Кіріспе
АҚШ-тың зайырлы гуманистік адвокаттық ұйымы – Америка гуманистік қауымдастығы (АХА) – Америка Құрама Штаттарында зайырлы гуманизмді дамытатын коммерциялық емес ұйым. Америка гуманистік қауымдастығы 1941 жылы құрылған және қазіргі уақытта зайырлы және діни азшылықтардың конституциялық құқықтарын қорғау үшін заңдық көмек көрсетеді, Конгресте шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі және басқа да мәселелер бойынша лоббилік жұмыс жүргізеді, сондай-ақ 250 жергілікті филиал мен бөлімшенің желісін қолдайды, олар әлеуметтік белсенділікке және қоғамдық шараларды ұйымдастыруға қатысады. АХА-ның бірнеше басылымдары бар, оның ішінде «The Humanist», «Free Mind», жарты жылдық рецензияланған ғылыми журнал «Essays in the Philosophy of Humanism» және TheHumanist.com. Ұйым 34 000-нан астам мүшесі бар екенін мәлімдейді.
The American Humanist Association (AHA) is a non profit organization in the United States that advances secular humanism. The American Humanist Association was founded in 1941 and currently provides legal assistance to defend the constitutional rights of secular and religious minorities, lobbies Congress on church state separation and other issues, and maintains a grassroots network of 250 local affiliates and chapters that engage in social activism and community building events. The AHA has several publications, including The Humanist, Free Mind, peer reviewed semi annual scholastic journal Essays in the Philosophy of Humanism, and TheHumanist. com. The organization states that it has over 34,000 members.
Тарих
1927 жылы Чикагода өткен жиын кезінде "Гуманистік қауымдастық" деп аталатын ұйым құрылды. 1928 жылы қауымдастық, бірінші редакторы ретінде Х.Г. Криілмен бірге "Жаңа гуманист" журналын шығара бастады. "Жаңа гуманист" 1928 жылдан 1936 жылға дейін жарық көрді. Алғашқы Гуманистік манифест 1933 жылы Чикаго университетінде өткен конференцияда жарияланды. Оған қол қойғандардың ішінде Джон Дьюи де болды, бірақ көпшілігі – дін қызметкерлері (көбінесе унитарийлер) және теологтар еді. Олар гуманизмді ақыл-ойды, этиканы, әлеуметтік және экономикалық әділдікті жақтаушы идеология деп анықтады. 1935 жылы Гуманистік қауымдастық "Гуманистік Баспасөз қауымдастығы" болып қайта құрылды, ол АҚШ-тағы гуманизмнің алғашқы ұлттық бірлестігі болды. 1939 жылдың шілдесінде квакерлер тобы 1933 жылғы Гуманистік манифесттен шабыт алып, Гуманистік Достар қоғамын діни, білім беру және қайырымдылық мақсатындағы коммерциялық емес ұйым ретінде тіркеді, сондай-ақ ол жарғы беруге және өз дін қызметкерлерін оқытуға және бекітуге уәкілдік алды. Бекітілгеннен кейін бұл дін қызметкерлеріне дәстүрлі теистік діндердің дін қызметкерлеріне, пасторларына және раввиндеріне заңмен берілген құқықтар мен жеңілдіктер берілді. 1941 жылы Кертис Риз "Гуманистік Баспасөз қауымдастығын" қайта ұйымдастырып, Америка Гуманистік қауымдастығы (AHA) ретінде тіркеді. AHA өз ұйымдасуымен бірге "The Humanist" журналын басып шығара бастады. AHA штаб-пәтері бастапқыда Огайо штатындағы Йеллоу-Спрингс қаласында, содан кейін Калифорния штатындағы Сан-Францискода, ал 1978 жылы Нью-Йорк штатындағы Амхерст қаласында орналасқан. AHA аборт құқығын қолдаған алғашқы ұлттық ұйым болды. Соған орай, AHA Вьетнам соғысына қарсы шыққан теистік емес адамдардың құқықтарын қорғауға көмектесу үшін Америкалық этикалық одақпен (AEU) серіктестік жасады. 1960 жылдардың соңында AHA өзінің мерекелік бағдарламасын қолдап, гуманистік мерекелік шараларға заңды түрде тойларда ресми түрде қатысуға, діни кеңесшілердің міндеттерін орындауға және басқа да дәстүрлі дін қызметкерлерімен бірдей құқықтарға ие болуға мүмкіндік беретін діни салықтан босатуды қамтамасыз етті. 1991 жылы AHA гуманистік қоғамды бақылауға алды, ол гуманистік діни ұйым болып табылады және қазір мерекелік бағдарламаны басқарады. Осыдан кейін AHA діни салықтан босатудан бас тартып, тек білім беру мәртебесіне оралды. Бүгінде AHA АҚШ Ішкі кірістер қызметімен коммерциялық емес, салықтан босатылған, 501(c)(3) статусына ие, мемлекеттік қолдау алатын білім беру ұйымы ретінде танылған. Мүшелік саны туралы пікірлер әртүрлі, бірақ Джупе мен Олсон оны "әрине, 50 000-нан кем" деп бағалайды. AHA-ның Facebook-те 575 000-нан астам, ал Twitter-де 42 000-нан астам ізбасары бар.
