Кіріспе

Торонто ауданы, Онтарио, Канада

Скарборо ( /s//k//ɑːr//b//ʌr//oʊ/; 2021 жылғы халық санағы бойынша 629 941 адам) – Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласының ауданы. Ол қаланың шығыс бөлігіндегі Скарбороу-Блаффс үстінде орналасқан. Оның шекаралары батыста Виктория Парк даңғылы, солтүстікте Стилс даңғылы және Маркхэм қаласы, шығыста Руж өзені және Пикеринг қаласы, оңтүстікте Онтарио көлімен шектеседі. Скарборо ағылшынның Солтүстік Йоркширдегі Скарборо қаласының құрметіне, оның жартастарындағы сияқты, осы атпен аталыпты. 1790 жылдарда еуропалықтар қоныстанған Скарборо, шағын ауылдар мен фермалардан басталып, әртүрлі мәдени қауымдастығы бар толыққанды қалаға айналды. 1850 жылы қалашық ретінде құрылған аудан 1953 жылы Торонто метрополиясының құрамына кірді және 1967 жылы борон ретінде қайта құрылды. Келесі он жылдық ішінде бұл борон Торонтоның маңындағы қалашық ретінде қарқынды дамыды және 1983 жылы қала мәртебесін алды. 1998 жылы қала және Торонто метрополиясының қалған бөлігі қазіргі Торонто қаласы болып біріктірілді. Скарборо азаматтық орталығы – бұрынғы қаланың соңғы үкіметтік резиденциясы – қазір Торонто қалалық әкімдігінің пайдалануында. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері бұл аудан Канадаға көшіп келген жаңа иммигранттар үшін танымал орын болып табылады. Осының салдарынан, бұл Торонто аймағындағы ең әртүрлі және көпмәдениетті аймақтардың біріне айналды, онда түрлі діни топтар мен құдайға табыну орындары бар. Онда Торонто зообағы, Руж паркі және Скарбороу-Блаффс сияқты бірнеше табиғи ескерткіштер бар. Ауданның солтүстік-шығыс бөлігі негізінен ауылдық жер болып табылады, Торонтоның соңғы фермаларының бірі сақталған, бұл Скарбороның Торонтоның басқа бөліктерінен гөрі көгалданғаны туралы репутациясын қалыптастырды.

Этимология

Бұл аймақ ағылшынның Скарборо қаласының атымен аталып, Жоғарғы Канаданың бірінші вице-губернаторы Джон Грейвс Симконың әйелі Элизабет Симкодан шабыттанды. Онтарио көлінің жағалауындағы тік жарлар оған Англиядағы Скарбороның әктас жарларын еске түсірді. 1793 жылдың 4 тамызында ол күнделігіне былай деп жазды: "Жағалау өте биік, әктас жарларға ұқсайды, бірақ мен олардың ақ құмнан екеніне сенемін. Олар соншалықты әдемі болғандықтан, онда жазғы үй салу және оны Скарборо деп атау туралы әңгімелестік". Бұрын бұл аймақ Шотландияның Глазго қаласының атымен аталған. Ауданның бірнеше лақап аты бар. Олардың бірі – Скарберия, Скарборо мен Сібір сөздерінің қосылуынан пайда болған, ол Торонто орталығынан алыс орналасқандығына және көзге түсетін тартымдылықтарының жоқтығына сілтеме жасайды. Бұл сөз 1960 жылдарда пайда болды және содан бері дау тудырып келеді. 1988 жылдың мамырында Скарборо қаласының мэрі болуға үміткер Джойс Триммер: "Скарборо қаласының 'Скарберия' бейнесінен құтылу үшін оған күшті басшылық керек" деді. Әлеуметтік желілердің кең таралғандығымен ScarbTO онлайн қауымдастықтың танымал белгісіне айналды. Скарборо өз әртүрлілігіне байланысты лақап аттарды да алды. Мұндай лақап аттар көбінесе "Scar" префиксі мен аймақ, ұлт немесе этникалық топтың атынан алынған жұрнақтан тұрады; мысалы, "Scompton" немесе "Scarlem", тиісінше Комптон мен Гарлемге сілтеме жасайды.

