалық ережелерді сақтауға белсенді қатысады, қаланың жылдық бюджетін ұсынады және қалалық қызметкерлерді, департамент комиссарларын немесе директорларын, сондай-ақ қалалық кеңестер мен комиссиялардың мүшелерін тағайындайды. Қалалық кеңес отырыстары барысында мэр төрағалық етеді. Мэрге белгілі бір жағдайларды қоспағанда, мәселелерге дауыс беруге рұқсат етілмейді, ең бастысы – орган қарап отырған мәселе бойынша дауыс нәтижесі тең болып шыққан жағдайда. Мэр лауазымы 1837 жылы Чикаго қала атанған кезде құрылды.

Тарих

Бірінші мэр Уильям Б. Огден (1837–1838) болды. Қырық алты ер адам және екі әйел (Джейн Бёрн, 1979–1983 және Лори Лайтфут, 2019–2023) осы лауазымды атқарды. Чикаго мэрі болып екі әке мен ұл сайланды: Картер Харрисон аға (1879–1887, 1893) және Картер Харрисон кіші (1897–1905, 1911–1915), сондай-ақ Ричард Дж. Дейли (1955–1976) және Ричард М. Дейли (1989–2011). Картер Харрисон кіші қалада туған алғашқы мэр болды. Уақытша мэр ретінде Дэвид Дювалл Орр (1987) бір апта ғана, ең қысқа мерзімге қызмет етті. Ричард М. Дейли алты рет сайланып, Чикагоның ең ұзақ қызмет еткен мэрі атанды, оның 22 жылдық мерзімі әкесінің 21 жылдық рекордын басып өтті. Бірінші ирландтық католик мэрі Джон Патрик Хопкинс (1893–1895) болды, ал Рахм Эммануэль (2011–2019) – мэр болып қызмет еткен жалғыз еврей американдығы. Гарольд Вашингтон (1983–1987) – бірінші афроамерикалық мэр. Лайтфут (2019–2023) – қаланың алғашқы афроамерикалық әйел және алғашқы ЛГБТ мэрі. Брэндон Джонсон (2023 – қазіргі уақытқа дейін) – төртінші сайланған афроамерикалық мэр, ал Юджин Сойер (1987–1989) Вашингтонның қызмет барысында қайтыс болғаннан кейін кеңес тарапынан таңдалды.

Тағайындау өкілеттігі

Қала әкімі Чикаго өрт сөндіру департаментінің комиссарын, Чикаго полиция департаментінің бастығын және басқа да департаменттердің басшыларын тағайындайды, олардың ішіндегі ең ірілері – Суды басқару департаменті (Ричард М. Дейли басшылығымен бұрынғы Су департаменті мен Кәріз департаментінің бірігуінен құрылған) және Көшелер мен санитария департаменті. Қала әкімі сондай-ақ бірнеше мақсатты мемлекеттік органдардың басқармаларына мүшелерді тағайындайды, оның ішінде Чикаго қалалық колледждері, Чикаго саябақтар ауданы, Чикаго қалалық кітапханасы, Чикаго тұрғын үй басқармасы, Чикаго көлік басқармасы және Метрополитен пирс және көрмелер басқармасы. Ричард М. Дейли кезінде Иллинойс заң шығарушы органы әкімге Чикаго мемлекеттік мектептерінің басқару кеңесін және бас атқарушы директорын тағайындау өкілеттігін берді және ауданды әкімге бағындырды; бұл аудан ұзақ жылдар бойы тәуелсіз мемлекеттік бірлік болып келген. Чикаго қалалық хатшысы мен Чикаго қалалық қазынашысы жеке сайланады, сондай-ақ қалалық кеңесті құрайтын 50 кеңесші де сайланады. Дегенмен, әкімге осы 52 сайланған лауазымның кез келгеніне тағайындау арқылы бос орындарды толтыру құқығы берілген. Өз кезегінде, қалалық кеңес әкімнің орны бос қалған жағдайда өзінен біреуін сайлайды. Хартаға сәйкес, Чикагода «әлсіз әкім» жүйесі бар, онда көп бөлігі билік қалалық кеңесте шоғырланған. Бірақ іс жүзінде Чикаго әкімі ұзақ жылдар бойы елдегі ең беделді муниципалды басшылардың бірі болып табылады. Көптеген басқа «әлсіз әкім» жүйелерінен айырмашылығы, әкім бюджетті жасау құқығына ие. 20 ғасырдың көп бөлігінде, 1999 жылы қамқорлықтың азаюына және әкім кеңсесінің ресми түрде партиялық емес болуына дейін, әкім қаланың Демократиялық партиясының де-факто көшбасшысы болып саналды және округтік ұйымдарға зор ықпал етті. Қалалық әкімшілік ғимаратында орналасқан «бесінші қабат» кейде әкімнің кеңсесі мен билігін білдіретін метафора ретінде қолданылады.