Қосымшалар мен үлестес ұйымдар
AHA түрлі гуманистік ұйымдар мен қосымша ұйымдарды бақылайтын бас ұйым болып табылады.
Қара гуманистік одақ
Американдық гуманистік қауымдастықтың Қара нәсілдік гуманистік одағы 2016 жылы оның жаңа "Әлеуметтік әділдік бастамаларының" маңызды тірегі ретінде құрылды. Феминистік гуманистік одақ және ЛГБТ гуманистік одағы сияқты, Қара нәсілдік гуманистік одақ Қара қауымдастығының алдында тұрған мәселелерді шешуде қиылысқан тәсілді қолданады. Оның миссиясында айтылғандай, BHA "қоғамдық саясатта діни гегемонияның көріністерімен күреседі", бірақ сонымен қатар "ғасырлар бойы қалыптасқан мәдени көзқарастардың салдарынан Қара Америкасына пропорционалды түрде әсер ететін әлеуметтік, экономикалық және саяси кемшіліктермен күресуге де арналған".
Феминисттік гуманистік одақ
Американдық гуманистік қауымдастықтың Феминисттік гуманистік одағы (бұрынғы Феминисттік кокус) 1977 жылы әйелдер мен еркектердің коалициясы ретінде АХА ішінде әйелдердің құқықтарын және қоғамның барлық саласындағы жыныстар теңдігін ілгерілету мақсатымен құрылды. Бастапқыда Әйелдер кокусы деп аталған, жаңа атау 1985 жылы кокус мүшелерінің барлығын және кокус мақсаттарын жақсырақ көрсететіндей болғандықтан қабылданды. Жылдар бойы кокус мүшелері Тең құқықтар түзетуін қабылдау үшін үгіт жүргізіп, әйелдер мен азаматтық құқықтар жолындағы шерулер сияқты түрлі қоғамдық демонстрацияларға қатысты. 1982 жылы кокус жыл сайынғы Гуманист қаһарман сыйлығын тағайындады, алғашқы сыйлық Соня Джонсонға табыс етілді. Тиш Сомерс, Кристин Крафт және Фран Хоскен де осы сыйлықтың иегерлері болды. 2012 жылы кокус екі басты күш-жігерді ұйымдастыруды жариялады: "Тең құқықтар туралы түзетуді қабылдауға қайта назар аудару" және "Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын насихаттау". 2016 жылы Феминисттік кокус өзінің ірі "Әлеуметтік әділеттілік бастамаларының" бір бөлігі ретінде Феминисттік гуманистік одақ ретінде қайта құрылды. Оның қазіргі мақсаты – "әлеуметтік әділет үшін күресу үшін әйелдер, трансгендерлер және гендерлік сәйкессіздік сезінетін адамдар үшін және олармен бірге жұмыс істейтін қозғалысты құру. Біз белсенділер мен жақтастар үшін жергілікті және ұлттық деңгейде инклюзивті және әртүрлі кеңістіктер жасауға біріккенбіз".
