Кіріспе

ChessBase – шахмат бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлейтін, сататын, шахмат жаңалықтары сайтында қызмет ететін және онлайн шахмат үшін интернет-шахмат серверін басқаратын неміс компаниясы. 1986 жылы құрылған бұл компания, тіркелген шахмат ойындарының қозғалыстарын қамтитын үлкен деректер базасын ұстап тұрады және сатады. Деректер базасында өткен ойындар туралы мәліметтер және ойындарды талдау үшін шахмат қозғалтқыштарының талдаулары бар. Компания сонымен қатар ойын соңының кестелерін де ұсынады. ChessBase-тің үндістандық YouTube арнасы ChessBase India 2023 жылдың тамыз айына қарай 1,2 миллионнан астам жазылушыны және 1 миллиардтан астам қаралымды жинады.

Тарих

1983 жылдан бастап Фредерик Фридель және оның әріптестері компьютерлік шахматтың дамып келе жатқан хоббиіне арналған Computer schach und Spiele журналын жариялап келді. 1985 жылы Фридель шахматтан әлем чемпионы Гарри Каспаровты үйіне шақырды. Каспаров шахматтық базаның нақты қарсыластарға дайындалуды оңайлатуға қалай көмектесетіні туралы ойға келді. Фридель Бонн физигі Маттиас Вюленвебермен жұмыс істей бастады, ол алғашқы мұндай базаны, ChessBase 1.0 бағдарламасын Atari ST үшін жасады. 1987 жылғы ақпан айындағы Computer schach und Spiele журналы базалық бағдарламаны, сондай-ақ шахмат шебері Джон Нанн редакциялаған шахмат ойындары бар дискеталық ChessBase журналын таныстырды. 1991 жылғы тамыз айындағы Computer schach und Spiele журналы голландтық бағдарламашы Франс Морштің Fritz бағдарламасының жақын арада ПК үшін бағдарлама ретінде сатуға түсетінін хабарлады. Бұл бағдарламалық жасақтаманы сату әдісі сол кезде рейтингтік тізімдерде үстемдік құрған арнайы шахматтық компьютерлерден ерекшеленді. Бұл бағдарлама бастапқыда АҚШ-та Knightstalker деп сатылды, ал әлемнің қалған бөлігінде Fritz деп сатылды. Матиас Фейст ChessBase-ке қосылды және Fritz-ді DOS-қа, содан кейін Microsoft Windows-қа көшірді. 1994 жылы неміс шахмат гроссмейстері Райнер Кнаак ChessBase-ке толық жұмыс күнімен жұмыс істейтін қызметкер ретінде қосылды, ChessBase журналына ойындарды түсіндіріп, көп ұзамай Trompowsky Attack немесе 0-0-ға қарсы шабуылдар сияқты тақырыптар бойынша ойындық базасы бар CD-ROM-дарды жазды. Британдық гроссмейстер Дэниел Кинг осындай CD-ROM-дардың ертедегі авторы болды, ол ақырында Fritztrainer мультимедиалық DVD сериясына айналды. 1990 жылдардың ортасында АҚШ-тағы R&D Publishing компаниясы ChessBase University Opening Series сериясы бойынша бірнеше кітаптар шығарды, соның ішінде Карпов пен Александр Белявскийдің "Қара және ақ түсті Каро Канн" кітабы. 1996 жылғы желтоқсан айында ChessBase Марк Униякке-нің Hiarcs 6 шахматтық қозғалтқышын өнімдер тізіміне қосты, оны қолданыстағы Fritz графикалық интерфейсінде (GUI) сатады. 1998 жылғы наурыз айында ChessBase Junior 4.6 және доктор Кристиан Доннингердің Nimzo99-ын қосты. Сол жылы ChessBase Fritz 5-ті шығарды, оның ішінде 'дос режимі' ойыншының деңгейіне сәйкес ойын күшін автоматты түрде төмендетеді. Бұл ChessBase-тің барлық графикалық интерфейстерінің ерекшелігі болып қала береді. 1998 жылы ChessBase шахмат ойындарының базасын онлайн режимінде іске қосты. Қараша айында ChessBase Роберт Хюбнер, Райнер Кнаак және Дэниел Кинг сияқты гроссмейстерлердің CD-ROM-дарын ұсына бастады. 1999 жылы Стефан Майер Каленнің Shredder ойыны компьютерлік шахмат бойынша әлем чемпионатында жеңіске жетті. Сәуір айында Майер Кален мен Хьюбер Winboard және ChessBase-пен бәсекелесу үшін қозғалтқыштармен GUI байланысын орнатуға арналған Универсалды шахмат интерфейсі (UCI) протоколын шығарды. Майер Каленнің Millennium 2000 компаниясымен келісім-шарты маусым айында аяқталды, ChessBase оны көп ұзамай жұмысқа алды, Shredder-ді Fritz стиліндегі GUI-де өнімдер тізіміне қосты және жаңа GUI-ге UCI қозғалтқыштарын импорттау мүмкіндігін берді. 2000 жылғы сәуір айында ChessBase Anmon, Goliath Light, Gromit, Ikarus, Patzer, Phalanx және Рудольф Хубердің SOS қозғалтқыштарын қамтитын Young Talents CD шығарды. Кристоф Теронның Chess Tiger және Gambit Tiger қозғалтқыштары да сол айда ChessBase қозғалтқыштары ретінде шығарылды. ChessBase 2015 жылы тактикалық жаттықтырушы веб-қосымшасын қосты. 2015 жылы ChessBase Fritz ойын веб-қосымшасын, сондай-ақ өз ойындарын сақтау үшін My Games-ті шығарды.