Тарих

Аудан тұрғындарының алғашқы белгілі куәлігі Фенвуд Хайтс археологиялық ескертімінен табылды, ол б.з.б. 8000 жылға дейін мерзімделген. Ескертімде көшпелі аңшылар мен жинаушылар лагерінің қалдықтары бар, тұрақты қоныстанғандардың іздері жоқ. Кейіннен оларды миссиссауга тайпасы ығыстырды, ал олардың өзі 18 ғасырдың соңында келген еуропалықтармен ығыстырылды. 1793 жылы жерді шолудан өткізгеннен кейін, ол 1796 жылы жер патенттерінің бірінші шығарылымымен британдық азаматтарға қоныстануға ашылды, бірақ бірнеше жыл бұрын бұл жерге иеленушілер де болған. Алғашқы қоныс салушылар Дэвид пен Эндрю Томсон болды. Олар Йорк қаласындағы алғашқы парламент ғимараттарында жұмыс істеген тас қалаушылар еді. Олардың әрқайсысы диірмендер салды. Бұл әрекеттер Томсон қонысы деп аталатын шағын ауылдың құрылуына әкелді. Алғашқы пошта бөлімі 1832 жылы Скарборо Виллиджде ашылды. Жоғарғы Канададағы алғашқы жылдары жергілікті басқару және сот жүйесі отарлық үкімет тарапынан жүзеге асырылды. 1792 жылдан 1841 жылға дейін судьялар аудандық кеңестермен тағайындалды. Колонияда Скарбороу Үй округінің құрамына кіретін төрт округ болды. Дарем есебінің нәтижесінде болған саяси реорганизацияға байланысты Скарбороу Үй округтік кеңесінде сайланған өкілдік алды. Скарборо екі кеңесші сайлады. 1850 жылы аудан қалашық ретінде тіркелді. Қалашыққа тіркелгеннен кейін Скарборо басшылығын рев, рев орынбасары және әрқайсысы жыл сайын сайланатын үш кеңесші жүзеге асырды. Бастапқыда кеңес Вобурн ауылында өткізілді, бірақ 1922 жылы халықтың көп бөлігі орналасқан Бирч Клиффке көшірілді. Ұлы депрессия кезінде жергілікті үкімет банкротқа жақын болды. Онтарио муниципалитеттер кеңесі араласып, жергілікті үкіметтің құлауын болдырмаған қадағалау комитетін тағайындады. Топографиялық тұрғыдан алғанда, аудан екі су алабымен ерекшеленеді: Хайленд Крик және Руж өзені. Хайленд Крик Скарбороудың ішінде толығымен орналасқан және оның жалпы аумағының шамамен 70% -ын құрайды. Ол Скарбороның батыс жартысын алып жатыр, ал Руж өзені шығыс бөлігінен ағып өтеді. Бұл екі өзен де Онтарио көліне құяды. Lakeshore CN теміржолының орналасуына байланысты екі өзеннің де дельтасы көлге құятын тар арналарға дейін тарылған. Хайленд Крик – Торонтодағы ең урбанизацияланған су алабы, оның жер пайдалануының шамамен 85% қалалық мақсаттарға арналған. Өзеннің кейбір бөліктері саябақтар арқылы өтеді және табиғи күйінде сақталады, ал басқа бөліктері өнеркәсіптік немесе тұрғын аудандар арқылы өтеді, онда ағын жиі бұрылады немесе арналанған. Өзеннің кейбір бөліктері терең шатқалдармен және аңғарлармен белгіленеді, онда қалалық құрылыс жоқ немесе өте аз. Өзеннің төменгі бөліктерімен кесілген терең аңғар негізінен саябақ болып табылады, аңғарда құрылыс жүргізілмейді. Керісінше, Руж өзені аңғарында әлі де табиғи, орманды бөліктер бар. Аңғарда көптеген жануарлар мекендейді, олардың ішінде ласман, мысық, түлкі және кейде койоттар бар, ал өзенде лосось мен сом балықтары бар. Руж өзені аңғары Скарбороның шығыс бөлігінде орналасқан Руж ұлттық қалалық паркінің және оның көршілес муниципалитеттерінің бір бөлігін құрайды. Онтарио көлінің жағалауында Скарбороу Блаффтері деп аталатын топырақтан жасалған жарлық орналасқан. Блаффтердің ұзындығы шамамен шақырымға жетеді және кейбір жерлерде биіктігі метрден асады. Олар Ирокез жағалауы деп аталатын әлдеқайда үлкен құрылымның бөлігі болып табылады, олардың көп бөлігі ішкі аймақта орналасқан. Ирокез жағалауы – қазіргі Онтарио көлінен біршама жоғары деңгейде болған ежелгі Ирокез мұздық көлінің шекарасын көрсетеді. Ол соңғы мұз дәуірінің соңында кішірейді. Скарбороу Блаффтері маңындағы жердің эрозиясы үлкен мәселе болып табылады. Жағаға жақын орналасқан мүліктер тасталып, үйлер қиратылды, өйткені жаға көлден қашықтап кетеді. 1980 жылдан бері Блаффтердің төменгі жағындағы жағажайдың үлкен аумақтары әк тас бұрандалармен және құрылыс қалдықтарымен нығайтылды.