ЛГБТК гуманистік одақ
Америка гуманистік қауымдастығының ЛГБТҚ гуманистік одағы (бұрынғы ЛГБТ гуманистік кеңесі) лесбиянка, гей, бисексуал және трансгендер адамдар мен олардың отбасыларының теңдігін қамтамасыз етуге міндеттенді. Одақ "қауіпсіз және қолдау көрсететін қауымдастықтарды дамытуға, гуманистік құндылықтарды насихаттауға және ЛГБТҚ адамдардың толыққанды теңдігі мен әлеуметтік азаттығына қол жеткізуге ұмтылады". Қара гуманистік одақ және Феминистік гуманистік одақпен салыстыра отырып, Кеңес 2016 жылы ЛГБТҚ гуманистік одағы ретінде АХА-ның "Әлеуметтік әділеттілік бастамаларының" маңызды бөлігі ретінде қайта құрылды. Қазіргі таңда бұл бағдарлама дүние жүзіндегі ірі табиғи апаттар мен күрделі гуманитарлық дағдарыстарға гуманистік жауап берудің басты орталығы болып табылады. Бағдарлама қаржылық қолдауды үйлестіреді, сондай-ақ зардап шеккен аймақтарға көмектесу үшін даярланған гуманистік еріктілерді жұмылдырады. Апаттан қалпына келтіру бағдарламасы FBB және АХА арасындағы тұрақты серіктестік арқасында жалғасады және біздің қоғамның күш-жігерінің орталықтандырылып, тиімді болуын қамтамасыз етеді. 2014 және 2018 жылдар аралығында Гуманистік апаттан құтқару бағдарламасы Сириядағы босқындар дағдарысы, АҚШ шекарасындағы босқындар балалары, "Сэм" тропикалық циклон, Непал және Эквадордағы жер сілкінісі, Гаитидегі "Мэтью" дауылы және "Ирма" мен "Мария" дауылдарынан зардап шеккендерге 250 000 доллардан астам қаржы жинады. Қалпына келтіру жұмыстарына берілген гранттардан басқа, еріктілер мынадай жерлерде үйлер мен мектептерді қайта жаңартуға көмектесті: Оңтүстік Каролина штатындағы Колумбия қаласы ("Жоакин" дауылынан кейін), Луизиана штатындағы Денхэм-Спрингс және Техас штатындағы Хьюстон қаласы ("Харви" дауылынан кейін болған су тасқынынан кейін).
Аппиньяни гуманистік құқықтық орталығы
Қауымдастық 2006 жылы гуманистердің конституциялық құқықтары сотта қорғалуын қамтамасыз ету үшін Appignani Humanist Legal Center (AHLC) орталығын құрды. Amicus белсенділігі, сот процестері және заңдық қолдау арқылы Jim McCollum, Wendy Kaminer және Michael Newdow сияқты ынтымақтастық жасайтын адвокаттар тобы, Establishment Clause-тің бұзылуы деп санайтын жағдайларға қарсы шығып, заңдық көмек көрсетеді. AHLC-нің алғашқы тәуелсіз сот ісі 2006 жылдың 29 қарашасында Флорида штатының Оңтүстік округінің АҚШ округтік сотында тіркелді. AHLC-нің бас заңгері, адвокат Джеймс Херли, Палм-Бич округінің сайлау комиссарына қарсы Джерри Рабиновиц атынан талап арыз берді, оның дауыс беру орны Флорида штатының Делрей-Бич қаласындағы шіркеу болды. Шіркеуде көптеген діни символдар, соның ішінде адамдарды "Құдаймен бірге өмір сүруге" шақыратын жарнамалар мен абортқа қарсы плакаттар болды, AHLC бұл Establishment Clause-тің бұзылуы деп мәлімдеді. Дауыс беру аймағында "Рабиновиц сайлау төрешілерінің айналасында және дауыс беру машиналарының үстінде орналасқан көптеген діни символдарды көрді. Ол дәлел ретінде ұсынылатын суреттерді түсірді". АҚШ округтік судьясы Дональд М. Миддлбрукс Джерри Рабиновицтің шіркеулерде дауыс беру орындарының орналасуына шағымдануға құқығы жоқ деп шешті және істі қараусыз қалдырды. 