Кіріспе
Атолл герцогі – Шотландия жұртындағы Мюррей кланының басшысының атағы. Бұл атақ 1703 жылы королева Аннаның бұйрығымен Джон Мюррейге, Атоллдің 2-ші маркизіне берілді, сондай-ақ оның әкесі, Атоллдің 1-ші маркизінің еркек мұрагеріне де берілуі қарастырылды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, герцогтікке 12 қосымша атақ қатысты: Туллибардиннің лорды Мюррей (1604), Мюррей, Гаск және Балкхиддер лорды (1628), Мюррей, Балвани және Гаск лорды (1676), Перт графтығындағы Мюррей, Балвени және Гаск лорды (1703), Балкхиддер виконты (1676), Перт графтығындағы Балкхиддер, Гленалмонд және Гленлион виконты (1703), Атолл графы (1629), Туллибардин графы (1628), Туллибардин графы (1676), Страттай және Стратхардл графы, Перт графтығындағы (1703), Атолл маркизі (1676) және Туллибардин маркизі, Перт графтығындағы (1703). Бұл атақтардың барлығы Шотландия жұртына жатады. Герцогтар бұрын келесі атақтарды иеленген: 1736-1764 және 1805-1957 жылдары – Стрейндж бароны (Англия жұрты, 1628); 1786-1957 жылдары – Глостер графтығындағы Стэнли бароны Мюррей және Стрейндж графы (Ұлыбритания жұрты, 1786); 1846-1957 жылдары – Перт графтығындағы Гленлион бароны Гленлион (Ұлыбритания жұрты, 1821) және 1865-1957 жылдары – Перси бароны (Ұлыбритания жұрты, 1722). 1786 жылдан 1957 жылға дейін Атолл герцогтары Лордтар палатасында Стрейндж графы ретінде отырды. Герцогтың үлкен ұлы және мұрагері Таллибардин маркизінің құрметті атағын пайдаланады. Таллибардин лордының мұрагері Страттай және Стратхардл графы деген құрметті атақты пайдаланады (көбінесе Страттай графы деп қысқартылады). Страттай лордының мұрагері Балкхиддер виконты деген құрметті атақты пайдаланады. Атолл герцогы – Мюррей кланының тұқым қуалайтын басшысы.
Duke of Atholl, named after Atholl in Scotland, is a title in the Peerage of Scotland held by the head of Clan Murray. It was created by Queen Anne in 1703 for John Murray, 2nd Marquess of Atholl, with a special remainder to the heir male of his father, the 1st Marquess. as of 2017, there were twelve subsidiary titles attached to the dukedom: Lord Murray of Tullibardine (1604), Lord Murray, Gask and Balquhidder (1628), Lord Murray, Balvany and Gask (1676), Lord Murray, Balvenie and Gask, in the County of Perth (1703), Viscount of Balquhidder (1676), Viscount of Balquhidder, Glenalmond and Glenlyon, in the County of Perth (1703), Earl of Atholl (1629), Earl of Tullibardine (1628), Earl of Tullibardine (1676), Earl of Strathtay and Strathardle, in the County of Perth (1703), Marquess of Atholl (1676) and Marquess of Tullibardine, in the County of Perth (1703). These titles are also in the Peerage of Scotland. The dukes have also previously held the following titles: Baron Strange (Peerage of England 1628) between 1736 and 1764 and 1805 and 1957; Baron Murray, of Stanley in the County of Gloucester, and Earl Strange (Peerage of Great Britain 1786) between 1786 and 1957, Baron Glenlyon, of Glenlyon in the County of Perth (Peerage of the United Kingdom 1821) between 1846 and 1957 and Baron Percy (Peerage of Great Britain 1722) between 1865 and 1957. From 1786 to 1957, the Dukes of Atholl sat in the House of Lords as Earl Strange. The Duke's eldest son and heir apparent uses the courtesy title Marquess of Tullibardine. The heir apparent to Lord Tullibardine uses the courtesy title Earl of Strathtay and Strathardle (usually shortened to Earl of Strathtay). Lord Strathtay's heir apparent uses the courtesy title Viscount Balquhidder. The Duke of Atholl is the hereditary chief of Clan Murray.
