Промонтори: Трансконтинентальды теміржолдың тарихы

Кіріспе

Юта штатындағы Бокс-Эльдер округіндегі жотасы биік аймақ.

Промонтори – АҚШ-тың Юта штатындағы Бокс-Эльдер округіндегі жотасы биік аймақ, Бригам қаласынан батысқа қарай 51 шақырым және Солт-Лейк қаласынан солтүстік-батысқа қарай 106 шақырым қашықтықта орналасқан. Теңіз деңгейінен 1494 метр биіктікте жатқан бұл аймақ Промонтори тауларының және Ұлы Тұзды көлдің солтүстігінде орналасқан. Бұл жер Промонтори Саммиті орналасқан жері ретінде танымал, онда 1869 жылдың 10 мамырында Сакраментодан Омахаға дейінгі алғашқы құрлықтық темір жол ресми түрде аяқталды. Кейде бұл жер Промонтори Пойнтпен, Промонтори тауларының оңтүстік ұшындағы оңтүстікке қарай орналасқан жермен шатастырылады. Екі жер де Құрлық жолы үшін маңызды: Промонтори Саммиті – бұл бастапқы, қазіргі кезде қолданылмайтын, бағыт Промонтори тауларының солтүстігінен өтетін жер; ал Промонтори Пойнт – қазіргі бағыт, Люсин кесігі, Промонтори тауларының оңтүстік ұшынан өтеді. 1868 жылдың жазында Орталық Тынық мұхиты (CP) Сьерра-Невада таулары арқылы алғашқы темір жол бағытын аяқтады және енді Ішкі жазықтарға және Одақ Тынық мұхиты (UP) желісіне қарай бағытталды. 7000 футтан (2134 метр) жоғары биіктікте 161 шақырымнан астам рельс төселді, осы жұмыстың қырқ пайызын 4000-нан астам жұмысшының үштен екісін құраған қытайлықтар жасады. 1869 жылдың мамыр айында Юнион Пасифик және Орталық Тынық мұхиты темір жолдарының құрылысшылары Юта территориясындағы Промонтори Саммитінде кездесті.