2014 жылдың ақпан айында AHA бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Мэриленд штатының Принс-Джордж округінің 49 тұрғынының құрметіне орнатылған Бладенсбург Бейбітшілік айқасын алып тастау үшін сотқа жүгінді. AHA талапкерлерді, ай сайын бір рет ескерткіштің жанынан өтетін Лоу мырзаны және бұрынғы AHA атқарушы директоры Фред Эдвардстың өкілдік етті. 2014 жылдың наурызында Оңтүстік Калифорниядағы әйел, 19 жасар ұлы қаза болған жерге қойылған ескерткішті алып тастады, себебі AHA қалалық кеңеске хабарласып, осы орындағы крестті қаланың меншігіндегі "конституциялық бұзушылық" деп бағалады. AHLC атеист отбасының атынан талап арыз берді, Массачусетс штатының конституциясының тең құқықтар туралы түзетуі Салыққа ант берудің міндетті түрде оқылуына тыйым салуы керек, өйткені антта "Құдайдың астында" деген сөз бар. 2012 жылдың қарашасында Массачусетс Жоғарғы Соты тікелей шағымдануға және ауызша аргументтерді ерте 2015 жылы өткізуге рұқсат берді, бірақ 2014 жылдың мамырында Массачусетс Жоғарғы Соты бірауыздан шешім шығарды, АҚШ Салыққа анттағы "Құдайдың астында" деген сөз тіркесі Массачусетс Конституциясы бойынша талапкерлердің тең қорғаныс құқықтарын бұзбайды. 2015 жылдың ақпан айында Нью-Джерси Жоғарғы Сотының судьясы Дэвид Ф. Бауман Салыққа ант беруге қарсы сот процесін тоқтатып, "Салыққа ант беру Құдайға сенбегендердің құқықтарын бұзбайды және патриоттық хабарламадан алынып тасталмайды" деп шешті. Жиырма бір беттік шешімінде Бауман былай деп жазды: "(Қауымдастық мүшелерінің) пікірінше, (мүшелер) атеистік маргинализация үшін өтемақы іздейтін конституцияның өзі конституцияға қайшы болуы мүмкін, бұл абсурдты ұсыныс, оны (қауымдастық мүшелері) осында қолдау көрсетпейді және көрсетуге де болмайды". 2008 жылы Вашингтондағы автобустарда "Неге құдайға сену керек? Жақсылық үшін жақсы болыңыз" деген жарнамалар орналастырылды, ал 2009 жылдан бастап ұйым бүкіл елде жарнамалық стендтерге ақша төледі. "Құдай жоқ, проблема жоқ" деген жарнамалық стенд бірнеше рет тоналанды. 2010 жылы ол гуманизмді насихаттау мақсатында тағы бір жарнамалық кампанияны іске қосты, оны "The New York Times" газеті "теледидар мен кабельдік телеарналарда жарияланған алғашқы (атеистік) кампания" деп атады, ал CNN телеарнасы оны "құдайсыз ұйымның жасаған ең үлкен және кең ауқымды жарнамалық кампаниясы" деп сипаттады. Кампанияда қасиетті кітаптардан зорлық-зомбылыққа немесе сексизмге шақыратын цитаталар келтірілді, олар физик Альберт Эйнштейн сияқты гуманистік ойшылдардың цитаталарымен салыстырылды және көбінесе зейнеткер фармацевтикалық компанияның бас директоры Тодд Стифелдің қаржылық қолдауына ие болды. Ұйым өз кампаниясына 200 000 доллардан астам қаражат жұмсады, соның ішінде "Иә, Вирджиния, құдай жоқ" деген жарнамалық стенд болды. 2012 жылдың қарашасында AHA KidsWithoutGod.com жаңа веб-сайтын насихаттау үшін ұлттық жарнамалық кампанияны іске қосты, жарнамаларында "Мен қиялдағы достарға тым есейіп қалдым" және "Сен жалғыз емессің" деген ұрандар қолданылды. Кампанияға Вашингтонда автобус жарнамалары, Айдахо штатының Москва қаласындағы жарнамалық стенд, Cheezburger және Pandora Radio веб-сайттарының отбасы, сондай-ақ Facebook, Reddit, Google және YouTube-тағы онлайн жарнамалар кірді. Дисней, Time for Kids және National Geographic Kids жарнамаларды мазмұнына байланысты қабылдаудан бас тартты.