Отбасылық тарихы
Атолл герцогтары ежелгі шотландтық әулеттен шыққан. Кастлтонның сэр Уильям Мюррей, Атоллдың 1-ші графы Джон Стюарттың қызы Леди Маргаретқа үйленді (Атолл графына қараңыз). Сэр Уильям 1513 жылы Флодден шайқасында қаза тапқан көптеген шотланд дворяндарының бірі болды. Оның ұлы, сэр Уильям Мюррей, Пертширдегі Туллибардинде тұрды. Соңғысының немересі, сэр Джон Мюррей, 1604 жылы Тюллибардиннің лорды Мюррей, ал 1606 жылы Мюррей, Гаск және Балкхиддер лорды, сондай-ақ Атолл графы атанды. Бұл үш атақ Шотландияның жұртында тіркелген. Оның орнын үлкен ұлы Уильям Мюррей (1574–1628), Тюллибардиннің екінші графы иеленді. Ол үшінші әйелі ретінде Атоллдың 5-ші және соңғы графы Джон Стюарттың қызы Леди Доротеяға үйленді. Бірінші Карл, Лорд Тюллибардиннің Леди Доротеядан туған балаларына Атолл графтығын қайтаруға келісті. Сондықтан Тюллибардин өзінің атақтарын кіші інісі Патрик Мюррейге қалдырды, ол 1628 жылы Гаск лорды Мюррей және Тюллибардин графы атанды, мұрагерлеріне еркек балаларына қалдырылды және, болжам бойынша, 1606 жылғы басымдықпен. Джон Мюррей, Тюллибардиннің екінші графы мен Леди Доротея Стюарттың ұлы, 1629 жылы Шотландия жұртында Атолл графы атанды. Оның орнын ұлы, Атоллдың екінші графы иеленді. 1670 жылы ол өзінің туысы Джеймс Мюррейдің, Тюллибардиннің 2-ші графының орнын басып, үшінші (немесе бесінші) Атолл графы болды. 1676 жылы ол Мюррей лорды, Балвени және Гаск, Балкиддер виконты, Тюллибардин графы және Атолл маркизі атанды, мұрагерлеріне еркек балаларына қалдырылды. Барлық атақтар Шотландия жұртында тіркелген. Атолл лорды, Дербидің 7-ші графы (және 1-ші барон Стрейндж) Джеймс Стэнлидің қызы Леди Амелия Энн Софияға үйленді. Ол қайтыс болғаннан кейін атақтары үлкен ұлына, екінші маркизге өтті. Ол бұрын 1696 жылы Шотландия жұртында өмір бойына Мюррей лорды, Гленэльмонд виконты және Тюллибардин графы атанған еді. 1703 жылы ол Перт графтығындағы Мюррей, Балвени және Гаск лорды, Перт графтығындағы Балвидер, Гленэльмонд және Гленлион виконты, Перт графтығындағы Страттай және Стратхардл графы, Перт графтығындағы Туллибардин маркизі және Атолл герцогы атанды. Бұл бес атақ та Шотландия жұртында тіркелген. Оның ең үлкен тірі қалған ұлы және мұрагері Уильям Мюррей, Тюллибардин маркизі, 1715 жылғы якобит көтерілісіне қатысты. Ол мемлекеттік қылмыс жасады деп айыпталды және Парламент актісімен айыпталып сотталды. Сондай-ақ, Парламент актісі оны әкесінің атақтарына мұрагерлік құқығынан айырды. 1717 жылдың 1 ақпанында Уильям Раннок герцогы, Блэр маркизі, Глен Тилт графы, Гленши виконты және Якобит жұртының Стратбран лорды атанды. Бірінші герцогтың орнын оның үшінші ұлы, екінші герцог Джеймс иеленді. 1736 жылы ол өзінің туысы Джеймс Стэнлидің орнын басып, 7-ші барон Стрейндж және Манн лорды атанды. 