Кіріспе

Елдің демографиясы

Бұл Уругвай халқының демографиялық сипаттамасы, оның ішінде халық тығыздығы, этникалық құрамы, білім деңгейі, денсаулық сақталуы, экономикалық жағдайы, діни нанымдары және халықтың басқа да ерекшеліктері.

Халық саны

2015 жылы халықтың саны 3,432,000 адамды құрады, 1950 жылы бұл көрсеткіш 2,239,000 адамды ғана көрсеткен. 2015 жылы 15 жасқа дейінгі балалардың үлесі 21,4% болса, 15-тен 65 жасқа дейінгілер 64,2% құрады, ал 65 және одан жоғары жастағылар 14,4% болды. Жалпы халық саныЖас мөлшері 0–14(%)Жас мөлшері 15–64(%)Жас мөлшері 65+(%) 19502 239 00027.963.98.2 19552 373 00027.664.38.1 19602 539 00027.864.18.1 19652 695 00028.163.68.3 19702 810 00027.963.38.8 19752 830 00027.762.79.6 19802 916 00026.962.710.4 19853 012 00026.862.310.9 19903 110 00026.062.411.6 19953 225 00025.062.612.4 20003 321 00024.562.413.0 20053 326 00023.862.813.5 20103 374 00022.563.713.8 20153 432 00021.464.214.4

Шығуы және ұлты

Уругвайлықтар көрші Аргентинамен ортақ испан тілдік және испан мәдениетін бөліседі. Уругвайлықтардың көпшілігі отарлау дәуіріндегі қоныс аударушылар мен Еуропадан келген иммигранттардың ұрпақтары болып табылады, халықтың шамамен 88% толығымен немесе ішінара еуропалық текті, олардың көпшілігі испандықтар, одан кейін итальяндықтар, француздар, немістер, португалдар, ағылшындар (англикан немесе шотландтар), ирландтар, швейцариялықтар, орыстар, поляктар, болгарлар, украиндер, литвалықтар, эстондықтар, латыштар, шведтер, даттар, голландтар, бельгиялықтар, австриялықтар, хорваттар, сербтер, гректер және басқалар. Сонымен қатар, Батыс Азия (түріктер, израильдіктер және ливандықтар) және Оңтүстік Кавказ этностары (армян, грузин және әзербайжандықтар) да аз санда кездеседі. Көптеген швейцариялық қоныстар (колониялар немесе «колониялар»), мысалы Colonia Suiza, Colonia Valdense және Nueva Helvecia, Колония департаментінде құрылған. Сонымен қатар, Кончильяс және Баркер сияқты ерте британдық қоныс аударушылар құрған қалалар бар. Рио-Негро департаментінде Сан-Хавьер деп аталатын орыс колониясы орналасқан. Рио-Негро және Канелонес департаменттерінде меннониттердің колониялары бар. Еуропалық иммигранттардың көпшілігі 19-ғасырдың соңында келді және Монтевидео мен басқа да ірі қалалардың сәулеті мен мәдениетіне зор әсер етті. Осы себепті Монтевидео және қаладағы өмір Батыс Еуропаны еске салады. Уругвай халқының қалған бөлігі – африкалық текті қара/афро-уругвайлықтар, ал шамамен 1 немесе 2% – азиялық текті, олардың көпшілігі ливандық/сириялық арабтар, қытай немесе жапондықтар. Аборигендердің ұрпақтары солтүстік ауылдық аймақта аз халықты құрайды, ал метистер халықтың 6% құрайды. Уругвай Латын Америкасындағы елдердің ішінде өзін ақ латын американдықтары деп анықтағандардың ең жоғары пайызына ие, алайда генетикалық зерттеулер зерттелген үлгілердегі уругвайлықтардың үштен бірінен астамының абориген тегі бар екенін көрсетті.

Демографиялық үлестірімі

Монтевидео қаласы, шамамен бір жарым миллион тұрғыны бар, елдің астанасы және ең ірі қаласы болып табылады. Қала халқының қалған бөлігі 20-ға жуық қалада тұрады. Монтевидео көршілес Аргентинадағы Буэнос-Айрес қаласынан шалқары орналасқан. Уругвай жоғары сауаттылық деңгейімен (97,3%) және ірі қалалық орта таппен ерекшеленеді. Төмен туылу көрсеткіші, жоғары өмір сүру ұзақтығы және жас адамдардың салыстырмалы түрде көп көшіп кетуі салдарынан Уругвай халқының жас құрамы ересектері басым. 2006 жылы елде мың тұрғынға 13,91 бала туды, бұл көрсеткіш көршілес Аргентина (16,73 бала/1000 тұрғын)[3] және Бразилия (16,56 бала/1000 тұрғын) елдерінен төмен.