Климат

Ауданның климаты Канада үшін орташа, себебі ол елдің оңтүстігінде орналасқан және Онтарио көліне жақын. Ол ылғалды континенталды климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелуі Dfa/Dfb), жылы, ылғалды жаздары және әдетте суық қыстары бар. Орташа температура мен жауын-шашын, мысалы, қала орталығына немесе оңтүстік Этобикоке қарағанда сәл төмендеу, себебі ауа райы станциясы көлдің әсерінен алыс орналасқан және солтүстік-шығысқа қарай орналасуының нәтижесі. Көлге жақындыққа байланысты жағдайлар әртүрлі болады, оңтүстікте тұман жиі кездеседі, ал көлге жақын аймақтар ыстық жазғы күндері айқын түрде салқынырақ болады. Соңғы ірі сараптамада халықтың 52% "жұмыс жасына" жатса, Скарбороу халқының 21% 14 жасқа дейін, 15% 15-24 жас аралығында болды, ал қалған 12% 65 және одан асып кеткен зейнеткерлерді құрады. Скарбороуда зейнеткерлердің көптеген қауымдастықтары бар, бұл аймаққа зейнеткерлерді көптеп тартады, нәтижесінде Скарбороудағы ең ірі екі жас тобы 55 жастан асқан және 25 жасқа толмаған адамдар болады.

Иммиграция

Аудан халқының басым көпшілігі соңғы бес онжылдықта келген иммигранттар мен олардың ұрпақтарынан құралған. 2016 жылы тұрғындардың 56,6 пайызы шетелде туған. Иммигранттар халқы әртүрлі аймақтарда жанды, көпмәдениетті орталарды қалыптастырды. Олардың ішіндегі ең айқын мысалы – Агинкур ауданындағы қытай бизнесі мен мейрамханаларының көптеп шоғырлануы. Скарбороның көптеген маңызды көшелері, оның ішінде Кингстон жолының, Эглинтон даңғылының және Лоуренс даңғылының шығыс бөліктерінде Кариб, қытай, африкалық және үнді мейрамханалары мен дүкендері, сондай-ақ аймақтағы басқа этникалық топтарды ұсынатын кәсіпорындар орналасқан.