Компания

Компания Гамбург, Германия қаласында орналасқан. ChessBaseUSA өнімдерін Америка Құштама Штаттарында сатады, ал олардың ең танымал бағдарламаларының бір бөлігі лицензия бойынша Viva Media компаниясы арқылы, Encore, Inc. бөлімшесі сатылады. 1998 жылы неміс компаниясы Data Becker 3D Schach Genie бағдарламасын шығарды, ол Shredder ойын қозғалтқышымен және Fritz интерфейсімен жабдықталған. ChessBase India өнімдерін Үндістан және айналасындағы елдерде сатады. ChessBase India халықаралық шебер Сагар Шах және оның әйелі Амрута Мокал басқарады.

Деректер қоры

ChessBase бастапқыда компанияның физигі және негізін қалаушыларының бірі Маттиас Вюленвебер Atari ST үшін жобалаған. Матиас Фейст бағдарламаны DOS жүйесіне көшіруге көмектесті. Соңғы жылдары Лютц Небе, Вольфганг Хаар және Йерун ван ден Белт та бағдарламаны дамытуға қатысты. ChessBase ойындарды сақтау үшін өзіндік форматты (CBH) қолданады, бірақ портативті ойын нотациясы (PGN) форматындағы ойындармен де жұмыс істей алады. Өзіндік формат дискіде аз орын алады және PGN форматында мүмкін емес ақпаратты басқарады. Бағдарлама файлдарды PGN форматынан ChessBase форматына, немесе ChessBase форматынан PGN форматына түрлендіреді. Бағдарлама ойыншылардың есімдері, дебюттер, кейбір тактикалық және стратегиялық элементтер, материалдық тепе-теңдіктің өзгеруі және позицияның ерекшеліктері бойынша ойындар мен позицияларды іздеуге мүмкіндік береді. ChessBase ChessBase форматындағы Fritz немесе Shredder сияқты шахматтық қозғалтқыштарды, сондай-ақ Stockfish сияқты Универсалды шахмат интерфейсі (UCI) қозғалтқыштарын импорттай алады. 2020 жылғы мәлімет бойынша, ChessBase дерекқорында 8,4 миллионнан астам ойын тіркелген. Онлайн дерекқорға олардың бағдарламалары арқылы тікелей қол жеткізуге болады.

Шахмат сервері

Playchess – ойыншылардың басқа ойыншылармен шахмат ойнап, шахмат туралы пікір алмасатын интернет-шахмат сервисі.

Жаңалықтар сайты

ChessBase сонымен қатар шахмат жаңалықтары мен өнімдері туралы ақпарат жариялайтын ChessBase News веб-сайтын ұстап тұрады. Сайт ағылшын, неміс, испан және хинди тілдерінде қолжетімді.

Басқа басылымдар

ChessBase CD және DVD дисктерін шығарады, оның ішінде әйгілі ойыншылар туралы монографиялар, тактикалық жаттығулар және нақты ашылу жүйелеріне дайындық материалдары бар. Олар жылына алты рет ChessBase Magazine журналын жариялайды, ол DVD-де бейне сұхбаттар, ашылулардағы жаңалықтар туралы мақалалар, деректер қорының жаңартулары (түсіндірмелер қосылған ойындармен бірге) және басқа да материалдармен бірге шығады. Бұлардың бәрі олардың деректер базасы бағдарламалық қамтамасы немесе тегін ChessBase Reader бағдарламасы арқылы қарау үшін жасалған.

Қатысушы компьютерлік бағдарламалар

1991 жылы Питер Тейт BBC Micro үшін "BBChessBase" деп аталған, тек дерекқор нұсқасынан тұратын ChessBase бағдарламасын жариялады. Геррит Реубольдтың "Der Bringer" шахмат бағдарламасы – ChessBase компаниясының өзі шығармаған ChessBase форматындағы шахмат қозғалтқышының сирек кездесетін мысалы.

Сын-пикирлер мен құқықтық мәселелер

ChessBase басқалар жасаған тегін бағдарламалық жасақтаманы авторлық құқығын көрсетпестен пайдаланғаны үшін сынға ұшырады. Ашық кодты шахмат қозғалтқышы Stockfish-тің жасаушылары Fat Fritz 2 бағдарламалық жасақтаманың өңделген көшірмесі (бастапқыда авторлығы көрсетілмеген, кейін түзетілген) екенін және ChessBase "түпнұсқа емес нәрсені түпнұсқа" деп мәлімдейді деп айыптады. Lichess осы өнімді "қопару" деп сипаттады. ChessBase бұл сынға жауап ретінде сілтемелер қосты, бірақ жаңа қозғалтқыш бастапқы Fat Fritz нейрондық желісінен алынған қосымша деректердің арқасында Stockfish-тен өзгеше екенін мәлімдеді. Lichess бұл нейрондық желінің Leela Chess Zero, тағы бір ашық бастапқы жобасынан тығыз алынғанын айтты. 2022 жылдың қараша айында бұл сотқа қатысты мәселе келісіммен шешілді.