Ұлттық ақыл-ой күні
Ұлттық Ақыл-Ой күні 2003 жылы Америкалық Гуманистік Қауымдастығы және Вашингтон аймағындағы Діни Емес Гуманистер ұйымдары тарапынан құрылды. Бұл күн діни көзқарасы жоқ адамдар үшін мереке ретінде қызмет етумен қатар, Ұлттық Дұға күнінің конституцияға қайшы келуіне жауап ретінде жасалды. Шара ұйымдастырушыларының мәлімдемесіне сәйкес, Ұлттық Дұға күні "Америка Құрама Штаттары Конституциясының бірінші түзетуін бұзады, себебі ол федералдық, штаттық және жергілікті билік органдарынан салық төлеушілердің ақшасына бөлінген уақыт пен орынды діни рәсімдерге жұмсауды талап етеді". Ұлттық Ақыл-Ой күнімен байланысты бірнеше ұйым азық-түлік жинау және қан беру акцияларын ұйымдастырды, ал басқа топтар қалалық кеңестерде дұға оқуды тоқтатуға шақырды. Оклахома Атеистері және Миннесота Атеистері сияқты басқа ұйымдар Ұлттық Дұға күніне альтернатива ретінде жергілікті діни емес мерекелер өткізді. Сонымен қатар, осы атеистік ұйымдарға қатысы бар көптеген адамдар ресми Ұлттық Дұға күніне қарсылық білдіруді жөн көреді.
Ақыл-ой жиналысы
2012 жылы Америкалық гуманистік қауымдастығы Вашингтон қаласында «гуманистер, атеистер, еркін ойлаушылар және дінсіздердің» АҚШ және басқа елдерден жиналған ұлттық шарасы – Reason Rally-ді ұйымдастыруға көмектесті. Ұлттық алаңда өткен митингте Ричард Докинс, Джеймс Рэнди, Адам Савидж және студент-белсенді Джессика Ахлквист сияқты спикерлер сөз сөйледі. Huffington Post басылымының мәліметінше, шараға 8 000 мен 10 000 аралығында адам қатысты, ал The Atlantic басылымы шамамен 20 000 адам келгенін хабарлады. AHA сондай-ақ 2016 жылы Линкольн ескерткіші жанында өткен Reason Rally митингін де демеушілік етті.
Белгілі сыйлық иегерлері
Америка гуманистік қауымдастығы 1953 жылдан бері жыл сайын "Жыл гуманисті" атағын тағайындайды. Одан бөлек, көптеген көрнекті тұлғаларға да түрлі наградалар табыс етті, олардың ішінде Салман Рушди (2007 жылғы Мәдени гуманизмдегі өмірлік жетістіктері үшін сыйлық), Оливер Стоун (1996 жылғы Гуманистік өнер сыйлығы), Кэтрин Хепберн (1985 жылғы Гуманистік өнер сыйлығы), Джон Дьюи (1954 жылғы Гуманистік пионер сыйлығы), Джек Кеворкян (1996 жылғы Гуманистік батыр сыйлығы) және Вашти Макколлум (1991 жылғы Ерен қызмет көрсеткені үшін сыйлық).
Дау
2021 жылы Ричард Доукинс Twitter-де: "2015 жылы NAACP ұйымының ақ нәсілді президенті Рейчел Долезал өзін қара деп мойындағаны үшін сынға ұшырады. Кейбір ер адамдар өзін әйел деп санаса, ал кейбір әйелдер ер адам деп санауға болады. Егер сіз олардың өздерін қалай танитынын мойындамасаңыз, сіз де сынға ұшырайсыз. Талқылайық" деп жазды. Бұл твитке байланысты сынға ұшырағаннан кейін Доукинс: "Мен трансгендер адамдарды кемсітуді көздемеймін. Менің академиялық 'Талқылайық' деген сұрағым осылай түсінілгеніне қынжылып, оған өкінемін. Сондай-ақ, АҚШ-та осы мәселені пайдаланып жүрген республикашылдармен кез келген одақтастыққа бару ниетім жоқ еді" деді. Осы пікірлеріне жауап ретінде Америкалық гуманистік қауымдастығы Доукинстің 1996 жылғы «Жылдың гуманисті» сыйлығын қайтарып алды. Reason журналының редакторы Робби Соаве бұл шешімді сынап, "Әртүрлі идеологиялық көзқарастардан бас тартатындарды жазалауға тырысудың өзі либералдық емес" деді.