Көшіп кету

Соңғы 40 жыл ішінде шамамен 500 мың уругвайлық, негізінен Бразилия, Аргентина және Еуропаға көшіп кеткен. (Аргентина уругвайлықтар үшін басты бағыт, бірақ олар Испанияға, Ұлыбританияға, Италияға, Франция мен Германияға да қызығушылық танытады.) Басқа уругвайлықтар Еуропаның, Австралияның және АҚШ-тың түрлі елдеріне кетті. Уругвай қалалары мен Аргентина астанасы Буэнос-Айрес арасындағы жақындық және қысқа қашықтықтар, көрші елге қоныс аударған, жетістікке жеткен және жергілікті халық арасында танымал болған көптеген талантты уругвайлықтар үшін табысқа жетуге мүмкіндік берді. Аргентинада өзгеше көзге түскен белгілі уругвайлықтар: кәсіпкер және қаржыгер Хуан Наварро, спорт журналисі Виктор Юго Моралес, әнші және актриса Наталья Орейро, футболшылар Антонио Алзаменди, Энцо Франческоли және Карлос Гойен, актер Даниэль Хендлер, актриса Чайна Зоррилья, әлеуметтік ойын-сауық шебері Карлос Персиавалле және бұрынғы «плейбой» және журналист Луис Сесар Авилес. Ғасырдың басында АҚШ-қа көшіп кету де арта түсті, бірақ ол АҚШ халқының шағын бөлігін құрайды. АҚШ-тағы уругвайлықтардың көпшілігі Нью-Йорк, Нью-Джерси, Вашингтон, округ Колумбия, Флорида және Калифорнияның қалалық аймақтарында тұрады.

Дін

Уругвайда ресми дін жоқ, шіркеу мен мемлекет ресми түрде бөлек, діни еркіндік кепілдік берілген. Уругвай Ұлттық статистика институтының 2008 жылғы сауалнамасы бойынша, халықтың 45,7% католик дінін ұстанады, 9,0% католик емес христиандар, 0,6% анимистер немесе умбанда (афро-бразилиялық дін) және 0,4% еврейлер. 30,1% құдайға сенеді, бірақ ешқандай дінге жатпайды, ал 14% атеист немесе агностиктер. Монтевидеодағы үлкен армян қауымының арасында басым дін – христиандық, атап айтқанда Армян апостол шіркеуі. Саяси сарапшылар Уругвайды Америкадағы ең зайырлы ел деп санайды. Уругвайдың зайырлануы Испания империясының басқа аймақтарымен салыстырғанда, отарлық дәуірде шіркеудің салыстырмалы түрде шағын рөлімен басталды. Уругвай үндістерінің аз саны және олардың дін таратуға қарсы күресі шіркеу билігінің ықпалын азайтты. 1837 жылы азаматтық некелер мойындалды, ал 1861 жылы мемлекеттік зираттарды басқару мемлекетке көшті. 1907 жылы ажырасу заңдастырылды, ал 1909 жылы мемлекеттік мектептердегі барлық діни оқытуға тыйым салынды.

Халық саны

3,369,299 (2014 жылдың шілдесі, шамамен) 3,400,425 (2018 жылдың шілдесі, шамамен) 3,416,264 (2023 жылғы шамамен) Ескерту: Уругвай Ұлттық статистика институтының 2011 жылғы халық санағы 2011 жылдың қыркүйегінде басталды, ал департаменттердің халқы туралы алдын ала нәтижелер 2011 жылдың желтоқсанында жарияланды. 2012 жылдың 26 маусымына дейін елді мекендер бойынша толық нәтижелер күтілуде болды.

Жас құрамы

0-14 жас: 19,91% (ерлер 341 402 / әйелдер 329 474)
15-24 жас: 15,56% (ерлер 265 486 / әйелдер 258 611)
25-54 жас: 39,48% (ерлер 658 871 / әйелдер 671 172)
55-64 жас: 10,68% (ерлер 169 385 / әйелдер 190 392)
65 жастан жоғары: 14,38% (ерлер 194 269 / әйелдер 290 237) (2018 ж. бағалау бойынша)

Туылған кездегі өмір сүру ұзақтығы

Жалпы өмір ұзақтығы: 78,66 жыл. Әлем елдерімен салыстыру: 71-орын
Ер адамдар: 75,58 жыл
Әйелдер: 81,86 жыл (2023 жылғы бағалау бойынша)

Қалалық даму

Қала халқы: жалпы халықтың 95,8% (2023)
Қалалану қарқыны: жылына 0,4% өсім (2020 ж. бағасы)

Жыныстық қатынас

туған кезде: 1,04 еркек/әйел
15 жасқа дейін: 1,04 еркек/әйел
15–64 жас аралығында: 0,98 еркек/әйел
65 және одан жоғары жаста: 0,68 еркек/әйел
жалпы халық саны: 0,94 еркек/әйел (2023 ж. болжамы)

АИТВ/ЖИТС ересектерде таралу көрсеткіші

0,5% (2009 жылғы есептеме)

АИТВ/ЖҚТБ АИТВ/ЖҚТБ жұқтырған адамдар

9 900 (2009 жылғы шамамен)

АИТВ/СПИД өлім-жітім

500-ден кем (2007 ж. бағалау бойынша)

Тілдер

Испан, португал, уругвай тілдері. Итальян, каталон, неміс сияқты өздерінің ана тілдерінде сөйлейтін басқа да этникалық азшылықтар бар.

Жұмыссыздық, 15-24 жас аралығындағы жастар

жалпы: 23,8%. Әлем бойынша елдермен салыстыру: 52-орын
ерлер: 20,2%
әйелдер: 28,7% (2016 ж. бағасы)

Білім беру шығыстары

ЖІӨ-нің 4,5% (2008)