Ұлты

2021 жылғы санақ бойынша Скарбороу санақ аймақтарында 477 890 тұрғын көрінетін азшылық топтарының мүшелері ретінде тіркелді, бұл ауданның жалпы халқының 76,6 пайызын құрайды. + Скарбородағы панетникалық топтар (2001–2021) Панетникалық топ 2021 2011 2001 Халық (Халық саны) % (пайыздық) Халық саны (Халық саны) % (пайыздық) Халық саны (Халық саны) % (пайыздық) Халық саны (Халық саны) % (пайыздық) Оңтүстік Азиялық 172 880 27,72 158 275 25,40 150 010 24,27 105 420 17,91 Еуропалық 141 005 22,61 160 310 25,73 179 340 29,02 233 105 39,60 Шығыс Азиялық 111 975 17,96 122 585 19,67 122 070 19,75 111 410 18,93 Африкалық 70 655 11,33 67 250 10,79 60 495 9,79 59 870 10,17 Оңтүстік-Шығыс Азиялық 61 980 9,94 57 070 9,16 56 125 9,08 35 505 6,03 Таяу Шығыс 21 640 3,47 18 430 2,96 15 465 2,50 14 680 2,49 Латын Америкалық 8 640 1,39 8 045 1,29 8 045 1,30 5 610 0,95 Ұлттық азшылықтар 4 715 0,76 5 050 0,81 4 185 0,68 2 400 0,41 Басқа/аралас нәсілділер 30 115 4,83 26 100 4,19 22 645 3,66 20 675 3,51 Барлық жауаптар 623 610 98,99 623 135 98,58 618 010 98,77 588 675 99,22 Жалпы халық саны 629 941 100,00 632 098 100,00 625 698 100,00 593 297 100,00

Экономика

Торонто қаласының жалпы көрсеткіштерімен салыстырғанда, ауданның өнеркәсіп саласы барлық еңбек ресурстары санаты бойынша ұқсас, бірақ ауданда өндіріс көрсеткіштері жоғары, ал кәсіби, ғылыми және техникалық қызметтер көрсеткіштері төмен. Аудан штаб-пәтері орналасқан белгілі компаниялардың қатарында Toyota Canada, Owens Corning (Торонто), Elizabeth Grant International, Enterprise Holdings, Inc., Thomson Carswell, Bell Media, Teva Canada, Cinram, Royal Doulton, SKF, Amphenol, Dart Canada, Mastermind Toys, Alfa Laval, President's Choice Financial, Aviva, Yellow Pages Group, Telus және Lee Kum Kee Canada компаниялары бар. 241 Pizza және Pizza Nova пицца желілерінің бас кеңселері Скарборо қаласында орналасқан. Amazon компаниясы 2020 жылы Солтүстік Скарборода жаңа логистикалық орталықты ашты. Скарбородан көшіп кеткен ірі компаниялар: General Motors Canada Van Assembly зауыты (1993) және Eli Lilly Canada (2019). Скарборо қаласының орталығында жоғары тығыздықпен салынған бизнес ауданы қалыптасқан. Аймақтағы қызығушылық тудыратын орындарға Скарборо қалалық орталығы, Альберт Кэмпбелл алаңы, көшедегі тағам базары, көптеген дүкендер, мемлекеттік және бизнес кеңселер жатады. Бұл аймақ Торонтоның орталық қаласынан тыс, екінші бизнес орталықтарының біріне айналды.

Мәдениет

Ауданның жаңалық құралдарының көпшілігі апталық немесе ай сайынғы басылымдар болды. Ең алғашқы газет – 1921 жылдың қыркүйегінен бастап апта сайын жарық көрген «Скарборо Ньюс және Адвертизер» болды, ол 1930 жылға дейін жарық көрді. Басқа қысқа мерзімді газеттер мен журналдарға «Энтерпрайз» (1945–1966), «Скарборо мейлі» (1946–1955), «Жаңалықтар» (1952–1996) және «54east» журналы (2005–2009) кірді. Ағылшын тіліндегі соңғы жергілікті газет – «Скарборо Миррор» болды, ол 1962 жылы жариялана бастады, кейіннен «Торонто Старс» қауымдастығының жаңалықтар бөлімі «Метроленд» сатып алды. 2023 жылы ол «Торонто.com» бөлігі ретінде тек онлайн басылымға айналды. 2009 жылы «SNAP Scarborough» фотосуреттер басылымының Скарборо нұсқасы жарық көрді. «Минг Пао Дэйли Ньюс» – орталық кеңсесі ауданда орналасқан қытай тіліндегі газет. Олар 1993 жылы жариялана бастады. Сондай-ақ Скарборо туғандардың арасында Лилли Синг және Эрик МакКормак бар.