Алтын тікен

1869 жылғы сәуір айында Вашингтон қаласында өткен келісімдерден кейін, екі теміржолдың ресми түрде кездесетін жері ретінде Юта аймағындағы Промонтори Саммит бекітілді. Алайда, бастапқыда 8 мамыр күні жоспарланған оқиға, нашар ауа райы мен «Юнион Пасифик» компаниясы тарапынан туындаған еңбек дауына байланысты екі күнге кейінге шегерілді. 400-ден астам жалақысыз қызметтен босатылған сыныптаушылар мен галстук кесушілер UPRR вице-президенті Томас Дюранттың салтанатты вагонын Вайоминг штатындағы Пьемонттағы бір жолға тізбектеп байлап, оларға ақы төлеу үшін ақша жібергенше тұрды. Екі күндік кешігуден кейін, Дюранттың пойзы Вайомингтегі Дьявол қақпасы көпіріне жеткенде, су тасқыны шағын өзенді ағын суға айналдырып, теміржол көпірінің құлау қаупіне ұшырады. Инженер өзінің локомотивін, нөмірі тарихқа енбеген, қауіпті құрылысты кесіп өтуге батыл болмады, бірақ ол әрбір жолаушы вагонын күшпен итерді. Вагонтар жағадан өтті, бірақ Дюранттың енді Промонториге жетуге мүмкіндігі қалмады. Огденге, Юта аймағына жедел телеграмма жіберіліп, «Юнион Пасифик» компаниясының «119» локомотиві құтқаруға жіберілді. 9 мамыр күні Огденде өткен тойдан кейін, салтанатты қонақтар 10 мамыр күні таңертең Промонтори Саммитқа келді, онда «Алтын Шыбық» салтанаты жоспарланып, өтті, соңғы темір шыбық сағат 12:47-де қағылды. Теміржол шенеуніктерін тасымалдаған пойыздар «Юнион Пасифик» No. 119 және «Орталық Пасифик» No. 60 (ресми түрде «Юпитер» деп аталды) локомотивтерімен жүрді, олардың ешқайсысы да салтанатқа таңдалмаған еді. «Орталық Пасифик» бастапқыда «29 Антилопа» локомотивін салтанатқа қатысу үшін таңдаған, ал «Юнион Пасифик» өз пойзына басқа, анықталмаған локомотивті таңдаған, бірақ екі локомотив те салтанатқа бара жатқанда апатқа ұшырады. 10 мамырда Промонтори Саммиттегі шара «жолдардың үйлену тойы» деп аталды және оны пастор Джон Тодд өткізді. 1898 жылы алтын «Хьюз» шыбығы Лиланд Стэнфорд атындағы кіші университетінің мұражайына сыйға берілді. Бір дерек бойынша, екінші Алтын Шыбық пен Лаурьоуд галстук 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісі мен өртінде жойылған, бұл сондай-ақ осы артефактілер көрсетілген Сан-Францисконың «Жаңалықтар» газеті кеңсесін де қиратқан. «Юнион Пасифик» компаниясының мәліметінше, «екінші, сапасы төмен алтын шыбықтың» орналасқан жері белгісіз болып қалды. Стэнфорд университеті 1869 жылғы алтын шыбықты Сесил Б. Демиллге «Юнион Пасифик» (1939) фильмі үшін берген. Ол нақты оқиғаны еске алу сахнасында жоғары көтерілді, бірақ балғамен соғу үшін мыс тірек пайдаланылды. Алтын шыбықтағы жалғыз іздер Калифорнияға қайтып бара жатқанда әскер офицерінің семсерінің сабымен төрт рет соққаннан пайда болған. Ешкім де 17,6 каратты қатты алтын шыбықты немесе қымбат металл шыбықтарды ағаш галстукқа толыққандай қағуға тырысқан жоқ. Лаурьоуд галстугіне төрт тесік бұрғыланып, Стенфорд пен UPRR-дің Томас Дюранты оларды шыбықтарды ұстап тұру үшін жұмсақ соқты. Стенфорд пен Дюрант соңғы темір шыбықты телеграф желісіне қосылған қарапайым темір балғамен соғуға тиіс болды, жаяу жүргенде жағалаудан жағалауға сигнал жіберу үшін. Стенфорд шыбықты жіберіп алып, орнына ағаш галстукқа тиді; алайда телеграф операторы Стенфорд шыбықты соққандай кілтіне тиді. Дюрант шыбықты және галстукты мүлдем жіберіп алды; бірақ соған қарамастан оператор кілтін басып, елдің айырмашылықты білмеуі үшін жасады. Содан оператор «ДАҒЫ!» деген хабар жіберді. Теміржол аяқталғаннан кейін ел бойынша сапар аяқпен, малмен немесе малмен тартылатын вагонмен алты айға дейін, ал теміржол және паром арқылы Нью-Йорк қаласынан Сан-Францискоға сегіз күнге дейін төмендеді. Промонтори Саммит 1869 жылғы 10 мамырда Омахадан Сакраментоға дейінгі Бірінші Трансконтинентальдық теміржолдың аяқталған жерін белгілейді, бірақ 1862 жылғы Тынық мұхиты теміржолы туралы заңда талап етілгендей «Миссури өзенінен Тынық мұхитына дейін» емес. Батыс Тынық мұхиты 1869 жылғы 6 қыркүйекте Сакраментодан Сан-Франциско шығанағына дейінгі соңғы бөлігін аяқтады, соңғы шыбық Моссдейл көпірінде Сан-Хоакин өзенінің жағасында, Калифорнияның Латроп қаласының жанында қағылды. Жолаушылар Миссури өзенін Айова штатындағы Кансил-Блаффс пен Небраска штатындағы Омаха қалалары арасында қайықпен кесіп өтуге мәжбүр болды, 1872 жылғы наурызда Миссури өзенінің бойындағы «Юнион-Пасифик» көпірі салынғанға дейін. Осы аралықта 1870 жылғы тамызда Колорадо штатының Страсбург қаласында Канзас-Тынық мұхиты теміржолының Денверге дейінгі бөлігі аяқталғаннан кейін алғашқы үздіксіз жағалаудан жағалауға дейінгі теміржол құрылды.