1746 жылы ағасы Вильгельм қайтыс болғаннан кейін, ол якобит атақтарын иеленді. Герцогтың екі ұлы да нәсіптік жаста қайтыс болды. Оның үлкен қызы Леди Шарлотта оған Стрейндж барондығы мен Манн лордтығын мұра етті. Атолл 1764 жылы қайтыс болды және герцогтік пен қалған атақтарды оның немере інісі Джон, үшінші герцог иеленді. Ол 1715 жылғы Якобыт көтерілісіне қатысқаны үшін айыпталып сотталған бірінші герцогтың алтыншы ұлы, генерал-лейтенант Лорд Джордж Мюррейдің үлкен ұлы болды. Сол жылы Лордтар палатасы оның әкесінің сотталуына қарамастан, атақтарға мұрагерлік құқығын сақтауға рұқсат берді. Ол жоғарыда аталған Шарлотта Мюррейге, Стрейндж баронессасына үйленді. Олар Ман аралындағы егемендіктерін ағылшын тажына 70 000 фунт стерлингке сатты. Герцог пен герцогиняның орнын олардың үлкен ұлы Джон, төртінші герцог иеленді. 1786 жылы ол Глостер графтығындағы Стэнлидің барон Мюррейі және Ұлыбритания жұртындағы Эрл Стрейндж атанды. Бұл атақтар оған Лордтар палатасында орын берді. Атолл Ман аралындағы қалған меншігі мен артықшылықтарын Британдық таққа 409 000 фунт стерлингке сатты. 1829 жылы ол қайтыс болғаннан кейін оның орнын оның үлкен ұлы, бесінші герцог Джон иеленді. 1798 жылы оның "ақыл-ойы дұрыс емес" деп жарияланды. Бесінші герцог ешқашан үйленбеген және оның орнын оның немересі Джордж Мюррей, 2-ші барон Гленлион, төртінші герцогтың екінші ұлы, 1-ші барон Гленлионның үлкен ұлы, 1821 жылы Ұлыбритания жұртында Перт графтығындағы Гленлионның барон Гленлион атанған еді. Лорд Гленлион Нортумберлендтің 2-ші герцогы және 3-ші барон Персидің қызы Леди Эмили Фрэнсис Персиге үйленді. Алтыншы герцогтың орнын оның жалғыз баласы, жетінші герцог Джон иеленді. 1865 жылы ол әжесі арқылы алтыншы барон Перси атағын иеленді. Сол жылы ол Лион сотында қосымша тегін Стюарт деп тіркеді. 1893 жылы ол атақтың бастапқы жазылуын, "Атолл" деп, "Атоле" дегеннен қайта жаңартып алды. Оның орнын оның екінші, бірақ тірі қалған үлкен ұлы Джон, сегізінші герцог иеленді, ол 1942 жылы баласыз қайтыс болды және оның ең кіші інісі Джеймс, тоғызыншы герцог мұрагерлікке ие болды. Джеймс ешқашан үйленбеді, ал оның 1957 жылы қайтыс болуымен Мюррей және Гленлион барондықтары мен Стрейндж графтығы жойылды, Перси барондығы оның туысы Хью Персиге, 10-шы Нортумберленд герцогіне берілді, ал Стрейндж барондығы тоқтап қалды (Барон Стрейнджді қараңыз). Атолл герцогтығы мен қалған атақтар кешіккен герцогтың төртінші туысқан ұлы, Иэн Мюррейге, он бірінші Атолл герцогіне берілді. Ол бірінші герцогтың үшінші ұлы, Рочестер епископы Джордж Мюррейдің немересі, епископ Лорд Джордж Мюррейдің ұлы, Сэр Эвелин Мюррейдің немересі болды. Тоғызыншы герцогтың қайтыс болуымен барлық ағылшын атақтары жойылғандықтан, он бірінші герцог Лордтар палатасында автоматты орынға құқылы болған жоқ, 1957 жылы парламенттің жоғарғы палатасында орынсыз ең жоғары дәрежелі пэр екенін көрсетті. Алайда, 1958 жылы Атолл Шотландия өкілі пэрі болып сайланды және Лордтар палатасында орын алуға мүмкіндік алды. 1963 жылғы Пэрлік актісі арқылы барлық мұрагерлік шотланд пэрлері Лордтар палатасында отыру құқығын алды. Он бірінші герцог үйленбеген және 1996 жылы оның екінші туысы, Джон Мюррей, он екінші Атолл герцогі мұрагерлікке ие болды. Ол жоғарыда аталған Сэр Джордж Мюррейдің бауыры, он бірінші герцогтың атасы, дін қызметкері Дуглас Стюарт Мюррейдің немересі болды. 2012 жылы қайтыс болғаннан кейін, он бірінші герцогтың орнын оның үлкен ұлы Брюс Мюррей, он үшінші Атолл герцогі иеленді.
