Кіріспе

Айналатын біліктің центробегі күшін пайдаланатын электрлік коммутатор. Орталықтан тепкіш коммутатор – электр моторларының немесе бензинді қозғалтқыштардың айналатын білігінен туындайтын центробегі күшті пайдаланатын электрлік коммутатор. Коммутатор білік айналу жылдамдығына байланысты іске қосылып немесе өшіріледі.

Тарих

1927 жылы 31 мамырда Роял Лиге центробегтік қосқышқа (АҚШ патенті № 1,630,394) патент берілді. Ол Ли Инжиниринг компаниясын құруға негіз болды.

Электр қозғалтқыштары

Кейде центробегтік коммутаторлардың ең көп қолданылатыны – бір фазалы, екі фазалы индукциялық моторлар. Мұнда коммутатор мотор қалыпты жұмыс жылдамдығына жақындағанда мотордың іске қосылу орамын ажырату үшін қолданылады. Бұл жағдайда центробегтік коммутатор мотор білігіне орнатылған және серіппе күшімен білікке жақын ұсталатын салмақтардан тұрады. Тыныш күйде салмақтарға бекітілген тұтқалар төмен үйкелісті, өткізбейтін пластинаны мотор корпусына орнатылған электрлік контактілер жиынтығына басып, контактілерді жауып, іске қосылу орамын қуат көзіне қосады. Мотор қалыпты жұмыс жылдамдығына жақындағанда центробегтік күш серіппе күшінен басым болады және салмақтар сыртқа қарай иіліп, пластинаны электрлік контактілерден көтереді. Бұл контактілердің ашылуына және іске қосылу орамын қуат көзінен ажыратуға мүмкіндік береді; содан кейін мотор тек жұмыс орамын пайдалану арқылы жұмыс істейді. Мұндай центробегтік коммутаторды пайдаланатын моторлар іске қосылғанда және тоқтағанда естілетін ерекше дыбыс шығарады, себебі центробегтік коммутатор ашылып, жабылады. Коммутатордың бір түрі ауыстырушы контактіні пайдаланып, қосалқы орамдардың конденсатор арқылы тізбекте қалуын қамтамасыз етеді. Мұндай моторлар екі мәнді немесе конденсаторлы іске қосылу, конденсаторлы жұмыс моторлары деп аталады. Көптеген кір жуу машиналарын кептіру құрылғыларында центробегтік коммутаторлар қолданылады, олар іске қосылу қосқышымен қатар моторға қуат береді. Мотор айналып тұрғанша центробегтік коммутатор қуатты жеткізіп тұрады, бірақ егер кептіру құрылғысында бірдеңе ілісіп, оны тым баяулатса, коммутатор қуатты үзеді. Центробегтік коммутаторлар сондай-ақ алғашқы электр желдеткіштерінде де қолданылды, әсіресе 1900-шы және 1910-шы жылдардың басында жасалғандарында. Ұшақтарда центробегтік коммутатор іске қосылу және тұтану тізбектерін, реттелген жылдамдық көрсеткіш тізбегін және қосалқы қуат блогының жылдамдықтан қорғау тізбегін басқару үшін қолданылады. Бұл коммутатор айналмалы корпустың ішінде орнатылған. Оны құрылғының айналу жылдамдығы арта немесе кемедіккенде тізбекті қосу немесе өшіру үшін реттеуге болады. Центробегтік коммутаторлар айналу жылдамдығы сенсоры мен айналмайтын коммутатор корпусы арасындағы үйкеліс контактісін азайту үшін жасалған. Көп жағдайда бұл төмен жылдамдықта контактіні жасау арқылы жүзеге асырылады, ол жұмыс жылдамдығында тартылып алынады, сондықтан үйкеліс тек іске қосылғанда және баяулағанда ғана болады. Дегенмен, жылдамдықтан қорғау коммутаторлары керісінше жұмыс істейді, жоғары жылдамдықта контактіні жасайды, бірақ қалыпты жұмыс жылдамдығында контактіні жасамайды.