Канададағы ең ірі сауда орталықтарының тізіміне сәйкес, «Скарборо Таун Центр» елдегі бесінші және GTA-да төртінші орында. Ол «Скарборо Азаматтық Орталығы», «Альберт Кэмпбелл алаңы» және «Консилиум Плейс» қасында орналасқан. Бұл аймақ бұрынғы «Скарборо» қаласының орталығы ретінде дамыды. «Скарборо Атақ-даңқ аллеясы» да «Таун Центрде» орналасқан, ол ескі және қазіргі танымал тұрғындарды құрметтеу үшін еденге орнатылған тақташалардан тұрады. Алғашқы құрметтелгендердің арасында Ұлттық Баскетбол Ассоциациясының ойыншысы Джамаал Маглоир, Олимпиаданың алтын жүлдегері Вики Сунохара, сондай-ақ медицина, өнер және қоғамның дамуына үлес қосқан сегіз көрнекті тұрғын болды. 1974 жылы «Торонто Зоопаркі» бастапқы орталық орналасқан жерінен қазіргі орнына – Руж өзені аңғарына көшірілді. Жаңа орналасқан жер зоопарктің жалпы аумағын кеңейтуге мүмкіндік берді. Сол кезде зоопарк 19 ғасырлық зоопарк сияқты, жануарлардың темір торлардың артында тығыздалған жағдайынан, жануарларға кеңірек орын берілген және жануарлардың табиғи ортасын жақын түрде қайталауға тырысқан зоопаркке айналды. Ауданның ішінде көптеген гольф алаңдары бар, олар мемлекеттік және жеке меншік алаңдардың араласуынан құралған. «Дентония Паркі» – 1967 жылы құрылған қоғамдық алаң. Ол «Виктория Паркі» метро станциясының жанында, «Тейлор Масси Крик» шатқалында орналасқан. Бұрын жеке клуб болған «Там О’Шантер» гольф алаңы 1973 жылы қоғамдық алаң ретінде құрылды және «Хайленд Крик» бойында орналасқан. «Скарборо Гольф және Кантри Клубы» 1912 жылы құрылды. «Cedarbrae Golf & Country Club» 1922 жылы құрылды және 1954 жылы Стилс Аве Исттегі қазіргі Руж өзені аңғарына көшірілді. 2006 жылдың 17 мамырында «Мальверн» ауданында «Nike Malvern Sports Complex» ашылды. «Nike Canada» кешенді салуға қаржылай көмек көрсетті, оған баскетбол алаңы, футбол жаттығу алаңы және жүгіру жолы кіреді. Жүгіру жолы 50 000 пайдаланылған кроссовкадан жасалды. Кешен «Ана Тереза Католик академиясы» аумағында салынды және көпшілікке ашық. Олимпиадада кедергілермен жүгіруші Пердита Фелисьен ашылу салтанатына қатысып, жастарды спортпен айналысуға шақырып, қолдау көрсетті.

Білім

Ауданның төрт мемлекеттік мектеп кеңесі бастауыш және орта мектептерді басқарады: Conseil scolaire catholique MonAvenir (CSCM), Conseil scolaire Viamonde (CSV), Торонто католик аудандық мектеп кеңесі (TCDSB) және Торонто аудандық мектеп кеңесі (TDSB). CSV және TDSB зайырлы мемлекеттік мектептер кеңестері ретінде жұмыс істейді, біріншісі француз тіліндегі бірінші тілді білім беретін мекемелерді, ал екіншісі ағылшын тіліндегі бірінші тілді білім беретін мекемелерді басқарады. Қалған екі мектеп кеңесі, CSCM және TCDSB, мемлекеттік жеке мектептер кеңестері ретінде жұмыс істейді, біріншісі француз тіліндегі жеке мектептерді, екіншісі ағылшын тіліндегі жеке мектептерді ұйымдастырады. 2008 жылы Скарборо қаласында 28 орта мектеп болды. Бастауыш және орта мектептерден басқа, Скарборо қаласында екі жоғары білім беру мекемесі орналасқан. Торонто университеті 1964 жылы кеңейіп, 2006 жылы 10 000 студентімен Торонто Скарборо университетін құрды. Centennial колледжі 1966 жылы ашылды. Бұл Онтариода ашылған алғашқы кәсіптік колледж. Бір кампустан бастап, ол Скарбородағы үш кампусқа дейін өсті (және тағы екеуі Шығыс Йорк және Солтүстік Йорк қалаларында орналасқан).