Сайлау және мұрагерлік

Чикаго қаласының мэрі әр төрт жылда бір рет, ақпан айының соңғы сейсенбісінде халықтың көпшілік дауысымен сайланады. Егер ешбір кандидат дауыс берушілердің 50 пайызынан астам дауысын алмаса, сәуір айының бірінші сейсенбісінде сайлаудың екінші турында сайлау өтеді. Сайлау партиялық сипатта өткізілмейді. Чикаго – АҚШ-тағы мэрінің қызмет мерзімін шектемейтін ең ірі қала. Иллинойс штатының заңына сәйкес, қалалық кеңес мэрдің орны бос болған жағдайда немесе мэрдің ауру немесе жарақат салдарынан қызмет ете алмайтын жағдайда, мэрдің орнын толтыққанша вице-мэрді сайлайды, ол мэрдің міндетін уақытша атқарады, содан кейін қалалық кеңес өз мүшелерінен біреуін уақытша мэр етіп сайлайды немесе мэрдің мерзімі аяқталады. Бірақ, егер мэрдің орны бос болса және мэрлік мерзімге 28 айдан астам уақыт қалса, сонымен қатар келесі жалпы қалалық сайлауға 130 күннен кемірек уақыт қалса, онда сол жалпы қалалық сайлауда қалған мерзімге жаңа мэрді сайлау үшін қосымша сайлау өткізілуі керек. Егер мэрлік мерзімге 28 айдан аз уақыт қалса немесе келесі жалпы қалалық сайлауға 130 күннен аз уақыт қалса, онда міндетін атқарушы мэр мэрлік мерзім аяқталғанға дейін мэр болып қалады. Вице-мэрдің мэрдің орнын басу тәртібі Ричард Дж. Дейли қайтыс болғаннан кейін туындаған даулардан кейін нақтыланды және кейіннен Харольд Вашингтон қайтыс болғаннан кейін іске асырылды, оның нәтижесінде вице-мэр Дэвид Орр міндетін атқарушы мэр болды. Бұрын қалада мұрагерлік туралы нақты заңдар болмады, онда қалалық кеңестің уақытша төрағасы мэр болып табылатындығы көрсетілген. Бірақ Дейли қайтыс болғаннан кейін бұл орындалмады, және қалалық кеңес уақытша мэрді тағайындады, себебі қалалық корпорация кеңесшісі Уильям Р. Куинлан қала мұрагерлік туралы нақты заңға ие болмағандықтан, қалалық кеңес уақытша мэрді сайлауы керек деп шешті. Жеңіс жолында қалалық кеңес міндетін атқарушы мэрді, уақытша мэрді немесе міндетін атқарушы мэрді тағайындаған алты жағдай болды. Қалалық кеңестің отырыстарында мэрдің болмауы кезінде қалалық кеңестің мүшесі және қалалық кеңес сайлаған қалалық кеңестің уақытша төрағасы төрағалық етуші болып табылады. Мэрден айырмашылығы, уақытша төраға барлық заңнамалық мәселелер бойынша дауыс бере алады. Егер мэр де, уақытша төраға да төрағалық ете алмаса, онда вице-мэр төрағалық етеді.