Отбасының басқа мүшелері
Мунго Мюррей, Тюллибардиннің бірінші графының екінші ұлы, 1631 жылы ерекше талап бойынша Стормонттың екінші виконты болды, бірақ 1642 жылы баласыз қайтыс болды. 1686 жылы бірінші маркиздің екінші ұлы, Лорд Чарльз Мюррей Данмор графы атанды. Бірінші маркиздің үшінші ұлы, Лорд Джеймс Мюррей, Пертширден Парламент депутаты болды. Бірінші маркиздің төртінші ұлы, Лорд Уильям Мюррей, 1683 жылы қайын атасы Найрн лорды болды, бірақ 1715 жылғы Якобит көтерілісіне қатысқаны үшін сотталды. Бірінші герцогтың бесінші ұлы және үшінші герцогтың әкесі Лорд Джордж Мюррей белгілі Якобит генералы болды. Ол сондай-ақ әскери және саясаткер Джеймс Мюррейдің, сонымен қатар теңізші командирі және саясаткер Джордж Мюррейдің әкесі болды. Бірінші герцогтың сегізінші ұлы, (және екінші әйелінен туған үлкен ұлы) Лорд Джон Мюррей, әскери және саясаткер болды. Үшінші герцогтың екінші ұлы Лорд Джордж Мюррей Сент-Дэвидс епископы болды. Оның үлкен ұлы Джордж Мюррей Рочестер епископы болды. Оның төртінші ұлы, сэр Герберт Харли Мюррей Ньюфаундленд губернаторы болды. Актер Стивен Мюррей және дипломат сэр Ральф Мюррей, Рочестер епископы Джордж Мюррейдің ұлы, преподобный Фрэнсис Уильям Мюррейдің немерелері болды. Комедия актері және парламентке үміткер Ал Мюррей, бұрынғы британ елшісі сэр Ральф Хей Мюррейдің немересі. Джеймс Артур Мюррей (1790–1860), лорд Уильям Мюррейдің жалғыз ұлы, үшінші герцогтың үшінші ұлы, Корольдік теңіз күштерінің вице-адмиралы болды. Үшінші герцогтың бесінші ұлы, Лорд Чарльз Мюррей Айнсли дін қызметкері болды. Оның ұлы Джон Мюррей Айнсли 1) Корольдік теңіз күштерінің вице-адмиралы Чарльз Мюррей Айнслидің (1821–1901); 2) Мадрас армиясының генерал-майоры Джордж Герберт Мюррей Айнслидің (1826–1887) және 3) Жаңа Зеландия саясаткері Хью Мюррей Айнслидің әкесі болды. Сэр Джордж Мюррей, Рочестер епископы Джордж Мюррейдің ұлы, преподобный Джордж Эдвард Мюррейдің ұлы, мемлекеттік қызметкер болды. Оның ұлы, сэр Эвелин Мюррей 1914–1934 жылдар аралығында Бас почта кеңсесінің хатшысы болды. Төртінші герцогтың екінші ұлы, Лорд Джеймс Мюррей, 1821 жылы Гленлион бароны атанған әскери және саясаткер болды. Алтыншы герцогтың әйелі, Атолл герцогинясы Энн, Виктория патшайымының киімдерін сақтаушысы болды. Сегізінші герцогтың әйелі, Дэйм Китти Стюарт Мюррей, DBE, Парламент депутаты, 1924–1929 жылдар аралығында Білім беру кеңесінің парламенттік хатшысы болды, ол консервативтік және юнионисттік үкіметте қызмет еткен алғашқы әйел болды.
Дәстүрлі резиденция және әскери командалық
Атолл герцогтарының дәстүрлі резиденциясы Блэр қамалы, бірақ бұл отбасы бұрын бірнеше басқа резиденциялар мен қамалдарға ие болған, атап айтқанда Хантингтауэр қамалы, Балвени қамалы, Туллибардин қамалы және Дункельд үйі (соңғы екеуі бұзылған). Атолл герцогтарының дәстүрлі жерлеу орны – Блэр қамалының аумағындағы Сент-Брайд шіркеуінің қираған қалдықтарының жанындағы Отбасылық жерлеу орны (фото). Бұл қираған ғимарат қамалдың солтүстік-шығысына қарайғы төбеде орналасқан, және онда 1134 жылдан бері шіркеу бар екендігі мәлім. Сент-Брайд – Ескі Блэр ауылының шіркеуі болған, бірақ 1823 жылы шаруашылық ауылы қазіргі орнына көшірілгеннен кейін пайдаланылмады. Атолл герцогтігінің иегері сондай-ақ, Блэр қамалында штаб-пәтері орналасқан, Еуропадағы жалғыз заңды жеке армия – Атолл таушылдарына қолбасшылық етеді.