Promontory Summit, Utah Territory, had been agreed upon as the point where the two railheads would officially meet, following meetings in Washington, D. C., in April 1869, where it was also agreed that a ceremony would be held to drive in the Last Spike to commemorate the occasion. However, the original date of May 8 had to be postponed for two days because of bad weather and a labor dispute on the Union Pacific side. Over 400 laid off unpaid graders and tie cutters chained U. P. R. R. Vice President Thomas Durant's dignitary railcar to a siding in Piedmont, Wyoming, until he wired for money to pay them. After almost a two day delay, when Durant's train arrived at the Devil's Gate Bridge in Wyoming, floodwaters turned a mild creek into a raging torrent, which threatened to collapse the railroad bridge. The engineer would not take his locomotive, whose number is lost to history, across the rickety structure, but he gave each of the passenger cars a hefty heave. The cars coasted across, but Durant no longer had a way to get to Promontory. A hasty telegraph to Ogden, Utah Territory, sent Union Pacific's engine "119" to the rescue. After a hearty party in Ogden the night of May 9, the dignitaries arrived at Promontory Summit on the morning of May 10, where the Golden Spike Ceremony was finally planned and took place, with the last iron spike driven at 12:47 PM. The trains carrying the railroads' officials were drawn by Union Pacific's No. 119 and Central Pacific's No. 60 (officially named the Jupiter) locomotives, neither of which had been originally chosen for the ceremony. The Central Pacific had originally chosen their no. 29 Antelope to attend the ceremony, while the Union Pacific had also chosen another, unidentified engine for their train, but both engines encountered mishaps en route to the ceremony. On May 10,

The event at Promontory Summit was billed as the "wedding of the rails" and was officiated by the Reverend John Todd. In 1898, the golden 'Hewes' spike was donated to the Leland Stanford Junior University Museum. In one account, the second Golden Spike and the Laurelwood Tie were destroyed in the 1906 San Francisco earthquake and fire, which also destroyed the San Francisco Newsletter Newspaper Offices where these artifacts were on display. In Union Pacific's account, the location of the "second, lower quality golden spike faded into obscurity". Stanford University loaned the original 1869 gold spike to Cecil B. DeMille for the film Union Pacific (1939). It was held aloft in the scene commemorating the actual event, although a brass prop was used for the hammering sequence. The only marks on The Golden Spike were caused by a Union Army Officer who struck the Spike with the pommel of his sword four times on the ride back to California. Nobody tried to fully drive 17.6 Carat Solid Gold Spikes or any of the precious metal spikes into a wooden tie. Four holes had been drilled into the Laurelwood tie to "hold" the spikes while Stanford and UPRR's Thomas Durant gently tapped them before the Spikes and the Laurelwood Tie were removed to make way for a regular pine wood tie and four regular iron spikes, the last one was wired to the Transcontinental Telegraph Line. Stanford and Durant were supposed to strike the last iron spike with a regular iron spike hammer, also wired to the Telegraph Line, to send a signal from coast to coast as the job was done. Stanford missed the Spike, hitting the wooden tie instead; however, the telegraph operator hit his key as though Stanford had hit the spike. Durant missed the spike and the tie entirely; but likewise, the operator hit his key so the Nation would not know the difference. Then the operator sent the message D O N E! With the railroad's completion, a trip across the Nation went from up to six months on foot, on an animal, or in an animal pulled wagon to as little as eight days from city of New York, via railroads and ferries, to San Francisco. Promontory Summit marks the site where the First Transcontinental Railroad was completed May 10, 1869, from Omaha to Sacramento, but not "from the Missouri river to the Pacific" as called for by the Pacific Railroad Act of 1862. Western Pacific completed the final leg from Sacramento to San Francisco Bay on September 6, 1869, with the last spike at the Mossdale Bridge spanning the San Joaquin River near Lathrop, California. Passengers had to cross the Missouri River by boat between Council Bluffs, Iowa, and Omaha, Nebraska, until the Union Pacific Missouri River Bridge was built in March 1872. In the meantime, the first uninterrupted coast to coast railroad was established in August 1870 at Strasburg, Colorado, with the completion of the Denver extension of the Kansas Pacific Railway.