Қала әкімдерінің тізімі

1833 және 1837 жылдар аралығында Чикаго қала болып құрылды және қала президенттері басқарды. 1837 жылдан бастап қала мәртебесіне ие болды және оны әкімдер басқарды. Чикагода әкімнің өкілеттігі 1837 жылдан 1863 жылға дейін бір жылды құрады, содан кейін екі жылға ұзартылды. 1907 жылы ол тағы да өзгертілді, енді төрт жылға дейін. 1861 жылға дейін қалалық сайлаулар наурыз айында өткізілді. Сол жылы заңнама оларды сәуір айына көшірді. Алайда, 1869 жылы сайлау күні қарашаға ауыстырылды, ал сол жылдың сәуірінде өкілеттігі аяқталатын лауазымдар өзгертілді. 1875 жылы сайлау күні қалалық дауыс беру нәтижесінде 1872 жылғы қалалар және ауылдар туралы заңға сәйкес сәуір айына қайта ауыстырылды. №. Сурет атауы Лауазымның басталуы Лауазымның аяқталуы Лауазымдар Жылдар Партиялық қала президенттері Томас Джефферсон Вэнс Оуэн 12 тамыз 1833 1834 1 1 Белгісіз Джон Х. Кинзи 1834 4 наурыз 1837 3 3 Виг Әкімдер Уильям Б. Огден 1837 1838 1 1 Демократ Бакнер С. Моррис 1838 1839 1 1 Виг Бенджамин В. Реймонд 1839 1840 1 1 Виг Александр Лойд 1840 1841 1 1 Демократ Фрэнсис К. Шерман 1841 1842 1 1 Демократ Бенджамин В. Реймонд 1842 1843 1 1 Виг Август Гаррет 1843 1844 1 1 Демократ Алсон Шерман 1844 1845 1 1 Тәуелсіз Демократ Август Гаррет 1845 1846 1 1 Демократ Джон П. Чапин 1846 1847 1 1 Виг Джеймс Кертис 1847 1848 1 1 Демократ Джеймс Х. Вудворт 1848 1850 2 2 Тәуелсіз Демократ Джеймс Кертис 1850 1851 1 1 Демократ Уолтер С. Гурни 1851 1853 2 2 Демократ Чарльз МакНилл Грей 1853 1854 1 1 Демократ Исаак Л. Милликен 1854 1855 1 1 Демократ Леви Бун 1855 1856 1 1 Американдық (Білушілер) Томас Дайер 1856 1857 1 1 Демократ Джон Вентворт 1857 1858 1 1 Республикалық Джон С. Хейнс 1858 1860 2 2 Республикалық Джон Вентворт 1860 1861 1 1 Демократ Джулиан С. Рамси 1861 1862 1 1 Республикалық Фрэнсис К. Шерман 1862 1865 2 2 Демократ Джон Б. Райс 1865 1869 2 4 Республикалық Росуэлл Б. Мейсон 1869 1871 1 2 Азаматтар Джозеф Медилл 1871 1873 1 2 Республикалық (Құрғақ) Лестер Л. Бонд (атқарушы) 1873 1873 1 Республикалық Харви Дулитл Колвин 1873 1875 1 2 Республикалық (Ылғалды) Монро Хит 1876 1879 2 4 Республикалық Картер Харрисон аға 1879 1887 4 8 Демократ Джон А. Рош 1887 1889 1 2 Республикалық ДеУит К. Креджер 1889 1891 1 2 Демократ Хемпстед Уошберн 1891 1893 1 2 Республикалық Картер Харрисон аға † 1893 1893 Демократ Джордж Белл Свифт (уақытша әкім) 1893 1893 Республикалық Джон П. Хопкинс 1893 1895 1 1 Демократ Джордж Белл Свифт 1895 1897 1 2 Республикалық Картер Харрисон кіші 1897 1905 4 8 Демократ Эдвард Ф. Данн 1905 1907 1 2 Демократ Фред А. Бусс 1907 1911 1 4 Республикалық Картер Харрисон кіші 1911 1915 1 4 Демократ Уильям Х. Томпсон 1915 1923 2 8 Республикалық Уильям Е. Девер 1923 1927 1 4 Демократ Уильям Х. Томпсон 1927 1931 1 4 Республикалық Антон Сермак † 1931 1933 2 Демократ Фрэнк Дж. Корр (атқарушы әкім) 1933 1933 1 Демократ Эдвард Дж. Келли 1933 1947 3 14 Демократ Мартин Х. Кеннелли 1947 1955 2 8 Демократ Ричард Дж. Дейли † 1955 1976 5 21 Демократ Майкл А. Биландик 1976 1979 2 2 Демократ Джейн Берн 1979 1983 1 4 Демократ Гарольд Вашингтон † 1983 1987 1 4 Демократ Дэвид Орр (атқарушы әкім) 1987 1987 1 Демократ Юджин Сойер 1987 1989 1 Демократ Ричард М. Дейли 1989 2011 5 22 Демократ Рам Эмануэль 2011 2019 2 8 Демократ Лори Лайтфут 2019 2023 1 4 Демократ Брэндон Джонсон 2023 қазіргі уақытқа дейін 1 1 Демократ

† Лауазымда қайтыс болды/өлтiрiлдi. 1 1999 жылдан бастап әкім сайлаулары ресми түрде партиялық емес болып табылады. 1995 жылғы Иллинойс штатының заңына сәйкес, «Чикагода әкімдікке үміткерлер енді партиялық таңбалармен сайлауға түсе алмайды». Алайда Ричард М. Дейли, Рам Эмануэль, Лори Лайтфут және Брэндон Джонсон демократтар екені белгілі.

Вице-мэрлердің тізімі

Вице-мэр Мерзімі Мэр(лер) Ескермелер Сілтемелер Кейси Ласковски 1976–1979 Майкл Биландик Ричард Мелл 1979–1987 Джейн Бёрн, Гарольд Вашингтон Дэвид Орр 1987–1988 Гарольд Вашингтон, Евгений Сойер 1 аптаға мэр міндетін атқарды Терри Габински 1988–1998 Евгений Сойер, Ричард М. Дейли Бернард Стоун 1998–2011 Ричард М. Дейли Рей Суарес 2011–2015 Рахм Эммануэль Брендан Райли 2015–2019 Рахм Эммануэль Том Тунни 2019–2023 Лори Лайтфут