Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қара түсті тау жыныстары мен минералдық бөлшектер
Black colored rock and mineral particles
Қара құм – қара түсті құм. Бір түрі қара құм – ауыр, жылтыр, ішінара магниттік қоспа, әдетте, магнит, гематит және басқа да минералдарды қамтитын, аллювийлік кен орнынан табылған. Екінші түрі, жанартауға жақын жағажайларда кездесетін қара құм, ұсақ базальт сынықтарынан тұрады. Кейбір жағажайлар басым түрінде қара құмнан тұрса, тіпті басқа түсті жағажайларда (мысалы, алтын және ақ) да, әсіресе дауылдан кейін, қара құм кездесуі мүмкін. Үлкен толқындар құм түйіршіктерін сұрыптап, эрозиялық тік беткейлерде ауыр минералдардың шөгінділерін көрінетіндей етеді.
Black sand is sand that is black in color. One type of black sand is a heavy, glossy, partly magnetic mixture of usually fine sands containing minerals such as magnetite, found as part of a placer deposit. Another type of black sand, found on beaches near a volcano, consists of tiny fragments of basalt. While some beaches are predominantly made of black sand, even other color beaches (e. g. gold and white) can often have deposits of black sand, particularly after storms. Larger waves can sort out sand grains leaving deposits of heavy minerals visible on the surface of erosion escarpments.
Орналастырушы депозиттер
Қара құмды кеншілер мен іздеушілер плацер кенін табу белгісі ретінде пайдаланады. Плацер кенін өндіру кезінде көбінесе қара құмнан тұратын концентрат түзіледі. Қара құм концентраттарында құнды металдардан басқа да пайдалы заттар кездеседі: сирек кездесетін элементтер, торий, титан, вольфрам, цирконий және тағы да басқалары, магмалық процестерде бөлініп, ауа райы мен эрозия әсерінен қара құмға айналады. Плацерлерде және плацер кенін өндіру барысында гранат, топаз, рубин, сапфир және алмаз сияқты бірнеше қымбат тастар табылады, ал осы тастардың құмдары қара құм мен концентраттарда кездеседі. Күлгілт немесе рубин түсті гранат құмы көбінесе мұхит жағалауындағы плацерлердің бетін әсемдейді. Жанартаулық емес қара құм жағажайының мысалы Малайзиядағы Лангкавиде орналасқан.
Black sands are used by miners and prospectors to indicate the presence of a placer formation. Placer mining activities produce a concentrate that is composed mostly of black sand. Black sand concentrates often contain additional valuables, other than precious metals: rare earth elements, thorium, titanium, tungsten, zirconium and others are often fractionated during igneous processes into a common mineral suite that becomes black sands after weathering and erosion. Several gemstones, such as garnet, topaz, ruby, sapphire, and diamond are found in placers and in the course of placer mining, and sands of these gems are found in black sands and concentrates. Purple or ruby colored garnet sand often forms a showy surface dressing on ocean beach placers. An example of a non volcanic black sand beach is at Langkawi in Malaysia.
Базальт бөлшектері
Лава сумен жанасқанда жылдам суынып, түрлі өлшемдегі құм мен сынықтарға айналады. Бөлшектердің көп бөлігі құм деп санауға лайық. Мұхитқа құйылатын лава ағыны бір түндік уақытта жаңа қара құмды жағажайды құруға жеткілікті базальт сынықтарын жасай алады. Гавайидің танымал "қара құм" жағалаулары, мысалы Пуналуу және Кехена жағалаулары, ыстық лава мен теңіз суының күшті әрекеттесуінен дерлік бірден пайда болған. Қара құм жағажайлары лава ағынының бір реттік нәтижесі болғандықтан, олардың өмірі қысқа болады, себебі тоқтар немесе дауылдар құмды терең суға кетірсе, құм қайта толықтырылмайды. Осы себепті Гавайи штаты жағажайлардан қара құмды алып жүруді заңсыз деп жариялаған. Бұдан әрі, қара құм жағажайлары болашақта лава ағынымен жабылу қаупі бар, Гавайидің Каиму, көбінесе қара құм жағажайы деп аталатын, және Калапана жағажайлары сияқты. Кемоамоа жағажайы одан да аз өмір сүрді. Ақ және жасыл құм жағажайларынан айырмашылығы, қара құм үстінде жалаң аяқ жүргенде күйік шағу мүмкін, себебі қара құм күн сәулесін көп сіңіреді.
When lava contacts water, it cools rapidly and shatters into sand and fragmented debris of various size. Much of the debris is small enough to be considered sand. A large lava flow entering an ocean may produce enough basalt fragments to build a new black sand beach almost overnight. The famous "black sand" beaches of Hawaii, such as Punaluʻu Beach and Kehena Beach, were created virtually instantaneously by the violent interaction between hot lava and sea water. Since a black sand beach is made by a lava flow in a one time event, they tend to be rather short lived since sands do not get replenished if currents or storms wash sand into deeper water. For this reason, the state of Hawaii has made it illegal to remove black sand from its beaches. Further, a black sand beach is vulnerable to being inundated by future lava flows, as was the case for Hawaiʻi's Kaimū, usually known simply as Black Sand Beach, and Kalapana beaches. An even shorter lived black sand beach was Kamoamoa. Unlike with white and green sand beaches, walking barefoot on black sand can result in burns, as the black sand absorbs more solar radiation.