Кейінгі пайдалану

Промонтори – трансконтиненталдық теміржол құрылысы кезінде және одан кейін көп ұзамай Промонтори қаласының орналасқан жері болды. Алайда, 1869 жылдың желтоқсанына қарай саудагерлер мен кәсіпкерлер басқа қалаларға көшіп кеткендіктен, дүкендер, шатырлар мен дүкендердің фасады бұзыла бастады. Пойыздардың ұзаруы мен ауырлауына байланысты, оларды қисық жолдармен және тік көтерілістермен Промонтори төбесіне дейін сүйреу үшін көбінесе қосымша локомотивтер қажет болды. Бұл 1885 жылы Central Pacific компаниясының операцияларын сатып алған Southern Pacific компаниясы 1902 жылдың ақпаны мен 1904 жылдың наурызы аралығында Огден мен Люсин арасындағы Ұлы тұзды көл арқылы ағаштан жасалған теміржол көпірін салғанда өзгерді. 102,9 миль (166 км) болатын Люсин шабуы Промонтори төбесін толық айналып өтті. 1904 жылдың 18 қыркүйегінде Промонтори станциясы арқылы соңғы рет жолаушылар пойзы өтті. Ұлы депрессия теміржол қозғалысынан түсетін табыстың күрт төмендеуіне әкелген кезде, Southern Pacific компаниясы операциялық шығындарын жаба алмағандықтан желіні тастап кетуге шешім қабылдады. 1942 жылдың 8 қыркүйегінде Промонтори төбесінен соңғы рельстің алынуын еске алу үшін "бөлшектеу" рәсімі өтті; ескі болат рельстер Екінші дүниежүзілік соғыстағы соғыс қажеттіліктері үшін пайдаланылды.

Сақтау

1950 жылдардың басында Промонтори Саммитте соңғы тіреудің қағылуы бірнеше рет қайта жаңғыртылды. Жаңадан оянған қызығушылық тарихи жерді сақтап қалуға бағытталған күш-жігерге әкелді. 1957 жылы жергілікті жақтастар аймақтың федералдық үкімет тарапынан мойындалуына қол жеткізді, бірақ федералдық жерге иелік құқығы болмады. "Саузерн Пасифик" компаниясы, әлі де жолға иелік құқығын сақтап, өз мүлкін федералдық басқаруға беруге келісті. 1965 жылдың 30 шілдесінде "Алтын тіреу" ұлттық тарихи орны туралы заңға қол қойылды. Аймақты Ұлттық саябақтар қызметі басқарады, сондай-ақ сол кездегі ұқсас локомотивтер туралы мәліметтер де берілген. Саябақта келушілерді қарсы алатын орталық және локомотивтер орналасқан ғимарат бар. Бірнеше жаяу жолдары мен аудио турлар келушілерге теміржол бойындағы ескі кескіндерді көруге және Промонтори Саммит арқылы теміржол салуға жұмсаған еңбектерді танысуға мүмкіндік береді. Мамырдың 1-інен бастап Еңбек күніне дейінгі әр сенбі және мереке күндері екі көшірме локомотив "Алтын тіреу" рәсімін қайта жаңғырту үшін тізе беріледі. 2019 жылдың 10 мамырында теміржол құрылысы аяқталғанына 150 жыл толуына орай, 15 мың қытай теміржолшыларының еңбегі мойындалды. Қытай теміржолшыларының есімдері тіркелмеген, ал қауіпті жағдайларға байланысты, мыңдаған адамның осы жолдарды салу кезінде қаза тапқаны айтылады, оның ішінде Сьерра-Невада тауларының суығы мен шөлдің ыстығы да болды. Осы оқиғаға қытай жұмысшыларының көптеген ұрпақтары қатысты. Салтанатты шараны дәстүрлі қытай арыстан биі ашты. АҚШ Көлік министрі Элейн Чао (осы лауазымға тағайындалған алғашқы қытай текті адам) осы қытай жұмысшыларына құрмет көрсетті.