Қарулар

Немесе колумбин гүлі және жоғарғы бөлігінен шығатын, қызыл түсті тік тік қоршаулы басшы, ал одан күннің жартысы алтын түсті; 5-жол Eglinton желісі – Кеннеди станциясында шығыс терминалы болатын салынып жатқан жеңіл рельстік желі. Торонто қаласы сондай-ақ Кеннеди станциясынан Торонто Скарборо университетіне дейін жұмыс істеуі жоспарланған Eglinton East LRT деп аталатын тағы бір жеңіл рельстік желіні ұсынады. Жеті рельстік станция GO Transit компаниясы басқаратын екі қалалық теміржол желісіне қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Lakeshore East желісі ауданның оңтүстік жағынан өтеді, Rouge Hill GO станциясы, Guildwood GO станциясы, Eglinton GO станциясы және Scarborough GO станциясы шығыстан батысқа қарай орналасқан. Stouffville желісі Скарбороның батыс жағында солтүстік-оңтүстік бағытта жүреді, Миликен GO станциясы, Agincourt GO станциясы, Kennedy GO станциясы бар. Миликен және Agincourt станциялары арасында Finch–Kennedy GO станциясы салынбақ. Скарбородағы TTC автобус бағыттарымен байланысқан басқа да қоғамдық көлік қызметтеріне Durham Region Transit және York Region Transit кіреді.

Жолдар мен автомобиль жолдары

Ауданның маңызды жолдары солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс желісімен салынған, бұл бастапқы поселенің концессиялық жолдарына сәйкес келеді, олар шаруа қожалықтарының құрылуын жеңілдету үшін жасалған. Кингстон жолы мен Данфорт даңғылы поселені зерттеуге дейін салынған, екеуі де Скарбороның оңтүстік жағынан оңтүстік-батысқа-солтүстік-шығысқа қарай диагональды бағытта өтеді. Солтүстіктен оңтүстікке қарайғы негізгі шығыс-батыс бағытындағы маңызды жолдар: Стилс даңғылы, Финч даңғылы, Шепард даңғылы, Эллесмир жолы, Лоуренс даңғылы, Эглинтон даңғылы және Сент-Клэр даңғылы. Батыстан шығысқа қарайғы негізгі солтүстік-оңтүстік бағытындағы маңызды жолдар: Виктория Парк даңғылы, Фармация даңғылы, Уорден даңғылы, Бирчмаунт жолы, Кеннеди жолы, Мидленд даңғылы, Бримли жолы, Маккоуэн жолы, Беллами жолы Солтүстік, Маркхэм жолы, Скарборо гольф клубы жолы, Нилсон жолы, Морнингсайд даңғылы, Медоувейл жолы және Порт Юнион жолы. Кингстон жолы бұрын Онтарио тас жолы 2 болып саналған, және ол ауданның бағытында алтыдан сегіз қатарлы шығыс-батысқа өтетін 401 тас жолы салынарға дейін ауданның негізгі тас жолы болды. 2А қысқа, екінші дәрежелі тас жолы Скарбороның шығыс бөлігінде Онтарио көліне параллель жүреді.

Су инфрақұрылымы

Скарбороның ауыз суы Виктория Парк авенюінің басында орналасқан Р. С. Харрис сүзгі станциясы және Ф. Дж. Хорган сүзгі станциясымен қамтамасыз етіледі. Ф. Дж. Хорган сүзгі станциясы 1979 жылы салынған және бұрын "Шығыс станциясы" деп аталған. 2011 жылы аяқталған жаңартулар күніне 800 мегалитрге дейін суды тазарта алуға мүмкіндік береді, сондай-ақ ол хлорды озонға ауыстыратын алғашқы станция болады. Скарбороның кәріз сулары Хайленд Крик тазарту станциясында тазартылады. Бұл станция 1954 жылы салынды және 1956 жылы жұмыс істеуге кірісті. Ол үнемі кеңейтіліп, қалыптасқан сұранысты қанағаттандыруда.